FROFILE SUCO LACTOS 2025

A. Profile Xefe Suku

Naran                          : António Afonso

Edukasaun Literaria    : Secundaria

Pozisaun                     : Xefe Suku

Nú. Telfone/WA          : 75983622

Email                           : –

Religiaun                     : Katólika

II. Profile Suku Lactos :

a. Introdusaun :

Profil Suco, em geral,    descreve   ka apresenta situasaun  geral kona ba karakteristika Suco hotu inklui Suco Lactos  ho nia konteudu  kontempla informassun no dadus sobre  situasaun geral,monografia,   rekursos naturais, infraestrutura, edukasaun no sektor relevantes  hotu‐hotu.

b. Base Legal : 

  • Suku Laktos ne’e rasik iha ona base legal,mak hanesan lei kontra bandu, no suku Lactos iha  ona livru tarabandu rasik.
  • Lei ne’ebe hakerek kompletu ona iha livru Tara Bandu.

c. Visaun no Misaun :

Suku Lactos :

  • Perepara Rekursu humanu ne’ebe kualidade
  •  Agricultura ne’ebe mak Modernu e abansadu.
  •  Hadi’a Imfra Estrutura hosi Suco ba Aldeia ho bairo
  • Dezemvolve fatin Istoriku sira sai fatin turistiku mak (Rai ulu)
  • Patrimonio Natureza fatin turismo wetudak laloran

d. Tarefa Servisu Suku :

Tarefa servisu suku hanesan hadi’a estrada, ajuda komunidade, limpeza, ka sevisu voluntarriu iha suku.

III. Mapa SUKU Lactos

IV. Istoria Suku :

a. Kultura Suku :

Tuir historia ne’ebe haktuir husi katuas lia nain sira katak , etimologikamente “Suku Lactos” mai husi lia fuan Bunak. Suku Lactos rai ida ne’ebe eziste iha foho rua nia le’et/ hun ne’ebe Fohok Mesak Leo Bele no Foho Savi. Rai ida ne’e ho naran Lactos, tamba Bei Ala ida ho Naran Bei Laka, nia mak Meo/brani ba rai ida ne’e . Ema hosi fatin seluk atu mai tama rai ne’e tama ladiak, tamba Meo Laka mak tuku karas no tebe rai. Tamba ne’e mak rai ida ne’e fo naran Rai LAKA TO’OS.

  • Kultura : Suco Lactos ho nia kultura  se wainhira forma uma kain mane sai feto         mak hein uma lisan
  • Uma lisan: Uma lisan iha Suco Lactos hamutuk sanulu resin Rua (12)
  • Eransa kultura: Suco Lactos banati tuir kultura nebe bei ala sira rai hela ona

b. Lista Uma Lisan iha Suku Laran :

Uma Lisan iha Suku Lactos hamutuk 30. Mak hanesan tuir mai ne’e :

  1. Ati Bein Bei Bes
  2. Ati Oan
  3. Koli Bein Kakaluk
  4. Koli bein Uma Fuk
  5. Mane hitus Bei Lemo
  6. Muras Dato Hae Molin
  7. Niaka Bei Mone
  8. Niaka Kaluk Samara
  9. Ati Bein Bei Loi
  10. Bere Bein
  11. Koli Bein Lakekun
  12. Koli Bein Barut Lolo
  13. Koli Bein Taka Kadi Loro Leon
  14. Mali Oan Bei Monas
  15. Se’o Bein
  16. Bei Butuk
  17. Leowes Keru Aton
  18. Manunut Bei Asa
  19. Manunut Bei Suri
  20. Manunut Uma Dato
  21. Uma Neen
  22. Gamal Hitu
  23. Mali Oan
  24. Mau Oan
  25. Silibau Uma Fuk
  26. Silibau Uma Kakaluk
  27. Niaka Loro
  28. Mela Bein
  29. Mane Haat
  30. Mane Hitu Mar.

