A. Identidade Xefe Suku Mape :

NARAN                                 : FRANCISCO PEREIRA

POZISAUN                           : XEFE DO SUKU MAPE

RELIGIAUN                        : KATOLIK


B. Profile Suku :


a. Introdusaun

Suku Mape durante governasaun liu ba kotuk no agora halo ona projetu rehabilitasaun Estrada iha parseria alemanha  ninia hodi halo saluran no baleta, hari eskola, sede Suku , kontinuasaun governasaun dada be’e mos (PNDS) hari uma kbi’it laek (UKL) kontinua halo jalan beton,saluran,baleta no rehabilitasaun sede Suku  no mos estabelese ahi eletrisidade. Ida ne’e mak dezenvolvimentu ne’ebe durante ne’e lao iha Suku Mape ami komunidade sira mos sente ate agora.


b. Baze legál

Alista deit baze legál sira ne’ebé orienta suco ida-idak hodi elabora planu dezenvolvimentu komunitáriu nian. Baze legál sira ne’e inklui no la limite ba:

  • Lei númeru 9/2016 kona-bá lei suco nian
  • Dekretu lei númeru 4/2024 kona-bá planeamentu dezenvolvimentu komunitáriu
  • Diploma Ministérial númeru 15/2025 kona-bá modelu planeamentu

c. VIZAUN  SUCO MAPE

Lideransa Suco hamutuk ho ninia Komunidade tomak hatuur  vizaun Suco nian maka hanesan:
 

“MAPE MAIS ATRAITIVO, MATAK MALIRIN NO SUSTENTAVEL “

                         MISAUN SUCO MAPE

Atu atinji vizaun ne’ebé deskreve ona iha leten, Suco Mape defini ninia misaun sira hanesan:

  1. Loke kooperasaun ho entidade hot-hotu
  2. Lori atendimentu publiku besik ba povu
  3. Servi povo la iha deskriminasaun
  4. Promove desenvolvimentu liu husi setor produtivu

D. Tarefa servisu Suku :

Suku hirarkiamente servisu tuir ninia tarefa ne’ebe iha xefe do suku atu tau matan no kontrola membrus konselus suku sira no funsionario apoiu suku  tuir ida –  idak nia area servisu , tuir relatorio xefe aldeia sira submete dadus mai iha

Suku no Funsionario halo rekapasaun tuir kategoria dadus ne’ebe mak atu funsionario suku sira submete ba postu, Municipiu kona ba dadus monografia, demografia, vuneravel, idozu, Veteranus, difisiente, natalitas no mortalitas nst.

 
Iha parte seluk funsionario apoiu suku sira mos atu tau matan no kontrola patrimonio estadu / investaris suku , halo planu ba dezenvolvimentu suku nia hamutuk ho membrus konsellu suku no komonidade sira hotu atu atinje metas / planu ne’ebe mak planea ona.

III. Mapa Suku


IV.  Istoria Suku Mape

Suku  Mape hola parte iha Municipiu Covalima,Posto Administrativuzumalai lokaliza iha parte norte. Suku  Mape ho ninia luan area : 30,59 km2  tuir area geografia Suku  Mape nian.

Suku  Mape kompostu husi Aldeia 3 : Aldeia Mape Canua , Aldeia Daro , no Aldeia Polo.Tuir demografia Suku  Mape total uma kain : 384 , total habitante iha : 1.796 , mane : 870  feto : 926. Populasaun Suku  Mape maioria koalia lian lokal kemak.

Suku  Mape eziste iha tempo kolonial Portugues tinan 1927, Mape mai husi lian kemak  Maipei signifika katak Mai hare, maibe kolonial Portugues(malae mutin) bolu naran Maipei ladun hatene bolu deit Mape ho naran esistensia Suku  mak Suku  Mape hanesan Suku  iha tempo kolonial portugues nia kaduka kedas ho Postu Administrativo  Mape,  depois iha tinan mais ou menus 1946 lori muda fila fali postu Administrativo  Mape ba fali iha  Sumoloi (zumalai),tamba iha momentu ne’eba Liu Rai Malibiduk atu mai enkontru / rona orden iha tempu loron ne’ebe infortante kolonial nia. Liu Rai Malibiduk sae mai uza kuda rua, ida sae kedas husi uma, ida seluk  dada tuir to’o iha foho hun (besi-leu) Liu Rai sae fali ida ne’ebe mak dada tanan ne’e hodi sae to’o mai iha Postu Mape, tamba sae bebeik rai lolon/do’ok husi tetuk maka Liu rai

