Covalima, 23 Setembru 2026 – Organizasaun Naun-Governamentál (ONG) RAEBIA Hamutuk ho estrutura Konsellu Basia Hidrográfika no nia membru sira realiza enkontru trimestral iha Salaun Enkontru Postu Administrativu Fatumea, Munisípiu Covalima.
Enkontru ne’e dirije husi Vise-Prezidente Konsellu Basia Hidrográfika no marka mós prezensa husi Administradór Postu Administrativu Fatumea, Sr. Cesar Madeira Amaral, Lic.Sp (ne’ebe mós asumi kargu nudar Prezidente Konsellu Basia Hidrográfika), Xefe Servisu Lokál Na’in Ha’at (4), Koordenadór DNPCC Sr. Agostinho Orleans, Reprejentante Direitór Floresta Munisípiu Covalima Sr. Leonito T. Burak, Koordenadór RAEBIA Munisípiu Covalima Sr. Mariano Lopes de Carvalho, Xefe Suku Nanu Sr. Abel Mendonça, Xefe Suku Belulic Leten Sr. Oscar Pereira Amaral, Lic.Sp, no Reprejentante Xefe Suku Fatumea (Xefe Aldeia Fatumea Sr. Jonas Amaral Pires).
Tópiku prinsipál iha enkontru ne’e foka liu ba dezafiu no problema sira ne’ebe iha ligasaun ho aplikasaun Lei Tara Bandu, hamutuk ho koalia konaba jestaun mikro to’os iha foho lolon sira.
Iha biban ne’e, estrutura no membru Konsellu Basia Hidrográfika hato’o relatóriu konaba problema sira ne’ebe rejolve ona no sira ne’ebe sei infrenta hela:
- Aprezentasaun husi Xefe Suku Nanu (Sr. Abel Mendonça): Mekanizmu Tara Bandu fo impaktu pozitivu hodi rejolve disputa rai, divórsiu, no konflitu sosial hanesan baku malu ka tarata malu iha fatin públiku. Rejolusaun kazu sira ne’e mai ho aplikasaun sansaun tradicional ne’ebe konsege halibur fundus suku hamutuk $255.00. Maske nune’e, Suku Nanu sei infrenta dezafiu balu ne’ebe seidauk bele rejolve, hanesan komunidade ne’ebe husik animal livre no kása arbiru animal fuik sira (iha bee laran, ai-leten, no iha rai).
- Aprezentasaun husi Xefe Suku Belulic Leten (Sr. Oscar Pereira Amaral, Lic.Sp): Situaasaun kuaze hanesan ho Suku Nanu, maibé iha kazu balu ne’ebe arkiva hela iha suku tanba na’in ba animal (karau) ne’ebe estraga ema nia to’os lakohi koopera ho autoridade lokál sira.
Rona tiha aprezentasaun sira ne’e, Administradór Postu Administrativu Fatumea, Sr. Cesar Madeira Amaral, hato’o apresiasaun boot ba Suku Nanu tanba konsege jere fundus suku nian husi aplikasaun sansaun Tara Bandu. Nia sujere mós ba Suku Belulic Leten no Suku Fatumea atu adopted no tuir ezemplu di’ak ne’ebe Suku Nanu hatratu ona.
Planu Enkontru Tuir Mai Enkontru ne’e remata ho formulasaun planu ba enkontru trimestral da-ha’at (IV) nian ne’ebe sei realiza iha Fulan Dezembru 2026 iha Suku Belulic Leten, Aldeia Belulic Craic. Agenda ho tópiku balu ne’ebe sei konsentra atu buka solusaun mak hanesan:
- Prizentasaun jeral konaba komunidade ne’ebe husik animal livre;
- Prátika sunu rai arbiru;
- Akasaun no proteksaun ba animal fuik sira (iha bee laran, ai-leten, no rai laran).
Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima