I. Profile Xefe Suku Tazhilin
Identidade Xefe Suku :

Naran : Afonso Sarmento Martins
Edukasaun literaria : Sekundária
Pozisaun : Xefe Suku
Númeru Telefone : +670-76386455
Email :…………………..
Relijiaun : Katolika
II. Profile Suku Tazhilin

Tazhilin nu’udar Suku ida ne’ebe lokaliza iha Postu Administrativu Zumalai Municipiu Covalima ho nia total Luan Area 59.67 KM2 Suku Tazhilin kompostu husi Aldeia 4 mak hanesan ; Culu-Oan, Galitaz, Basana no
Baura-ikun ho total abitante hamutuk 3.433 no total Xefe de Familia 738. Iha Potensial Rikeza no Rekursu ne’ebe bot iha Suku Tazhilin mak hanesan ; Hare, Batar, Fehuk, Aifarina, Hudi, Tali musan, produsaun Holtikultor, Produsaun Tua Tali Timor, area Tasi nia mak ; Ikan, Boek no Kadiuk Tasi.
1.1. Baze legal
Elaborasaun Profile Suku Tazhilin bazeia ba dispozisaun legal nasional ne’ebé fó legitimidade formal ba ninia realizasaun, hanesan:
- Lei n.º 9/2016 de 8 de julho konaba Lei dos Sucos, ne’ebé regula estatu legal Suku hanesan pessoa coletiva pública de natureza associativa, no defini funsaun Suku iha promosaun dezenvolvimentu komunitariu no sosiál (promoção do desenvolvimento comunitario e social);
- Dekretu-Lei n.º 4/2024 de 17 de janeiro konaba Planeamento de Desenvolvimento Comunitário, ne’ebé estabelese kuadru institusionál no mekanizmu implementasaun Planu Dezenvolvimentu Komunitáriu iha nivel Suku;
- Diploma Ministerial n.º 15/2025 de 18 de junho konaba Aprova o Modelo de Plano do Desenvolvimento Comunitário, ne’ebé estabelese orientasaun tekniku no prosedimentu elaborasaun, validasaun no implementasaun Planu Dezenvolvimentu Komunitáriu, inklui etapa konsulta públika, formatu dokumentu, no mekanizmu monitorizasaun no avaliasaun ba implementasaun planu dezenvolvimentu iha nivel komunidade.
1.2. Vizaun no misaun
Vizaun Suco Tazhilin
Lideransa Suco Tazhilin hamutuk ho ninia Komunidade tomak hatuur vizaun suco nian maka hanesan:
Vizaun Suco Tazhilin
Promove Suku Tazhilin sai matak, kualidade, unidu, independente, lindu, no inkluzivu hodi asegura hala’o Suku Tazhilin nia emar sira hakarak ba moris diak.
Misaun Suco Tazhilin
Atu atinji vizaun ne’ebé deskreve ona iha leten, Suco Tazhilin defini no misaun sira mak hanesan:
- Promove jestaun ambiente verde, saudavel no sustentavel hodi garante balansu natureza no sustentabilidade rekursu ba jerasaun futuru Tazhilin oan sira nian.
- Promove kualidade moris povu Suku Tazhilin nian liu husi garantia prestasaun kualidade servisu báziku iha dominiu edukasaun, saude no ekonomia.
- Hametin unidade, solidariedade, no armonia sosiál entre família, grupu tradisionál, foin sa’e sira, no rezidente hotu-hotu hodi mantein estabilidade no koezaun komunitaria.
- Enkoraja independénsia komunidade nian liuhosi fortalesimentu kapasidade família no grupu iha jestaun ekonomia lokál, rekursu, no dezenvolvimentu ho sustentável.
- Kria ambiente ne’ebé moos, seguru, ordenadu no konfortavel liuhosi jestaun ijiene no orden publiku ho partisipativu.
- Asegura katak sidadaun hotu-hotu, inklui grupu vulneravel sira, hetan direitu, servisu, protesaun no oportunidade ne’ebé justu iha prosesu dezenvolvimentu.
Parte 3 : Tarefa servisu Suku
2.1. Mapa Suku

2.2. Istoria Suku
Suco Tazhilin lokaliza iha Postu Administrativu Zumalai, Municipiu Covalima, Suco Tazhilin eziste iha tinan 1986 iha tempu Indonesia.
Naran suco Tazhilin mai husi liafuan Bunak signifika Taz ne’e Bairo no hilin ne’e Klaran. Naran ne’e eskolla husi Lia Nain Suco Tazhilin tanba Suco refere kompostu aldeia 4 no Bairo ne’e mak iha sentru ka klaran tamba ne’e mak hili naran Tazhilin .