V. Area Geografika :

  • Suku Lactos nia luan Area 33.35 KM2  ho nia total Populasaun hamutuk  1546

Topografiku :

  • Suku Lactos iha Rai Matak, Buras no Hale’u ho foho

VI. Divisaun Fronteira :

  • Husi parte leste Suco Lactos baliza ho Suco Dato-Tolu
  • Husi parte norte Foho Xavi
  • Husi parte sul Suco Lactos baliza ho Suco Fohorem
  • Husi fali parte Oeste Suco Lactos baliza ho Suco Dato-Rua

VII. Divisaun Suku :

Suku Lactos iha Aldeia 4 mak hanesan tuir mai ne’e :

SucoNuAldeia
Lactos1.Aululic
2.Cacaut
3.Calobor
4.Fatuk-Laran
   

VIII.  Total Populasaun tuir Dadus 2025  (Kria tabela) :

NuNaran AldeiaUma Kain DirigeTotal Uma KainTotal Populasaun Por SexuTotal PopulasaunOBS
MFM+FMFM+F
1Aululic761894163173336 
2Cacaut10418122254216470 
3Calobor9212104183195378 
4Fatuc-Laran8820108179183362 
Total360684287797671546 

IX. Organograma Suku

Naran KompletuHabilitasaun LiterariaPozisaunFoto Koloridu
António AfonsoSecundariaXefe Suku      
Olandino Carvalho MonizSecundariaSecretariu Adm      
Paulo Milik AmaralSecundariaOfficial Admin      
Abilio AmaralSecundariaOfficial Finansas      
Nelson de Araujo AfonsoSecundariaOfficial Assunto Sosial      
Fabião CarvalhoPrimariaLia Na’in      
Simplisio SoaresPrimariaJoven Mane      
Imaculada Do RegoPrimariaJoven Feto      
Herminio CarvalhoPrimariaXefe Aldeia      
Almerio MonizSecundariaXefe Aldeia      
Sebastiana FerreiraPrimariaXefe Aldeia      
Damianus SeranPrimariaXefe Aldeia      
Duarte GomesPrimariaDelegadu      
Angelina do RegoPrimariaDelegada      
Aleixo SoaresPrimariaDelegadu      

Olivia Moniz
PrimariaDelegada    
José de AraújoSecunadriaDelegadu    
Veronica Afonso  Primaria  Delegada    
  Adelino AfonsoDelegadu    
  Selestina do RegoPrimariaDelegada    

X. Deskrisaun Servisu (Job Deskription) ba :

a. Xefe Suku no Offisial Suku na’in 4

Deskrisaun servisu xefe suku:

Basea ba Lei no.9/2016,loron 8 fulan Jullo Xefe Suco sira iha funsaun determinante iha prezervasaun husi identidade Kultura no iha mobilisasaun husi ita nia komunidade lokal sira atu halao Esforso koletivo ba rekontrusaun Nacional .

Deskrisaun Ofisial suku nain 4:

  1. Deskrisaun servisu Sekertaris Suku : Baseia ba dekreto lei no 81/2023 de 11 de Outubru

Prepara planu servisu ho detalho ba periodo tinan ida nian

  • Nudar esekutor ba asuntu Administrativo Sucu nian (korespondensia arkivamentu, jestaun patrimonio, no prepara relatorio sira nakait ho atividade suku ninian)
  • Garante jestaun administrativo suco funsiona ho di’ak,bele fornese dados no imformasaun ba komunidade nomos guberno iha ambitu definisaun politika no kompetensia konsello  suku, liu hosi 18 livro resistu administrasaun sukus.
  • Sai konsistente levantamentu osan suvensaun publika ba suku husi Banku.
  • Halo kontrolu ba oficiais tutela, hodi garante submisaun esekusaun orsamentu suku nomos esekusaun fisika no finanseira desemvolvimentu komunitariu, finalizado no submetido tuir kalendariu nebe defenido iha dekretu lei nebe mak regula konaba regras esekusaun osamentu jeral estadu nian.
  • Halo kontrolu ba oficiais tutela, hodi garante servisu asuntu sosiais Mak hanesan sensibilijasaun kampaña ba komunidade konaba oinsa moris iha ambiente ne’ebe mak saudabel, seguru, edukadu.
  • Halo kordenasaun ho diresaun servisu Municipais, wainhira iha failansu ka asuntu tekniku ruma nakait ho ezekusaun orsamentu suco ninian.
  • Prepra no organiza runiaun ordinaria no estra ordinariu konsellu  Suku no garante funsiona ho di’ak.
  • Relata atividades semanalmente ba iha xefe suku nu’udar superir ierarkiku subordinado.
  • Prepra ka kordena pereparasaun relatorius relasiona ho atividade Suku ninian.
  • Mantein servisu ne’ebe harmonia ho entidade sira hotu no mos
  • Funsionario/a hotu.
  • Halo mos servisu ofisial seluk ,baseia instrusaun no orentasaun husi xefe suku tutela.