Malibiduk ho Liurai Taimali koalia ba malu lori fo hatene ba malae  hodi muda fali Postu Administrative Mape ba fali iha rai tetuk sumoloi(zumalai) hamutuk ho LIU Rai sira seluk, iha tempu okupasaun Indonesia naran” Kecamatan Mape Zumalai” Ikus mai iha era independensia  naran postu administrative zumalai.

Suku Mape maioria populasaun moris nudar vida agrikultor halo to’os ho natar no hakiak animal.

Suku Mape mos ho nia total uma lisan ne’ebe foin prense iha kestionario uma lisan nian iha 2021 liu ba kotuk por volta  36.


A. Kultura suku mape

Suku mape adopta sistema patreliner (kaben sai ) populasaun suku mape maioria koalia lian kemak 

Suku Mape mos ho nia total uma lisan ne’ebe foin prense iha kestionario uma lisan nian iha 2021 liu ba kotuk por volta  36. (la signifika eziste hotu )

Valor cultural suku mape uza mak;

  1. Respeita valor kultural hitoriku
  2. Solidaridade
  3. Inklusivu no
  4. Imparsialidade

B. Lista uma lisan ne’ebe eziste iha suku mape

Tuir registu kestionariu uma lisan iha suku mape tinan 2021 total uma lisan  36, maibe laos eziste hotu iha suku

1.Aisaleuk (loro babulu ) 2. Iri-abe uma kabu 3. iri-abe uma kase 4.bere-ubu  5.mali-ubu liamata 7.baet 8.mali-ubu nenilelo 9. Uma robu  10. Resi-ubu 11.tata-tai 12. Leto-ubu 13. Soi-ubu 14. Beregatar 15. Manu gatar 16. Mali gatar 17. Uma-robu ki’ik .


V. AREA GEOGRAFIA NO TOPO GRAFIKU

Suku  Mape hola parte iha municipiu covalima,posto administrativuZumalai lokaliza iha parte norte. Suku  Mape ho ninia luan area : 30,59 km2  tuir area geografia Suku  Mape nian.

Suku  Mape kompostu husi aldeia 3 : aldeia Mape Canua , aldeia Daro , no aldeia Polo.Tuir demografia Suku  Mape total uma kain : 384 , total habitante iha : 1.796 , mane : 870  feto : 926. Populasaun Suku  Mape maioria koalia lian lokal kemak.


VI. DIVISAUN FRONTEIRA

  1. Parte Leste ho suku Ucecai
  2. parte Oeste ho Lepo, Fatuleto,no aldeia Retiluli
  3. Parte Norte ho municipiu Bobonaro
  4. Parte Sul  ho suku Lour

VII . Division suku

Suku  Mape kompostu husi aldeia 3 mak hanesan tuir mai ne’e :

1. Aldeia  Mape Canua

2 . Aldeia  Daro

3  . Aldeia   Polo


VIII .  Total Populasaun Tuir Dadus 2025

TABELA DEMOGRAFIA SUCU MAPE


X . deskrisaun servisu (job  description ) ba :

a. Xefe suku , Official Suku nain 4

 Servisu  Xefe do Suku nia mak hanesan tuir mai ne’e :

  1. Hanesan lideransa masimu iha Suku laran , atu Kontrola no tau matan ba komunidade
  2. Hare ba dezenvolvimentu iha suku no aldeia , Asegura paz no establidade
  3. Dirize enkontru iha suku
  4. Kontrola mos ba orsamentu no patrimonio suku /estadu
  5. Hare mos ba regulamentu governu no dekretu lei suku nian

Servisu sekretariu suku nia mak hanesan :

  1. Ajuda Xefe do Suku wainhira hetan orientasaun / delegasaun
  2. Halo supervisor ba oficia administrasaun, official asuntu social, no oficial finansas (servisu ekipa)
  3. Prepara encontru no minutas encontru
  4. Prensementu livro 18 ,
  5. Halo planu, no prepara proposta
  6.  Relatorio trimestral no annual
  7. Halo  deklarasaun suku