Istórikamente, Suco Tazhilin lidera ona husi lideransa komunitáriu hamutuk nain 7 (hitu). Tuir mai ne’e mak detallu ba lideransa suco Tazhilin nian husi inísiu to’o agora, inklui knár ne’e sira halo ona:
I. Lideransa Dahuluk
Naran Lideransa Komunitária : Salvador Mendonça
Periodu Ukun : Tinan 1986 to’o 1991
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela : Escola Basico Tazhilin
2. Lideransa Daruak
Naran Lideransa Komunitáriu : Domingos do Rego
Periodu Ukun : Tinan 1991 to’o 1993
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela: Cede Suku Antigu
3. Lideransa Datoluk
Naran Lideransa Komunitáriu : Claudino Magno
Periodu Ukun : Tinan 1994 to’o 1999
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela:
- Simu Transmigrasaun iha aldeia Culu-Oan
- Irigasaun Pakan
- Escola Basico Culu-Oan
- Sede Aldeia
4. Lideransa Dahaat
Naran Lideransa Komunitáriu : Flaviano Fátima
Periodu Ukun : Tinan 2000 to’o 2002
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela: laiha
5. Lideransa Dalima
Naran Lideransa Komunitáriu : Alexandre Pereira
Periodu Ukun : Tinan 2002 to’o 2007
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela:
- Cede Suku
- Ponte Lomea
6. Lideransa Dane’en
Naran Lideransa Komunitáriu : Alexandre Pereira
Periodu Ukun : Tinan 2008 to’o 2012
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela:
- Escola EBC Tazhilin (Pre-secundaria )
7. Lideransa Dahitu
Naran Lideransa Komunitáriu : Alexandre Pereira
Periodu Ukun : Tinan 2013 to’o 2017
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela:
- Eletrisidade
- Bee PNDS
- Irigasaun
- Palku Suku Tazhilin
8. Lideransa Dawalu
Naran Lideransa Komunitáriu : Martino Magno
Periodu Ukun : Tinan 2018 to’o 2023
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela:
- Ponte Lomea
- Ponte Hunetel
- Uma Kbi’it Laek
- Moru penahan Ponte hunetel
9. Lideransa Dasia
Naran Lideransa Komunitáriu : Jacob Alves Taroman
Periodu Ukun : Tinan 2023 to’o 2026
Obra/atinjimentu ne’ebé konsege halo no husik hela:
- Irigasaun Tazhilin ba Kulu-Oan
- Irigasaun ba natar laran
- Bronjon Ponte Hunetel Kulu-OanMoru Penahan Mota Lomea
- Halo uma ba Polisia Suku (PS)
10. Lideransa Da Sanulu
Naran Lideransa Komunitáriu Substitui : Afonso Sarmento Martins
Periodu Ukun : Tinan 2026 to’o 2030
2.3 Kultural suku
Suku Tazhilin kompostu husi Aldeia 4 mak hanesan, Basana, Baura-ikun, Galitaz no Kulu-Oan. Suku Tazhilin to’o agora adapta no pratika nafatin lisan no kultura ne’ebe Avo Bei-ala sira horik hela mai ita liu-liu iha serimónia kultural importante hanesan, Barlakeadu (feto folin), Sau Batar ka aihan lokal ne’ebe ita kuda, tempu matebian hotuhotu konsentra iha uma Lisan, halo ritual iha fatin istoriku ka fatin lulik, simu bainaka espesial sira liu husi tebe no vidu likurai, tarabandu no ritual adat sira seluk tan. Suku Tazhilin pratika mos liña kordenasaun liu husi tane malu no respeitu malu ema ne’ebe bot no ema ne’ebe iha kargu iha sosiedade nia let hanesan, katuas lia-na’in sira no ema boot sira ne’ebé iha papél importante iha desizaun adat. Lisan no lulik sai hanesan sentru espirituál no kultural iha aldeia sira, ne’ebé komunidade uza hodi halo serimónia no hametin relasaun entre ema moris ho bei ala sira. Valor kultural hanesan solidariedade, ajuda malu, hametin relasaun familia no moris hamutuk iha dame sei sai prinsipál iha moris lor-loron ba komunidade. Diversidade kultura entre aldeia sira ne’e sai hanesan riqueza ida ne’ebé fó identidade no hametin unidade Suku Tazhilin tomak.
2.4 Lista uma lisan nia naran iha suku laran
Populasaun suco Tazhilin kompostu husi lisan 11 mak hanesan; Leohilin, Mot-bul, Lia Nain, Sakan, Bele Gatal, Deu Esen, Talate, Bau Gatal, hagoh-bul, hagubul, Maregatal, Purapil, Deu-hilin.
Distribuisaun populasaun iha suco Tazhilin tuir lisan nian mak aprezenta iha gráfiku tuir mai ne’e: (Nota: dadus ne’ebé aprezenta iha gráfiku ne’e bele uza persentajen deit)
Grafiku:

3. AREA GEOGRAFIKA
Suku Tazhilin partense husi Postu Administrativo Zumalai Kapital do Municipiu Covalima, ho nia luan area 59.67 km2, total komunidade tuir dadus ne’ebe ami rekolla tinan 2026 nia total familia uma kain 738, total abitante 3432, Mane 1756 no Feto 1676.
Husi total populasaun ne’ebe iha maioria moris deit ho Agrikultor, Holtikultor, Peskas, Negociante no balu hala’o kna’ar hanesan funcionario Publiku no trabalhadores iha kompanha no Organização não Govermental.
Hare kondisaun komunidade nia moris iha suku laran depende liu ba agrikultor, holtikultor no peskas hatudu katak sedauk bele fo moris diak ba komunidade tamba ho presu ne’ebe ki’ik liu iha merkadu.