Deskrisaun servisu ofisial Administrasaun Suku

Baseia ba dekreto lei no 81/2023 de 11 de Outubru

  • Prepra planu servisu ho detalhu ba periodo tinan ida nian.
  • Nudar esekutor ba asuntu Administrativo Sucu nian (korespond ensia arkivamentu, jestaun patrimonio, no prepara relatorio sira nakait ho atividade suku ninian)
  • Garante jestaun administrativo suco funsiona ho diak,bele fornese dados no imformasaun ba komunidade nomos guberno iha ambitu definisaun politika no kompetensia konsello  sukus,liu hosi 18 livro resistu administrasaun sukus.
  • Implementa no atualiza fulan-fulan imformasaun iha sistema integradu jestaun dadus sukus no aldeia(SIIGSA).
  • Atualiza fulan-fulan monografa no demografia suku nian.
  • Garante sede suku funsiona tuir orariu servisu ne’ebe vigora.
  • Prepra agenda no minutas ba enkontru konsellu Suku.
  • Promove konsultasaun ba komunidade sira konaba asuntou ho interese jeral liuliu iha materia kona ba planamentu no desemvolvimentu komunitariu.
  • Prepra no ejekuta planu dezemvolvimentu komunitariu.
  • Halo kordenasaun ho sekertariu administrasaun suku nu’udar superior hirarkia subordinadu atu apresenta ba iha Xefe Suku.
  • Mantein relasaun servisu ne’ebe harmonia ho entidade sira hotu iha suku no mos funsionario /a hotu.
  • Halo mos servisu ofisial seluk basea ba instituisaun no orientasaun husi sekretariu Administrasaun suku nu’udar superior hirarkiku subordinadu.

Deskrisaun servisu ofisial Finansas Suku.

Baseia ba dekreto lei no 81/2023 de 11 de Outubru

  • Prepra planu servisu ho detallu ba periodo tinan ida nian
  • Sai koasinante ba levantamentu osan suvensaun publika suku nian husi banku.
  • Halo jestaun osan operasional suku nian.
  • Prepra kontabilidade no resistu sira atu garante tranparensia no jestaun di’ak husi subsidi publiku ba suku.
  • Prepra relatoriu esekusaun  orsamentu suku relasiona ho esekusaun suvensaun nomos esekusaunfisika no finanseira husi planu desemvolvimentu komunitariu ,finalisadu no submetidu tuir kalendariu ne’ebe defenidu iha dekretu lei ne’ebe mak regula konaba regras osamentu jeral estadu nian.
  • Halo kordenasaun ho sekretariu administrasaun suku, wainhira hasoru problema tekniku ruma nakait ho esekusaun osamentu suku nian.
  • Prepra no enterega relatoriu semenal  sekretariu Administrasaun suku nu’udar superior ierarkiku subordinadu atu apresenta ba iha xefe Suku.
  • Mantein relasaun servisu ne’ebe harmonia ho entidade sira hotu iha suku no mos funsionario /a hotu.
  • Halo mos servisu ofisial seluk basea ba instituisaun no  orientasaun husi sekretariu Administrasaun suku nu’udar superior ierarkiku subordinadu.

Deskrisaun servisu ba asuntu sosiais  Suku.

