Oinsa atu vizita ba fatin refere :
Vizita ba Mina Matan (fatin ne’ebé mina-rai sai rasik husi rai okos) iha Suai Loro, Munisípiu Covalima, mak esperiénsia úniku tebes tanba ita bele haree rasik kbiit natureza nian.
Atu to’o iha ne’ebá ho seguru no haksolok, tuir de’it matadalan tuir mai ne’e:
1. Preparasaun no Transporte
Fatin ne’e lokaliza iha parte súl husi sidade Suai.
- Husi Dili: Ita bele sa’e Bis ka Angguna husi Terminál Tasitolu (via fali dalan kosta súl foun). Viajen ne’e baibain foti tempu hamutuk oras 4 to’o 6.
- Husi Sidade Suai: Husi sentru sidade Suai ba Suai Loro besik de’it (maizumenus minutu 15-20). Ita bele uza motór ka karreta privadu. Se laiha transporte, bele aluga ojek husi merkadu Suai.
2. Dalan ba Fatin (Itineráriu)
- Husi sidade Suai, tuir estrada ne’ebé lori ba tasi-ibun (Suai Loro).
- Bainhira to’o ona iha suku Suai Loro, di’ak liu husu ba komunidade lokál sira kona-ba dalan loos ba “Mina Matan”.
- Baibain, ita presiza la’o ain uitoan husi estrada boot atu tama ba área ne’ebé mina fakar sai husi rai.
3. Seguransa no Étika
Tanba fatin ne’e lulik no perigozu uitoan, favor kumpri regra sira ne’e:
- Labele fuma: Ne’e importante tebes! Gas no mina ne’ebé sai husi rai bele lakan lalais se hetan ahi-knaar.
- Husu Permisaun: Di’ak liu kontaktu uluk Lia-nain ka xefe suku iha ne’ebá. Baibain sira sei akompaña ita no halo “serimónia” uitoan (husu lisensa ba bei-ala sira) antes ita tama.
- Labele uza sapatu di’ak: Rai iha área ne’ebá belit ho mina no tahu metan. Uza de’it sandália ka sapatu ne’ebé bele fo’er.
Saida mak Ita sei haree?
Iha ne’ebá, ita sei haree bee-lihun ne’ebé kahur ho mina metan, no dala ruma bee ne’e nakali (tanba gas) maski la manas. Iis mina-rai nian mós forte tebes iha área ne’e.Tempu di’ak liu atu bá mak iha tempu bailoro (Maiu – Novembru), tanba iha tempu udan dalan bele tahu no susar atu asesu.