TOPOGRAFIKU
Bazeia ba topografiku hatudu katak Suku Tazhilin 90 % rai tetuk no besik tasi halo komunidade sira mos iha bontade ne’ebe diak moris ho agrikultor, Holtikultor, Peskas.
4. DIVISAUN FRONTEIRA
| Parte Sul | : Suku Zulo |
| Parte Norte | : Tasi |
| Parte Leste | : Suku Raimea |
| Parte Oeste | : Suku Beco |
5. DIVISIÓN SUKU
Suku Tazhilin kompostu Aldeia 4 mak hanesan ;
- Aldeia : Basana
- Aldeia : Baura-ikun
- Aldeia : Galitaz
- Aldeia : Culu-Oan
6. Total Populasaun tuir dadus 2025
| NO | ALDEIA | TOTAL FAMILIA UMA KAIN | ABITANTE | ||
| SEXU | |||||
| M | F | ||||
| 1 | Basana | 94 | 229 | 208 | |
| 2 | Baura-ikun | 134 | 280 | 256 | |
| 3 | Galitaz | 223 | 571 | 550 | |
| 4 | Culu-oan | 287 | 676 | 662 | |
| T | OTAL | 1756 | 1676 | ||
| 738 | 3432 | ||||
7. Organograma SUKU
Estrutura Suco Tazhilin ba periodu 2023– 2030 nia mak hanesan tuir mai ne’e;




8. Deskrisaun servisu (Job Description
a. Xefe Suku
Xefe Suku mak lider prinsipál iha nivel suku no responsavel ba jestaun suku tomak. Deskrisaun servisu:
- Lidera no koordena servisu hotu iha suku Reprezenta suku iha relasaun ho Governu no instituisaun seluk
- Halo desizaun importante ho Konsellu Suku
- Mantén dame, orde no seguransa iha komunidade
- Superviza no orienta servisu Ofisial Suku sira
- Asigura programa dezenvolvimentu lao tuir planu
b. SEKRETÁRIU SUKU
Sekretáriu Suku responsavel ba administrasaun no dokumentu ofisiál suku.
Deskrisaun servisu:
- Prepara, organiza no arkiva dokumentu suku
- Halo ata reuniaun no relatóriu servisu
- Trata korespondénsia ofisiál (surat tama no surat sai)
- Mantén rejistu dadus populasaun suku
- Apoia Xefe Suku iha servisu administrativu
c. ADMINISTRASAUN SUKU
Administrasaun Suku Lour foka ba servisu administrativu loron-loron ba komunidade. Deskrisaun servisu:
- Atende ema komunidade iha kantor suku
- Prepara surat sira (atestadu, deklarasaun, rekomendasaun, no seluk)
- Apoia organizasaun reuniaun no atividade suku
- Distribui informasaun ofisiál ba komunidade
- Mantén ordenamentu no disciplina servisu iha kantor suku
d. FINANSAS SUKU
Finansas Suku Tazhilin responsavel ba jestaun osan suku.
Deskrisaun servisu:
- Jere no rejista tama no sai osan suku
- Prepara relatóriu finanseiru ho transparénsia
- Asigura uza osan tuir lei no regulamentu
- Apoia planeamentu orzamentu suku
- Kolabora ho Xefe Suku no Sekretáriu Suku
e. ASUNTU SOSIAL SUKU
Asuntu Sosial Suku Lour foka ba bem-estar no problema sosial komunidade.
Deskrisaun servisu:
- Apoia ema vulneravel (katuas, feto, labarik, ema ho defisiénsia)
- Koordena atividade sosial, saúde no edukasaun
- Apoia rezolusaun problema sosial iha suku
- Kolabora ho servisu governu ka ONG iha area sosial
- Rekolhe nesesidade sosial komunidade ba planeamentu suku
Konselu Suku.
Konsellu Suku mak órgaun ida iha nivel suku ne’ebé apoia, akompanha no kontrola jestaun Xefe Suku atu garante partisipasaun komunidade no governasaun di’ak. Deskrisaun Servisu Konsellu Suku
- Halo konsulta no kontribui iha desizaun importante iha suku
- Aprova planu dezenvolvimentu suku no orzamentu suku
- Akompanha no monitoriza implementasaun programa suku
- Halo fiskalizasaun ba uza osan no recurso suku
- Promove transparénsia, justisa no konta-na’in iha jestaun suku
- Fasilita partisipasaun komunidade iha planeamentu no desizaun
- Apoia rezolusaun konflitu iha nivel suku
- Defende interes komunidade iha desizaun suku
9. Dadus Sira
Monografia no Demografia Suco Tazhilin

b. Mortalitas
| No. | Naran Kompletu | Sexo | Data Moris | Data Mate | Suco | Aldeia | Obs | |