Baseia ba dekreto lei no 81/2023 de 11 de Outubru

  • Prepara servisu ho detallu ba periodu tinan ida nian
  • Implementasaun atktividade sosializasaun iha area kultura , ekonomia, politik, ambiente,  desportu komunitariu, no nsst.
  • Fo’o apoiu ba aktividade kampanha asaun promosaun ba estilu moris ne’ebe saudavel ba membru sira husi suku no halo sensibilizasaun ba nesesidade  prevensaun moras hanesan dengue, kolera, meningite, diarea, malaria,SIDA,no tuberkulose,
  • Hala’o asaun sensiblizasaun no mobilizasaun husi suku nia membru sira konaba :
  • Importansia husi saude maternu – infantil
  • Inportansia partisipa iha kampanha vasinasaun
  • Halakon violencia domestika iha komunidade nia laran
  • Importansaia husi eskola ba labarik no kombate abandonadu eskola
  • Tuir pratika di’ak konaba higiene no te’in hahan.
  • Habelar no estimula partisipasaun husi membru komunidade sira iha programa solidaridade no protesaun sosial ne’ebe Estadu ho Municipiu sira hala’o;
  • Realiza asaun hodi moviliza membru sira husi komunidade atu partisipa iha aktividade edukasaun sivika, Edukasaun eleitoral no iha referendario sira;
  • Hala’o asaun resensamentu agrikola no pekuaria iha suku  ho kordenasaun servisu administrasaun lokal;
  • Halo planu organiza no hala’o asaun edukasaun sivika anbiental no kampanha rekolha lixu no limpeza iha tasi ibun, parte no floresta.
  • Servisu hamutuk ho administrasaun estadu iha asaun kuda ai oan.
  • Komunika ba entidade kompetente sira konaba problema ambiental ne’ebe iha liu liu area polusaun jona erosaun rai ka tesi ai.
  • Prepara planu ba mediasaun husi disputa no konflitu entre ema familia ka aldeia no fo kontribuisaun hodi hadi’a kondisaun moris husi populasaun sira no ba progresu sisio ekonomiku husi pais nian.
  • Fo’o atendimentu komunidade ligadu ho pagamentu subsidiu ba ferik no katuas nsst.
  • Asegura katak mantein baze dadus relasiona ho aktividade sosial atu bele fahe informasaun ba komunidade no mos governu iha ambitu definisaun politika no kompetensia konsellu sukus liu 18 livru resgistu administrasaun sukus.
  • Halo kordensaun ho sekretariu administrasaun suku wainhira hasoru problema tekniku ruma nakait ho asuntu sosiais suku nian.
  • Prepara no enrega relatoriu semenal ba sekretario administrasaun suku nu’udar superior iriarkiku subordinadu ba iha xefe suku.
  • Mantein relasaun servisu ne’ebe harmonia ho entidade sira hotu iha suku no mos funsionario / a hotu.
  • Halo mos servisu ofisial seluk bazeia ba instrusaun no orentasaun husi sekretario administrasaun suku nu’udar superior irarkiku subordinadu

Konselho Suku sira hotu

Membru kosellu suku iha direitu atu :

  1. Simu antes informasaun sira kona sorumutu hosi konsellu suku hamutuk ho ezemplar ida hosi dokumentus sira ne’ebe atu submete diskusaun no deliberasaun iha orgaun ne’e.
  2. Husu tempu atu ko’alia no intervesaun iha sorumutu konsellu suku nian no husu imformasaun sira no esklaresimentu ba membru hosi orgaun ne’e.
  3. Vota proposta sira ne’e submete ba deliberasaun hosi konsellu suku.
  4. Hetan lisensa servisu no lakon renurasaun ka direitu sira seluk ba tempu nesesariu atu partisipa iha sorumutu sira hosi kosellu suku.
  5. Simu billete presensa ( Senha Presensa ) nian ida ba sorumutu konsellu suku ida idak kuandu sira partisipa
  6. Simu kompensasaun ida kuandu hetan asidentre sira durante desempeñu ba sira nia funsaun sira.
  7. Partisipa iha asaun formasaun ba menbru konsellu suku.

Dadus Monografia :

Naran AldeiaUma Kain DirigeTotal Uma KainTotal Populasaun Por Sexu
SexuSexuSexu
MFM+FMF
Aululic761894163173
Cacaut10418122254216
Calobor9212104183195
Fatuc-Laran8820108179183
Total36068428779767
Habitante tuir idade
0-56-1011-1516-2021-2526-3031-3536-4041-4546-5051-5556-6061+
MFMFMFMFMFMFMFMFMFMFMFMFMF
1722  2221151511202820119161041391025710621516
3020  21162114181422221912211920201518122310812103320
24  25292616169181424262717131811653562451118
  2524253415112019202723176698653499871211
  9691979767565871849379656048515236382037322930247165
  18719412312917714410310374576154136
  1546

Dadus Demografia

Naran AldeiaHabilitasaun LiterariaProfisaunReligiaun
LEELRINFEPEPSESBCLLICMESDRFPF.FDTLPNTLVTRAGREMPNEGTRA
NAINNAINSSTKMPBHSST
Calobor8037231211868336
Cacaut10361050202122216311198470
Aululic39223115325158221696378
Fatuk-Laran411122949121733512033362
Total170581023064102797769114652951546