Servisu official administrasaun mak hanesan :

  1. Prepara encontru no minutas encontru
  2. Prensementu livro 18 ,
  3. Halo gestaun ba arkivu, surat tama no sai , espedisaun
  4. Halo proposta, deklarasaun suku no espedisaun
  5. Prepara relatorio trimestral no annual

Servisu official ba  asuntu social mak hanesan :

  1. Prensementu sistema integradu informasun gestaun dadus suku no aldeia ( siigsa )
  2. Planu ba dezenvolvimentu suku no aldeia,
  3.  Hare ba problema Difisiente , vuneravel ,no deszastre
  4.  Knar  Elabora proposta / pedidu ba lina ministerial konaba asuntu social

Servisu official finansas mak hanesan :

  1. Prepara resivu  pagamentu ba  insentivu
  2. Livro kaixa suku hodi halo balansu insentivu inklui Fundus apoiu administrasaun suku
  3.  P A Q
  4. Senhas prezensa
  5. Manutensaun ba motorizadas no kombustivel
  6. Asegura no toma nota orsamentu ba aktividade dezenvolvimentu suku

 
B . Konselu suku sira hotu

 
Xefe aldeia sira nia servisu mak hanesan:

  1. Rekoilia dadus monografia , demografia ,natalitas,mortalitas,defisiente, vuneravel , no kualker aktividade por mes hodi submete mai iha suku
  2. Kontrola no organiza komunidade atu halo limpeza geral
  3. Hato’o komunidade nia aspirasaun ba xefe suku / nai ulun sira iha leten
  4. Atu hare ba problema social komunidade sira nia  no resolve problema ruma ne’ebe mosu iha aldeia laran
  5. Ajuda xefe do suku wainhira hetan orientasaun ruma

Delegado /a sira nia servisu mak hanesan :

  1. Ajuda xefe aldeia sira
  2. Prepara no organiza komunidade feto no mane wainhira iha aktividade ruma iha suku no aldeia laran

Lia nain suku nia servisu mak hanesan :

  1. Atu resolve problema ruma ne’ebe mosu iha suku no aldeia tuir kompetensia ne’ebe iha
  2. Hare mos problema kona ba rai baliza entre suku no aldeia parte interna no eksterna
  3. Atu resolve mos problema social sira seluk, wainhira hetan keixa husi komunidade sira,  hanesan ema naok animal / sasan , feto mane sala ba malu  ruma tuir kompetensia lia nain nian  ne’ebe iha

Joven feto ho joven  mane nia servisu mak hanesan :

  1. Organiza no perpara  joven sira wainhira iha eventu loron bo’ot ruma hodi hatudu talentu no aktividade ruma iha suku ho aldeia nia laran
  2. Planu ba aktividade joventude nia hanesan desportu , partisipa mos iha aktividade suku

Dadus sira :

MONOGRAFIA

NOALDEIALUAN AREAPOPULASAUNTOTAL HABILITANTE
  FAMILIA  MANEFETO
1MAPE KANUA30,592485566361.192
  2DARO89191179370
3POLO47123111234
TOTAL ALDEIA= 33848709261.796

TABELA MONOGRAFIA SUCU MAPE


B. Demografia


C. Mortalitas

NoNaran KompletoSexoData MateNaran Aman Ho InanNo.EleitoralAldeiaObs
1       

d. Natalitas

NoNaran KompletoSexoData MorisNaran Aman Ho InanNo.EleitoralAldeiaObs
1Elviora Fernandes FerreiraF26 / 1 /2026Aniceto Ferreira / Melita Lopes Fernandes00797021Mape Canua 
2       
3       

e. Vulnerabel

  No  NarankompletoSEXO  No.Eleitoral  Data moris  Aldeia  Obs  
MF
1Albertina dos Reis F0025433501/05/1948Mape.canua 
2Anita dos Reis F0025629004/02/1951Mape.canua 
3Anjelica dos Reis F0025443201/01/1950Mape.canua 
4Adelino dos ReisM 0025442010/4/1947Mape.canua 
5Bendita Oliveira de Deus F0025443416/7/1960Mape.canua 
6Florinda Cardoso F0025441110/02/1939Mape.canua 
7Feliciana da Silva F0025444906/02/1945Mape.canua 
8Francisca o. M.d.a. Noronha F00079714514/5/1977Mape.canua 
9Lidia Soares F00062256602/08/1994Mape.canua 
10LucioHenriquesM 025633002/04/1938Mape.canua 
11Martina dos Reis F025628216/07/1946Mape.canua 
12Maria dos Reis F02544539/10/1978Mape.canua 
13Marcelo BarrosM 02542823/9/1968Mape.canua 

e. Defisiente


f. Dadus bazeia ba idade

TinanAbitanteAldeia Mape CanuaAldeia DaroAldeia Polo
TotalFetoManeTotalFetoManeTotalFetoManeTotalFetoMane
05332212718915871165
1412318291613853422
21915414122321211
31951414311312211
419811624936431
5835312211312
6853321211321
72920918162422725
81367514431422
91266725440101
10161064131082211
1126131315312761440
121367826321220
131165541413211
1425141120128202321
152371616313431312
161613313112211110
171914515114321110
182521413121972321
19321517261115431211
202819923158321220
211376734541101
222920919127752330
2317891349330110
241257523523211
252418618162312312
262619718135651211
2724141016106633211
282312111257862312
2928181018135734321
302491514410642413
31215161129826211
3230131717107918422
332715121266752844
34251312422514110
3514311422716303
362416818135422211
37181081566431211
3838231524177844624
392921810918621165
4036251123158871532
4134181622139734523
422291316610422211
431367844213112
4422111118108101312
452318519154220211
46277201569817404
4724111319910312211
4829121719910312211
49451926371720422404
50452520341915853312
51391821351619211211
52301416231013422321
53281612251110101211
54341519311318211110
55311813221210431532
563472723419422761
57321616271314211321
58402119281612615642
59482325402020312523
606230323920191459954
61361917251510725422
622310131394716303
63177101165514101
6423111210821028312
65321418161061002642
662581717710303514
671293862101330
681257743404110
69199101284606110
70725000000000
71930610100000
72202000000000
Total1.796870926 

g. dadus Idoso

NoAldeiaSexoTotal  
FM
1.Mape canua354075
2.Daro121426
3.Polo5611
 Total5260112

i. Martires da patria ( ne’ebe hetan pensaun )

NoAldeiaSexoTotal  
FM
1.Mape canua123
2.Daro235
3.Polo011
 Total369

J.   veteranos 8-14 anos

NoAldeiaSexoTotal  
FM
1.Mape canua066
2.Daro101
3.Polo000
 Total167

3 to’o 4-7 (Veteranos)

NoAldeiaSexoTotal  
FM
1.Mape canua142337
2.Daro151833
3.Polo61420
 Total355590

k. .  Bolsa da Mae

NoAldeiaTotal
 Mape canua28
 Daro13
 Polo3
 Total44 pessoas

XII . dadus finanseiru ( tuir orsamentu ne’ebe sucu sira uza ) tinan 2025 hanesan

Transfrensia publica.

Incentivo Conselo Suco

Q1Q2Q3Q4Total
$5,040.00$4,680.00$5,040.00$4,680.00$19,440.00

 
Senhas Prezensa

Q2Q4Total
$505.00$505.00$1010.00

 
Operasional suku

Q1Q2Q3Q4Total
$440.75$440.75$440.75$440.75$1,763.00

Fundus Apoio Administrasaun

Q1Q2Q3Q4Total
$300.00$300.00$300.00$300.00$1200

Manutensaun Motorizada no konbustivel

Q1Q2Q3Q4Total
$140.75$140.75$140.75$140.75$563.00

 
XIII . tabela lista  fasilidade / ekipamentus

  1. Ekipamentu elektroniku
NoDeskrisaunUnidade / quantidadeTotal
1Computer44
2Printer22
3Alarma11
4Solar panel11
5Stapol11

2. Ekipamentu inventariu

NoDeskrisaunUnidade / quantidadeTotal
1Lemari22
2Belador22
3Meja11
4Kadeira ai33
5Kadeira masa1010
6Gelador11
7Gabeta44

Pontu Vokal Portal Munisipal :

Marcos Gusmao, Lic.Eco, M.Gest


© 2026 Autoridade Munisipal Covalima