| M | F | |||||||
| 1 | Claudino Amaral | M | 06/04/1948 | 13/07/2025 | T A Z H I L I N | Baura-ikun | ||
| 2 | Veronica Barreto | F | 07/01/1983 | 20/07/2025 | Culu-oan | |||
| 3 | Prisca de Jesus | F | 04/06/1960 | 20/07/2025 | Culu-oan | |||
| 4 | Amorja M. do Nascimento | F | 20/10/2022 | 31/08/2025 | Basana | |||
| 5 | Carlos Vicente | M | 27/11/2025 | Basana | ||||
| Quintino Maia | M | 10/02/1956 | 11/02/2026 | Basana | ||||
| Quintino Siqueira | M | 03/05/1940 | 26/02/2026 | Culu-oan | | |||
d. Natalitas
| No. | Naran Kompletu | Sexo | Data Moris | Naran Aman no Inan | No. K. Eleitoral Inan Aman | Aldeia | |
| M | F | ||||||
| 1 | Theodore Lopes | M | 17/11/2025 | Hipolito A. Lopes Maria Gorete | 000846456 001131620 | Culu-Oan | |
| 2 | Shabania da Costa | F | 19/11/2025 | Afonso da Costa Sequita dos S. P | 202507 | Culu-Oan | |
| 3 | Deonisia Rahel Maia | F | 29/10/2025 | Celestino Martins Vembinda Dos Santos | Basana | ||
| 4 | Lareina Araujo | F | 21/11/2025 | Martino Goncalves Casilda De Araujo | Basana | ||
| 5 | Nofrilia De Fatima | F | 10/01/2026 | Bonifasio De Fatima Luizina Dos Reis | 256522 477524 | Basana | |
d. Vulnerabel
| Nú | Naran Kompletu | Suku | Aldeia | Sexo | Data Moris | No.Eleito ral | Obs | |
| M | F | |||||||
| 1 | Cristina Mesquita | Basana | F | 07/07/1947 | 254217 | Faluk | ||
| 2 | Elsa Dos Santos | Basana | F | 06/11/1981 | Faluk | |||
| 3 | Elisia Pereira | Basana | F | 05/10/1969 | 255680 | Faluk | ||
| 4 | Eva De Araujo | Basana | F | 08/08/1992 | 696596 | Faluk | ||
| 5 | Elia De Jesus | Basana | F | 07/10/1989 | 797311 | Faluk | ||
| 6 | Rosita Dos Santos | Basana | F | 07/07/1997 | 810971 | Faluk | ||
| 7 | Alisia Mesquita | Basana | F | 06/12/1991 | Faluk | |||
| 8 | Rosita De Jesus | Basana | F | 22/02/1982 | 252945 | Faluk | ||
| 9 | Rejenia De Jesus | Baura-ikun | F | 09/08/1989 | 686334 | Faluk | ||
| 10 | Joana Godinho | Baura-ikun | F | 05/05/2002 | 1042167 | Oan Kiak | ||
| 11 | Rofina Idalina De Jesus | Baura-ikun | F | 02/11/1980 | 254158 | Faluk | ||
| 12 | Fernanda A. Idalina | Baura-ikun | F | 10/07/1993 | Faluk | |||
| 13 | Lefenia Mesquita | Galitaz | F | 15/12/2007 | Oan Kiak | |||
| 14 | Romana M. S. De Araujo | Galitaz | F | 08/03/1997 | 810838 | Oan Kiak | ||
| 15 | Rosita De Jesus | Galitaz | F | 21/06/1984 | 513499 | Faluk | ||
| 16 | Elena Mesquita | Galitaz | F | 15/06/1960 | Faluk | |||
| 17 | Juleta Gomes | Galitaz | F | 12/04/1975 | 622439 | Faluk | ||
| 18 | Augosto De Carvalho | Galitaz | M | 07/06/2014 | Oan Kiak | |||
| 19 | Deolivia M. R. Barros | Culu-oan | F | 10/05/2014 | Oan Kiak | |||
| 20 | Joaquina De Jesus | Culu-oan | F | 03/04/1963 | Faluk | |||
| 21 | Ajelia De Jesus | Culu-oan | F | 06/04/1983 | 256749 | Faluk | ||
| 22 | Bruno Pereira | Culu-oan | M | 06/10/2016 | Oan Kiak | |||
| 23 | Pedro Afonso | Culu-oan | M | 06/02/2017 | Oan Kiak | |||
| 24 | Renogio F. C. Barreto | Culu-oan | M | 23/04/2013 | Oan Kiak | |||
| 25 | Fredolina Sujeti Moniz | Culu-oan | F | 07/11/2003 | Oan Kiak | |||
| 26 | Jose Rovinho D. J. Da Costa | Culu-oan | M | 01/05/2016 | Oan Kiak | |||
e. Defisensia
| No | Naran Kompleto | Sexo | Data Moris | Aldeia | Tipo Difisiensisa | |
| M | F | |||||
| 1 | Carlito Ramos Dos Santos | M | 6/11/2005 | Basana | Fiziku | |
| 2 | Armindo Barreto | M | 6/5/1947 | Basana | Matan | |
| 3 | Blandina Motu | F | 1/8/1983 | Basana | Fiziku | |
| 4 | Benjamin Bere | M | 7/7/1940 | Basana | Fiziku | |