Daus Mortalitas

Total Mortalidade iha Suku Lactos periodo 2025 hamutuk Na’in

ALDEIATOTAL
Aululic2
Cacaut2
Calobor3
Fatuc laran2

Dadus Natalidade

ALDEIASEXUTOTAL
MANEFETO
AULULIC224
CACAUT6410
CALOBOR347
FATUC LARAN718
TOTAL181129
    

Dadus Vulneravel

AldeiaPessoas
Aululic13
Cacaut14
Calobor10
Fatuc Laran13
Total50

Dadus Defisensia

ALDEIAPESSOAS
AULULIC6
CACAUT31
CALOBOR15
FATUC LARAN5
TOTAL57

Dadus Baseia Idade

TinanHabitante Por IdadeAldeia AululicAldeia CacautAldeia CaloborAldeia Fatuk-Laran
TotalMFTotalMFTotalMFTotalMFTotalMF
0211110413853523441
127171020295411101523
2391920104696310461055
331141710641064514615
433161752363310461275
5331716844853835954
6432716129363318108752
7311714844853844743
83816226338449271578
93013177256331165624
103418161046743972835
11261610532963651624
12241014422725954413
132913161147431624844
14261412743752624633
15221111321853523624
16221111945642523211
171899725532422220
1818711312633624312
193013176067346241183
20271215642853615725
21271512954853523532
2245222314869368351486
232611157341055725211
242612144228441046422
2537172010649548351037
262514115235321073523
273117145415329631248
2822157431642734550
2940172352385314591358
303621157617431358963
313217157529451055633
323721168351275871945
333116155329454311367
341789431532404422
351394220532422220
361266101624321220
372512134048351073321
38281216817743954422
3915114431862220101
40208120001156523413
4121813413945312523
4213112220532330330
431899844532000523
441147101624211211
45201010422835312541
461055202743000110
471266101945110110
4815312202707321312
4915510211945101303
50927110303303211
511073211532220110
521064633321110000
53844110312422000
541064321321110311
551248505422000322
561266211633101322
571367220532101514
581073110422431110
59945000422101422
60853321321211000
611064431321000312
62642101330000210
631028101514101312
64954110321211312
65954101532110211
66835110202101422
67413000110000303
68321000321000000
69532101110101220
70101000000000101
71211000211000000
72422000202110110
73633101422000110
74202101000000101
75431211220000000
76642000220202220
771055220000633202
78954312422110110
79514101000413000
80541101330000110
81330000220000110
82862110110321321
83514000110404000
84954220422211101
851055413220000422
Total1547779767336163173470254216378183195363180183

Daus Idosos

Total idiosos iha Suku Lactos

AldeiaManeFetoTotal
Aululic6915
Cacaut162743
Calobor71522
Fatuc Laran81422
Total3765102

Dadus Martires da Patria

Total Martires da Patria iha Suku Lactos

AldeiaManeFetoTotal
Aululic9514
Cacaut3710
Calobor448
Fatuc Laran336
Total191938

Dadus Veteranus

Total Veteranus iha Suku Lactos

AldeiaPesoal
Aululic11
Cacaut21
Calobor13
Fatuc Laran17
Total66

Dadus Bolsa da Mãe

Total Bolsa da Mae iha Suku Lactos

AldeiaManeFetoTotal
Aululic 22
Cacaut 1313
Calobor167
Fatuc Laran 33
Total 2525
  1. Dadus Finanseiro (tuir orsamentu ne’ebe mak Suku sira Uza ) tinan 2025 mak hanesan
  2. Transferensia Públika
PERIODO 2025Q1Q2Q3Q4TOTAL
INSENTIVU$. 5730.00$ 5290.00$ 5730.00$ 5290.00$. 22,040.00
SENHAS DA PRESENSA$. 620$. 620$.1,240.00
FUNDOS ADMINISTRASAUN$. 325.75$.319.25$. 297.25$.292.25$.1,235.00
MANUTENSAUN MOTORIZADA$.116.00$.141.50$. $173.50$.162.00$. 593.00
KOMBUSTIBEL$.74.00$. 55.00$. 45.00$. 61.00$. 235.00
$. 25,343.00

Ekipanmentu  Inventariu Suku Lactos

Naran InventariuOferese husiQuantidadeTotal
Meja AiMAE11
Kadeira AiMAE33
GavetaMAE41
Motorizada VerzaMAE11
Motorizada Revo FitMAE11

Ekipamentu Electroniku

Naran ElektronikuOferese husiQuantidadeTotal
Desktop DellMAE11
Destop HPMAE33
Printer EpsonMAE11
Printer HP LaserMAE11
   5

Foto Atividade Suku Lactos Periodu 2025/2026

Hakarak hare profile no relatoriu anual suku lactos peridu 2025/2026 bele hare file pdf anexa. obrigadu.

Pontu Vokal :

  1. Marcos Gusmão, Lic.Eco, M.Gest

© 2026 Autoridade Munisipal Covalima