PROFILE SUKU HOLPILAT

I. Identidade Xefe Suku

Naran                                      : Sipriano Gusmão

Edukasaun Literaria                : Secundaria

Pozisaun                                  : Xefe Suku

Nú. Tlf/Wa                              : +67075416059/78346839

Email                                       : siprianogusmao480@gmail.com

Religiaun                                 : Katolika

II. Profile Suku

a. Introdusaun planu dezenvolvimentu suku nudar mekanismu partisipativu ida hodi promove dezenvolvimentu iha komunidade liu husi involvimentu membru sira komunidade nian iha identifikasaun dezafiu sira,estabelese meta sira no define estratejia no asaun espesifiku sira,ho objetivu hodi halo melloramentu ba kondisaun ekonomia,social no Ambiente komunidade sira nian.

b. Baze legal Alista deit base legal sira ne,ebe orienta suku idad-idak hodi elabora planu dezenvolvimentu suku nian.Base legal sira ne,’e inklui no la limete ba;

  • Lei numeru 9/2016 konaba lei suku nian
  • Dekretu lei numeru 4/2024 konaba planu desenvolvimentu komunitariu
  • Diploma ministerial numeru 15/2025 konaba modelu planeamentu

c. Vizaun no misaun

Suku Holpilat Sai sai komunidade ne’ebe forte iha identidade,dezenvolvimentu ekonomi local sustentavel,fo proridade ba edukasaun no saude,no proteje ambiente atu fo moris diak ba jerasaun foun.

  • Identifika kultura
  • Edukasaun
  • Saude
  • Ekonomi local
  • Infraestrutura
  • Ambiente

Misaun;

Suku Holpilat iha misaun atu hamutuk ho povu hodi promove unidade,preserva kultura tradisional, fo prioridade ba edukasaun no saude,dezenvolve ekonomi local sustentavel,no proteje ambiente atu garante moris diak ba jerasaun foun.

d. Tarefa servisu Suku

Tarefa suku suku nian fo hanoin konaba responsabilidade komunidade local.iha suku hanesan Holpilat,estrutura servisu suku nian normalmente mak hanesan;

Xefe suku hanesan atu organisa administrasaun local,halo kordenasaun ho postu no Munisipiu.

III. Mapa Suku

IV. Istoria Suku

Holpilat mai husi lian Bunak kompostu hosi palavra rua “Hol no Pilat” neduni liafuan Hol no Pilat ninia tradusan ba lian Tetum; Hol katak Fatuk no Pilat Katak Belit. Ho ida ne’e Holpilat ninia signifika Fatuk Belit. Holpilat hanesan suku ida iha Nasaun Republika Demkratika Timor leste, suku ne’e eziste iha postu Administrativu Maucatar, Munisipíu Covalima. no suku ida ne’e mos homosu desde Bei Ala sira nia tempu to’o Agora.

a. Kultural suku

Suku Holpilat iha Munisipíu Covalima, Postu Administrativu Maucatar,nia kultura fo hanoin barak konaba identidade komunidade nian. informasaun ida ne’ebé sai hosi aprezentasaun kultura iha Aldeia Hatu, Lela, Nainare, Manulor, Leogore no Fatucoan. Hatudu buat balu ne’ebé mak inportante mak hanesan tuir mai ne’e :

  • Tebe Orijinal
  • Ligasaun ba juventude
  • Estrutura Aldeia
  • Likurai original
  • Lia koremetan no lia mutin
  • Tara Bandu.

b. Lista uma lisan nia naran iha suku laran

NUSUKUALDEIANARAN UMA LISAN
01.HolpilatManulorDasi Lesu
02.HolpilatManulorMarobo dato
03.HolpilatManulorMarobo badaen Makerek
04.HolpilatManulorMarobo Mone Uju
05.HolpilatManulorSirigatal Lusin
06.HolpilatManulorSirigatal Bei Siri Tai
07.HolpilatManulorLoe Gatal
08.HolpilatManulorTaigatal
09.HolpilatManulorMone wai Guro
10.HolpilatManulorMone Wai Hatak
11.HolpilatManulorLabis
12.HolpilatManulorOekesa
13.HolpilatManulorBeitas
14.HolpilatManulorSirigatal Kaluk
15.HolpilatManulorBeregatal Mot
16.HolpilatLelaTato Gatal
17.HolpilatLelaOpa
18.HolpilatLelaPiron
19.HolpilatLelahatak
20.HolpilatLelaMaubisi
21.HolpilatLelaLep
22.HolpilatLelaBeleasa
23.HolpilatLelaHatu
24.HolpilatLelaMelagatal
25.HolpilatLelaLep Hatu
26.HolpilatLelaDasi Gatal
27.HolpilatLelaTilis
28.HolpilatLelaLo’os
29.HolpilatHatuHatu
30.HolpilatHatuLo’os
31.HolpilatHatuMane hitus
32.HolpilatHatuMaubesi kaluk
33.HolpilatHatuBeleasa Lon toi
34.HolpilatHatuBeleasa Kaluk
35.HolpilatHatuDaok Gatal
36.HolpilatLeogoreMaligatal Hatak
37.HolpilatLeogoreMaligatal kaluk
38.HolpilatLeogoreMali gatal kes Merak
39.HolpilatLeogoreLabis
40.HolpilatLeogoreLabis kaluk
41.HolpilatLeogoreDato
42.HolpilatLeogoreUma Fuk
43.HolpilatLeogoreAdi
44.HolpilatLeogoreBere Seran
45.HolpilatLeogoreTala Gatal
46.HolpilatLeogoreMarobo Mone Pou
47.HolpilatLeogoreUma Meta
48.HolpilatLeogoreMarobo Sogo
49.HolpilatLeogoreMali Loro
50.HolpilatLeogoreMone Nirin
51.HolpilatFatucoanBei Mau
52.HolpilatFatucoanMali Haik
53.HolpilatFatucoanSira Gatl Nico Luan
54.HolpilatFatucoanDe Guro
55.HolpilatFatucoanOekesa kaluk
56.HolpilatFatucoanTai Gatal
57.HolpilatFatucoanMane Hitus
58.HolpilatFatucoanUma Soi
59.HolpilatNainareSiri Gatal Bei Asa
60.HolpilatNainareMarobo Mone Pou
61.HolpilatNainareBere Bein
62.HolpilatNainareTaun Opi Tas
63.HolpilatNainareBerek Mauk
64HolpilatNainareTaun Opi Lon
65.HolpilatNainareSolo Gatal
66HolpilatNainareBei Tas
67.HolpilatNainareLabis
68.HolpilatNainareUma Badaen
69.HolpilatNainareAkas
70.HolpilatNainareMarobo de Bebak

V. AREA GEOGRAFIKA 69, 12 %

TOPOGRAFIKU         35 Km2

VI. DIVISAUN FRONTEIRA

Parte Sul                           : suco Ogues

Parte Norte                       : suco Deudet

Parte Leste                        : suco Fatululic

Parte Oeste                       : suco Belecasac

VI. DIVISIÓN SUKU

Aldeia hira                         : (6) Hatu,Lela,Nainare,Manulor,Leogore,no Fatucoan

VII. Total Populasaun tuir dadus 2025 (kria tabela)
 

NU.ALDEIATOTAL UMA KAINTOTALTOTAL POPULASAUN
MF
01.Hatu70164166330
02.Lela74181165346
03.Nainare131262231493
04.Manulor114220248468
05.Leogore192425356781
06.Fatucoan141292281573
 Total722154414472991

IX. Organograma Suku

X. Deskrisaun servisu

a. Xefe SUKU, Ofisial Suku nain 4

Knar Xefe Suku;Responsabilidade      atu implementa politika governu iha nivel suku nia halo kordenasaun ho Administrador postu,Munisipiu no sosiedade sivil sira hanesan ONG.

Nia organiza reiniaun komunidae fo orientasaun ba Aldeia no mediador entre povu ho Governo.

Knar Sekretariu Suku;

  • Prepara planu servisu ho detalho ba periode tinan ida nian
  • Nudar ezekutor ba asunto administrative suku nian (korespondensia,arkivamentu,jestaun patrimonio,no prepara relatoriu sira ho aktividade suku nian.
  • Garante jestaunadministrasaun suku funsiona ho diak, bele fornese dados no informasaun ba komunidades nomos governu iha ambitu definisaun politik no kompetensia konselho suku liu husi 18 livros rejistu administrasaun suku.

Knar Ofisial Financas Suco;

prepara planu servisu ho detalho ba periode tinan ida nian.

  • Sai ko-asinante ba levantamentu osan subvensaun publika suku nian husi Banku
  • Halo jestaun operasional ba osan bangku nian
  • Prepara kontabilidade no rejistu sira atu garantr transparensia no jestaun diak husi subsidiu publiku ba suku.

Knar Ofisial Assunto Sosiais

  • prepara planu servisu ho detalho ba periode tinan ida nian.
  • Implementa aktividades sosialisasaun iha area kultura ,ekonomi,politik ambiente,desportu komunitaria nss.
  • Fo apoio ba aktividade kompania asaun promosaun ba estilu moris nebe saudavel ba membru sira husi suku no halo sensibilisasaun ba nessecidade prevensaun ba moras hanesan dengue, kolera, malaria, SIDA no tuberkulose.

Knar Ofisial Administrasaun suco;

  • Prepara planu servisu ho detallu ba periode tinan ida
  • Garante jestaun administrasaun suku funsiona ho diak bele fornese no informasaun ba komunidades nomos Governu iha ambitu definisaun politik no kompetensia konsellu suku liu husi 18 livros rejistu administrasau sukus
  • Implementa no atualiza fulan-fulan informasaun iha Sistema integrado de informasaun jestaun dadus sukus no Aldeia ( SIIGSA ).

Konselu Suku sira hotu;

Knar Konselho Suku

konselho suku mak organu kolejiadu ne’ebe ajuda xefe suku hodi jere desenvolvimentu rejolve problema iha komunidade laran.tuir lei Nu.9/2016 no Lei Nu.03/2009,membru konselho suku iha knar principal sira hanesan tuir mai ne’e;

knar Xefe Aldeia

Reprejenta no defende interese populasaun husi ninia Aldeia hanesan identifika konaba investimentu ka obra prioritariu sira; be’e mos, Estrada, ka eskola ne’ebe presija halo iha Aldeia laran.

Xefe Aldeia identifika problema no nessecidade prioritariu iha sira nia Aldeia no edukasaun atu halo iha nivel suku.

Knar Delegado no Delegada

Garantiza katak interese no prekupasaun husi feto liu husi delegada no mane liu husi delegadu iha aldeia laran hetan rona no konsiderasaun iha desisaun sira konselu suku sira nian.

Ajuda servisu levantamentu dados no rejistu populasaun nian bainhira presija,hodi asegura katak informasaun konaba uma kain sira foun.

XI. Prepara dadus

a. Monografia

b. Demografia

c. Mortalitas

NU.NARAN KOMPLETUSexuDATA MATESUKUALDEIAOBS
MF
01.Raimundo do CarmoM05-11-2025HolpilatFatucoan 
02.Antonio do CarmoM21-09-2025HolpilatNainare 
03.Felix NahakM16-11-2025HolpilatLeogore 
04.Alfredo NoronhaM19-10-2025HolpilatLeogore 
05.Arnaldo do CarmoM04-12-2025HolpilatFatucoan 
06.Jacop GusmãoM14-08-2025HolpilatNainare 
07.Catarina CardosoF19-01-2025HolpilatNainare 
08.Agostinha Dau LuanF13-07-2025HolpilatLeogore 

d. Natalidade

NU.NARAN KOMPLETUSexuDATA MORISSUKUALDEIAOBS
MF
01.Apricilia de AraujoF 17-08-2025HolpilatHatu 
02.Natricia do Santos CarionF 10-08-2025HolpilatHatu 
03.Linse de DeusF 31-08-2025HolpilatHatu 
04.Julianto Gusmão M05-07-2025HolpilatManulor 
05.Juvianto Amaral M15-06-2025HolpilatManulor 
06.Vintinancia .M.do CarmoF 20-05-2025HolpilatManulor 
07.Jenisia Cardoso SaulinF 27-10-2025HolpilatManulor 
08.Jefania Gusmão AmaralF 31-10-2025HolpilatLela 
09.Novandro MonizM 29-11-2025HolpilatLela 

e. Dadus bazeia ba idade

f. Idoso

g. Martíres da pátria

h. Veteranos

i. Bolsa da Mae

NUALDEIAMARTIRESVETERANUSBOLSA DA MAEDEFISIENSIAVULNERAVELIDOZO
01Hatu8348621
02.Lela12496814
03.Nainare6212311741
04.Manulor318152630
05.Leogore4132141941
06.Fatucoan212471640
 total3512898192187

Pontu Fokal :

Recardo Emilson Maria Moniz, L.Ec

© 2026 Covalima Municipal Authority