| 5 | Calisto Da Costa | M | Basana | Fiziku | ||
| 6 | Alexo De Jesus | M | Basana | Tilun | ||
| 7 | Manuel Pereira | M | Basana | Tilun | ||
| 8 | Anastacio Do Nascimento | M | 8/12/1943 | Baura-ikun | Tilun / Matan | |
| 9 | Quintino Do Nascimento | M | 9/30/1943 | Baura-ikun | Matan | |
| 10 | Anostacio Fereira | M | 3/6/1968 | Baura-ikun | Fiziku | |
| 11 | Armindo Barreto | M | Baura-ikun | Matan | ||
| 12 | Sergio Fereira | M | Baura-ikun | Mental / Pisikologia | ||
| 13 | Jacinta Da Costa | F | 11/20/1942 | Galitaz | Fiziku | |
| 14 | Esperança Da Silva | F | 9/5/1945 | Galitaz | Fiziku | |
| 15 | Luis Baptista | M | 10/15/1947 | Galitaz | Matan | |
| 16 | Firmino A. Pereira Reis | M | 12/25/2015 | Galitaz | Fiziku | |
| 17 | Virgina Dos Reis | F | 8/10/1993 | Galitaz | Matan | |
| 18 | Jacinto Miranda | M | 11/26/1968 | Galitaz | Fiziku | |
| 19 | Jelita De Jesus | F | 5/30/2003 | Galitaz | Fiziku | |
| 20 | Leorinda De Jesus | F | 7/19/1997 | Galitaz | Fiziku | |
| 21 | Armando Barreto | M | 7/9/1947 | Galitaz | Fiziku | |
| 22 | Luis Mendes | M | 7/6/1995 | Galitaz | Fiziku | |
| 23 | Alda De Jesus | F | 9/10/1945 | Galitaz | Matan | |
| 24 | Argentina Da Conseção | F | 3/18/1947 | Galitaz | Fiziku | |
| 25 | Rui Pereira | M | 1/23/1972 | Galitaz | Matan | |
| 26 | Apolinario Gomes | M | 1/5/1962 | Galitaz | Fiziku | |
| 27 | Adão Pereira | M | Galitaz | Matan | ||
| 28 | Quevin Moniz | M | Galitaz | Tilun | ||
| 29 | Santiago Pereira | M | 8/11/2012 | Culu-oan | Mental / Monok | |
| 30 | Milena De Jesus | F | 9/15/2003 | Culu-oan | Mental / Monok | |
| 31 | Torres Carvalho | M | 4/25/2012 | Culu-oan | Fiziku | |
| 32 | José Saturnino | M | 9/22/2015 | Culu-oan | Fiziku | |
| 33 | Carlos Geronimo | M | Culu-oan | Matan | ||
| 34 | Cristobel | M | Culu-oan | Mental / Monok | ||
| 35 | Luizinha Dos Santos | F | 7/15/1974 | Culu-oan | Mental | |
| 36 | Marcelina Cardoso | F | 7/6/1977 | Culu-oan | Matan | |
| 37 | Moise Da Silva | M | 10/7/1983 | Culu-oan | Fiziku | |
| 38 | Almerio Da Silva | M | 3/18/1942 | Culu-oan | Fiziku | |
| 39 | Otilia Bui | F | 4/3/1963 | Culu-oan | Matan / Tilun | |
| 40 | Armindo Assis | M | 5/6/1962 | Culu-oan | Tilun | |
| 41 | David Moniz | M | 10/30/1962 | Culu-oan | Tilun | |
f. Dadus bazeia ba idade

g. Idozu Aldeia Culu-Oan


Idozu Aldeia Galitaz


Idozu Aldeia Baura-ikun

Idozu Aldeia Basana

LISTA NARAN BOLSA DA MÃE SUKU TAZHILIN
| No | NARAN KOMPLETU | SEXO | DATA MORIS | NO. K ELEITORL | ALDEIA | |
| M | F | |||||
| 1 | Alexandrina Barreto | F | 20/02/1981 | 254228 | B A S A N A | |
| 2 | Alzira Pereira | F | 28/03/1983 | 255669 | ||
| 3 | Anina dos Santos | F | 27/11/1983 | 254197 | ||
| 4 | Aquilina dos Santos | F | 07/06/1996 | 766457 | ||
| 5 | Casilda de Araújo | F | 29/09/1993 | 634797 | ||
| 6 | Celestina Maia Godinho | F | 27/09/1984 | 1216688 | ||
| 7 | Clotilda Mesquita | F | 23/07/1998 | 1130224 | ||
| 8 | Domingas Mesquita | F | 15/02/1992 | 797434 | ||
| 9 | Elia de Jesus | F | 07/08/1989 | 797311 | ||
| 10 | Ernestina Abrantes | F | 07/10/1984 | 224095 | ||
| 11 | Eva de Araújo | F | 06/08/1992 | 696596 | ||
| 12 | Graciana Mesquita | F | 20/08/1993 | 580503 | ||
| 13 | Hermegilda Maia | F | 20/08/1987 | 715169 | ||
| 14 | Iriquita Goveia Leite | F | 25/05/1993 | 766743 | ||
| 15 | Ivonia Mesquita | F | 10/10/1987 | 797335 | ||
| 16 | Josefa Maia de Jesus | F | 11/11/2000 | 932040 | ||
| 17 | Luisinha dos Reis da Costa | F | 20/06/1990 | 477524 | ||
| 18 | Luizinha Mesquita | F | 16/02/1990 | 797278 | ||
