Covalima, 20 Abril 2026, Preside husi Excêlentisimo Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Lic.Eco no Excêlentisimo Diretór Geral Dezenvolvimento Lokal-MAE, Sr. Virgílio da Costa, hamtuk ho Ekipa realiza formasaun planeamnetu no jestaun instrumentu dezenvovimentu municipal ba iha Secretario Munisipal Nain Tolu (SECAM AF, SECAM ASOC & SECAM PIDI), Diretores servisu munisípal sanulu resin sia, Xefe Departamento no Xefe Lokal nain-60, ho mos Administrador Postu Administrativu husi Postu Hitu. Atividade refere realizasa iha salaun CNE aldeia Tabaco Loot, Suku Debos Postu Administrativo Suai Munisipíu Covalima.

Excêlentisimo Prezidente Autoridade Munisipíu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Lic.Eco  hato’o ninia diskursu “  formasaun ne’e importante ba ita, formasaun ne’e laos hanorin deit ita, maibe formasaun ne’e, atu ita kadi beibeik buat balu ne’ebé ita haluha ona, buat balu ne’ebé ita hanoin hetan maibe hanoin la to’o, atu aumenta hodi fo hanoin ba malu. Neduni formasaun ne’e furak, formasaun ne’e diak ba ita, tamba ida ne’e mak agradese ba iha DGDL halo ona planu furak hodi fó formasaun ba ita hirak iha ne’e. tamba dala barak hatete ami hatene ona maibe dala barak mos ita haluha ona, tamba loron ba loron ita halao ita nia knar, dala barak ita la susesu tamba ida ne’e mak iha formasaun. Iha buat rua mak kulia iha ne’ebá “Planeamentu no Jestaun dezenvolvimentu munisipal” ita hatene katak planeamentu ne’e saida? Iha planeamentu nene atu halo saida? Ita persija define didiak sasan hirak ne’e! planemantu mak prosesu atu dezenha objetivu hodi atinji metas. Ne’e mak Prosesu ida, dala barak realiza ona planu, estratejiku, planu orsamentu,  Planu Asaun Annual, planu dezenvolvimentu, ne’e mak planu lao hela. Metas ida ne’e atinji ka lae? Jestaun mak saida? Jestaun mak  prosesu atividade ne’ebé mak liu hosi planu, organiza, atualiza no kontrola hodi bele atinji metas, buat hirak ne’e kuando lao automatikamente ema bolu buat ida hanaran 4M ( Man, Money, Material & Machine)  ida ne’e kompletu ona. Ema iha, osan iha, material iha no makina iha, kompletu maibe dala barak ita lao ladun diak tamba ida ne’e mak persiza formasaun laos ita boot sira mesak, inklui mos PAM. Favor ida kaundu formasaun lao aproveita didiak, automatikamente orador sira prepara materia kompletu ona, atu nune bele aplika iha diresaun ida-ida hodi lori munisípiu Covalima hakat ba oin. Ita ida-ida tula ba ita nia kaba’as, responsablidade ida ne’e ba iha Secretariu ida-ida (SECAM AF, SECAM ASOC & SECAM PIDI), Deretores Servisu Munisipal hotu, Xefe departamentu no xefe lokal sira hotu. Mai para aprende, hodi komprende se banhira avaliasaun Covalima bele passa ba iha “ Muito Bom” hodi simu poder lokal iha futuru. Tenke mai ho objetivu katak Covalima tenke ba oin, tamba desizaun iha ita nia liman, hau hatete beibeik ona “autor ba pensamentu, autor ba desizaun, se ita tur sira ne’e mak tur dehan ita hirak ne’e mak lider, ita hirak ne’e mak superior, se ita foti desizaun sala, ba oin ita nia oan sira sei hatete PAM ida ne’e mak lidera rai ida ne’e hamutuk ho Secretariu, Diretores, Xefe Departamentu no Xefe lokal sira ne’e lao lalos mak sasan hirak ne’e lao Lalos nene! Neduni hau fiar katak ita boot sira bele.

Ikus liu hato’o agradese ba DGDL ho ninia ekipa tomak hodi bele partilla ka desamiña informasaun ba ami hotu iha munisipiu atu nune’e ami nia preparasaun ba buat balu mak ami haluha karik, ami fiar katak ho buakai sira ne’ebé fó mai ami sai nudar sasukat ida no odan ba loron aban.   

Excêlentisimo Diretór Geral Dezenvolvimento Lokal-MAE, Sr. Virgílio da Costa hato’o diskursu Primeti hau apresia ba munisipiu Covalima tamba aprezenta ona planu dezenvolvimentu munisipais ne’ebé mak foin dadaun iha avaliasaun kondisaun minimu, ida ne’e atu reforsa, liu husi ami nia formador sira husi diresaun planeamentu munisipais, ohin marka prezensa iha ne’e, primate para aban bain rua sira bele kontinua formasaun ida ne’e tuir ida-ida ninia unidade,  iha ne’e iha formandu nain rua Doutora Vanesa no Doutora Marques ne’ebe espesial iha area ida-ida, akompaña ho xefe departamentu hodi ba iha planu estratejiku munisipais no sei lori ita boot sira ba iha finalidade formasaun ida ne’e. No oinsa mak ita boot sira bele, liu-liu estrutura munisipais sira, bele komprende didiak ninia papel ligadu ho oinsa atu halo planu ida que diak, planu ida que adekuadu ho diresaun sira seluk ne’ebé mak ejiste iha munisipiu Covalima, ita hakarak Covalima mos maio agora bele passa ba poder lokal tamba ida ne’e mak esforsu ida ne’e ita halo, tuir Sua Excia Ministru Adminsitrasaun Estatal ninia materia aprezentasaun Avaliasaun kondisaun minimu liu ba katak parte nasional sei fo asistensia tekniku liu husi formasaun, konsistensia ida ne’e maka fahe ekipa ba DJSMAL, INAP no DGDL ita halo formasaun, hau husu nafatin ita nia kolaborasaun hamutuk ho ami nia ekipa tamba materia ida ne’e util tebes bai ta boot sira nia servisu ba oin.

Ne’ebé mak agora dadaun ita sei halao hela. Fulan oin mai ita sei iha tan avaliasaun. Tamba ida ne’e rekomendasaun ba ita hirak ne’ebé iha autoridade munisipiu Covalima, bele redus numeru kontradesimentu hirak ne’e, bele atinji ona ba iha  numeru ida ne’ebé diak para to Segundo faze Covalima bele hetan valor ne’ebé diak. Komitmentu Diresaun Geral Dezenvolvimentu Lokal hahu kedas inisiu, ita hahu ho planu dezenvolvimentu munisipal ne’ebé mak realiza ona, tuir mai ho planu dezenvolvimentu komunitaria e sei halo tan atividade seluk tan. Tan ne’e ami husu ba Nai Prezidente munisipiu Covalima nafatin iha liña kordenasaun, komunikasaun diak, ligasaun servisu sira lao diak, para ami prontu nafatin atu bele fó asitensia tekniku ba kualker dezafiu sira ne’ebé munisipiu Covalima hasoru, importante mak bele imforma mai ami, para ami bele trasa iha ami nia planu hodi tinan oin mai kontinua halao formasaun ba iha asisténsia tékniku.

Coppyright hosi Portal Munisipal Covalima   

© 2026 Autoridade Munisipal Covalima