| 19 | Maria Imaculada | F | 02/04/1984 | 254209 | ||
| 20 | Maria Imaculada | F | 04/05/1989 | 732910 | ||
| 21 | Naomi Mesquita Peni | F | 15/07/1995 | 1121267 | ||
| 22 | Natalia de Araújo | F | 05/08/1997 | 788554 | ||
| 23 | Rita Mesquita Cardoso | F | 06/02/1990 | 489577 | ||
| 24 | Rosita de Jesus | F | 26/03/1982 | 252945 | ||
| 25 | Rosita dos Reis | F | 12/01/1991 | 622284 | ||
| 26 | Sabina Mesquita | F | 24/05/1973 | 254199 | ||
| 27 | Santina Maia | F | 01/08/1987 | 797331 | ||
| 28 | Valentina Mesquita | F | 19/05/1998 | 842708 | ||
| 29 | Agueda de Jesus | F | 08/07/1991 | 696595 | Baura-Ikun | |
| 30 | Agustina dos Reis | F | 05/02/1979 | 254244 | ||
| 31 | Alda do Nascimento | F | 12/02/1997 | 951849 | ||
| 32 | Anabela da Silva | F | 06/08/1986 | 254190 | ||
| 33 | Anita dos Reis | F | 04/03/1983 | 256503 | ||
| 34 | Aurelia Sarmento | F | 01/11/1986 | 254181 | B A U | |
| 35 | Benvinda da Silva | F | 13/05/1973 | 254018 | ||
| 36 | Clara dos Reis | F | 14/10/1988 | 740249 | ||
| 37 | Dominsgas da Silva | F | 21/03/1987 | 254222 | ||
| 38 | Domisgas Ferreira | F | 02/08/1996 | 842610 | ||
| 39 | Elia de Jesus dos Santos | F | 11/11/1989 | 104380 | ||
| 40 | Elisa Moniz | F | 25/03/1983 | 254062 | ||
| 41 | Elsa do Nascimento | F | 10/07/1994 | 734240 | ||
| 42 | Elsa Mesquita | F | 25/10/1981 | 254130 | ||
| 43 | Erminha Cardoso | F | 25/06/1983 | 254015 | ||
| 44 | Esmeralda de Jesus | F | 01/01/1980 | 254001 | ||
| 45 | Eugenia Belo dos Reis | F | 03/05/1976 | 256517 | R A – I K U N | |
| 46 | Eugenia de Jesus | F | 03/01/1993 | 696566 | ||
| 47 | Eugenia Gomes | F | 04/05/1983 | 2566983 | ||
| 48 | Fernanda Alsina Idalina | F | 10/07/1993 | 495495 | ||
| 49 | Carmelinda Bragança | F | 13/08/2001 | 951794 | ||
| 50 | Jacinta de Jesus | F | 04/05/1994 | 696883 | ||
| 51 | João Leite | M | 25/05/1986 | 666188 | ||
| 52 | Juleta de Araújo | F | 09/10/1980 | 254012 | ||
| 53 | Julia do Nascimento | F | 02/04/1973 | 214499 | ||
| 54 | Lidia Madalena Gomes | F | 09/06/1987 | 740268 | ||
| 55 | Lourença dos Reis | F | 05/05/1991 | 622318 | ||
| 56 | Luizinha da Costa | F | 12/04/1984 | 254193 | ||
| 57 | Marcelina Maia | F | 25/04/1983 | 256502 | ||
| 58 | Maria Cardoso | F | 25/09/1992 | 495492 | ||
| 59 | Maria de Jesus | F | 20/06/1979 | 254113 | ||
| 60 | Maria Mesquita | F | 14/04/1999 | 833668 | ||
| 61 | Mariana dos Reis | F | 07/09/1979 | 254183 | ||
| 62 | Natercia de Jesus | F | 26/06/1996 | 844524 | ||
| 63 | Olandina Vitoria | F | 10-11-1987 | 797444 | ||
| 64 | Rita Mesquita | F | 26-02-1981 | 254111 | ||
| 65 | Rosa dos Reis | F | 13-09-1985 | 254162 | ||
| 66 | Rufina Idalina de Jesus | F | 09-08-1989 | 686394 | ||
| 67 | Sofia de Jesus | F | 08-03-1982 | 254157 | ||
| 68 | Sujana dos Reis Godinho | F | 05-05-2002 | 1042167 | ||
| 69 | Adelina Barros Moniz | F | 13-05-1991 | 489728 | Kulu-Oan | |
| 70 | Aguida Cardoso | F | 06-07-1985 | 257863 | ||
| 71 | Amelia de Jesus | F | 03-10-1993 | 202549 | ||
| 72 | Angelica Cardoso | F | 09-07-1999 | 833436 | ||
| 73 | Angelina Ribeiro | F | 25-03-1992 | 613858 | ||
| 74 | Antoneta do Nascimento | F | 04-02-1993 | 766428 | ||
| 75 | Armanda Barros Moniz | F | 07-03-1984 | 580457 | ||
| 76 | Azelia de Jesus | F | 06-04-1983 | 256749 | ||
| 77 | Baquita Goveia Leite | F | 16-08-1999 | 934200 | ||
| 78 | Bonifasio de Araújo | M | 15-02-1997 | 842749 | ||
| 79 | Candida Noronha | F | 01-01-1971 | 257852 | K U L U – O | |
| 80 | Carlito Ferreira | M | 10-02-1992 | 147739 | ||
| 81 | Cecilia Cardoso Barreto | F | 13-02-1993 | 614382 | ||
| 82 | Celina Da Silva | F | 01-07-1988 | 844526 | ||
| 83 | Cristina Lopes | F | 15-05-1992 | 622417 | ||
| 84 | Delfina Pereira Leite | F | 17-07-1991 | 622860 | ||
| 85 | Deolinda Maia | F | 03-02-1989 | 732307 | ||
| 86 | Elisa De Jesus | F | 27-05-1992 | 712107 | ||
| 87 | Elsa Mesquita | F | 02-05-1990 | 740145 | ||
| 88 | Ercilia De Jesus | F | 10-05-1989 | 766769 | ||
| 89 | Esmeralda De Jesus Pereira | F | 06-03-1989 | 622580 | ||
| 90 | Estela De Jesus | F | 31-08-1983 | 257834 | ||
| 91 | Eusebia Miranda Galvão | F | 11-04-1986 | 315877 | ||
| 92 | Faustina De Jesus | F | 27-071987 | 719196 | ||
| 93 | Filomena Barros | F | 20-02-1984 | 257866 | ||
| 94 | Francisca Barros | F | 18-05-1983 | 257937 |
| 95 | Hermina De Jesus | F | 16-11-1988 | 797120 | A N | |
| 96 | Hilaria Guterres Lopes | F | 04-01-1997 | 810928 | ||
| 97 | Ines Da Silva | F | 02-02-1970 | 257950 | ||
| 98 | Irene Ribeiro Barreto | F | 09-01-1996 | 842616 | ||
| 99 | Isabel Sequeira | F | 19-06-1990 | 797171 | ||
| 100 | Ivonia De Araújo | F | 06-11-1998 | 84541 | ||
| 101 | Joana Ximenes | F | 19-10-1963 | 257845 | ||
| 102 | Joanica Miranda Fereira | F | 18-05-1994 | 696633 | ||
| 103 | João Assis | M | 06-05-1989 | 931854 | ||
| 104 | Joaquina Martins Pereira | F | 02-01-1981 | 545018 | ||
| 105 | Josefina Da Costa Tilman | F | 09-12-1990 | 622408 | ||
| 106 | Josefina Martins | F | 07-08-1974 | 257996 | ||
| 107 | Judit Monis De Jesus | F | 11-11-1983 | 221270 | ||
| 108 | Juleta Siqueira | F | 01-01-1990 | 766475 | ||
| 109 | Julia De Araújo Da Costa | F | 07-07-1989 | 740143 | ||
| 110 | Leonia Da Costa Barros | F | 14-01-1991 | 119249 | ||
| 111 | Liliana Mesquita | F | 22-11-2001 | 935170 | ||
| 112 | Lurdes Maria C. Lopes De Jesus | F | 13-12-1993 | 712834 | ||
| 113 | Maria Barreto Amaral | F | 26-08-1984 | 257804 | ||
| 114 | Maria Da Costa | F | 15-08-1974 | 257824 | ||
| 115 | Maria Da Silva | F | 04-07-1982 | 740327 | K U L U – O A N | |
| 116 | Maria De Fatima | F | 13-11-1984 | 719200 | ||
| 117 | Maria De Fatima Cardoso | F | 16-02-1989 | 797165 | ||
| 118 | Martinha Dos Reis | F | 13-09-1996 | 843154 | ||
| 119 | Natalia Da Costa | F | 07-12-1991 | 202757 | ||
| 120 | Natersia Miranda | F | 26-09-1989 | 716047 | ||
| 121 | Odete Moniz | F | 15-08-1984 | 257896 | ||
| 122 | Pasquela de Jesus | F | 12-04-1988 | 334914 | ||
| 123 | Paulino Cardoso dos Santos | M | 15-11-1989 | 736772 | ||
| 124 | Perisca Martins | F | 07-07-1984 | 257619 | ||
| 125 | Pricilia Cindi Amaral | F | 22-01-2000 | 935490 | ||
| 126 | Prisca de Jesus | F | 254-08-1980 | 256722 | ||
| 127 | Prisca de Jesus | F | 15-06-1973 | 257842 | ||
| 128 | Rosa de Araújo | F | 28-04-1989 | 740142 | ||
| 129 | Rosa dos Reis Alves | F | 14-01-1982 | 256709 | ||
| 130 | Rosita de Araújo | F | 12-110-1991 | 622551 | ||
| 131 | Rosita Siqueira | F | 05-09-1985 | 622317 | ||
| 132 | Sabina da Silva | F | 29-04-1994 | 931071 | ||
| 133 | Sandra de Jesus | F | 12-06-1992 | 810935 | ||
| 134 | Sebastiana de Jesus | F | 04-03-1985 | 257990 | ||
| 135 | Virgina Barreto Marçal | F | 24-07-1986 | 221486 | ||
| 136 | Zulmira da Silva | F | 19-05-1983 | 257795 | ||
| 137 | Agrefina de Lima Guterres | F | 08-07-1983 | 254043 | ||
| 138 | Agustina de Jesus | F | 05-05-1986 | 256644 |
| 139 | Alfredo Freitas | M | 05-11-1993 | 495558 | ||
| 140 | Ana Imaculada | F | 15-07-1979 | 254010 | ||
| 141 | Anabela Moniz | F | 05-06-1980 | 254612 | ||
| 142 | Angelina de Jesus | F | 12-05-1975 | 256618 | ||
| 143 | Aquilina Corbafo | F | 24-11-1982 | 520011 | ||
| 144 | Aquilina de Jesus | F | 06-11-1995 | 935652 | ||
| 145 | Bendita de Jesus | F | 01-01-1970 | 224466 | ||
| 146 | Cesaltina Soares | F | 20-11-1987 | 797027 | ||
| 147 | Cesilia de Jesus | F | 14-03-1982 | 256572 | ||
| 148 | Clara de Jesus | F | 15-10-1989 | 622206 | ||
| 149 | Clementina Imaculada Barreto | F | 26-09-1990 | 269165 | ||
| 150 | Delfina de Jesus | F | 04-04-1970 | 256593 | ||
| 151 | Domingas Britos | F | 07-10-1991 | 622480 | ||
| 152 | Domingas de Jesus Freitas | F | 05-06-1984 | 740499 | ||
| 153 | Domingas Fernandes | F | 25-05-1988 | 720224 | ||
| 154 | Domingas Mesquita | F | 24-02-1984 | 520655 | K U L U – O A N | |
| 155 | Emiliana Dos Reis A.De Jesus | F | 12-12-1996 | 766496 | ||
| 156 | Ernestina De Arauju Da Silva | F | 04-06-1994 | 22430 | ||
| 157 | Ersilia De Jesus | F | 04-09-1988 | 740482 | ||
| 158 | Faviola Soares Maia | F | 07-04-1991 | 622558 | ||
| 159 | Filomena Barros | F | 29-06-1996 | 580967 | ||
| 160 | Filomena Cardoso | F | 25-07-1987 | 740217 | ||
| 161 | Filomena De Jesus | F | 12-07-1985 | 258194 | ||
| 162 | Flavia Magno | F | 01-01-1981 | 254031 | ||
| 163 | Francisca Da Silva | F | 26-09-1992 | 22429 | ||
| 164 | Imaculada Miranda De Arauju | F | 22-11-1997 | 788136 | ||
| 165 | Isabel De Jesus | F | 23-05-1992 | 622556 | ||
| 166 | Isabel De Jesus Nones | F | 02-12-1997 | 930624 | ||
| 167 | Ivonia Fernandes | F | 10-01-1989 | 622253 | ||
| 168 | Joaninha De Sena | F | 15-07-1993 | 696625 | ||
| 169 | Josefina De Jesus | F | 09-11-1986 | 257184 | ||
| 170 | Juleita Gomes | F | 12-04-1973 | 622439 | ||
| 171 | Juliana Da Costa Gomes | F | 06-04-1984 | 254066 | ||
| 172 | Juliana De Arauju Magno | F | 15-08-1985 | 797205 | ||
| 173 | Madalena Siquira | F | 06-04-2004 | 1042458 | ||
| 174 | Manuela De Jesus | F | 07-04-1998 | 833390 | ||
| 175 | Margarida Da Silva De Arauju | F | 15-11-190 | 797253 | ||
| 176 | Margarida De Jesus Gomes | F | 14-04-1992 | 622539 | ||
| 177 | Maria Britos | F | 10-05-1997 | 613841 | ||
| 178 | Maria De Jesus | F | 09-11-1985 | 224459 | ||
| 179 | Maria Dos Reis | F | 12-12-1977 | 254025 | ||
| 180 | Mariana De Jesus | F | 12-07-1974 | 256560 | ||
| 181 | Mariana De Jesus | F | 30-10-1984 | 256615 | ||
| 182 | Mariana Pinto | F | 04-03-1989 | 125157 | ||
| 183 | Monica De Jesus | F | 26-04-1984 | 257183 | ||
| 184 | Monica Mesquita | F | 20-03-1986 | 740504 | ||
| 185 | Natalia Barreto | F | 22-11-1985 | 575980 | ||
| 186 | Natercia Gomes | F | 04-04-1993 | 613871 | ||
| 187 | Octavia Gomes | F | 30-10-1997 | 610965 | ||
| 188 | Olandina Dos Santos | F | 20-01-1970 | 269312 | ||
| 189 | Paula Cardoso | F | 26-05-1982 | 577802 | ||
| 190 | Rimba Gomes | M | 15-11-1983 | 689554 | ||
| 191 | Rosita De Jesus | F | 28-10-1981 | 256527 | ||
| 192 | Rosita De Jesus | F | 21-06-1984 | 513499 | ||
| 193 | Santina Oliveira Pereira | F | 13-01-1988 | 97620 | ||
| 194 | Simplicia Mesquita | F | 05-10-1986 | 622555 | KULU-OAN | |
| 195 | Teresa Da Silva | F | 08-08-1990 | 22438 | ||
| 196 | Veronica Da Silva | F | 25-10—1986 | 797026 | ||
| 197 | Virgina Cardoso | F | 21-03-1988 | 275563 | ||
| 198 | Virgina Dos Reis | F | 10-08-1993 | 202570 | ||
| 199 | Zelia De Jesus | F | 15-06-1994 | 580465 |
10. Dadus Finanseiru (tuir orsamentu ne’ebé mak SUKU sira uza) tinan 2025
| – | Insentivu | = $ 23.100.00 |
| – | Senhas Prezensa | = $ 180.00 |
| – | Fundus Apoiu Administrasaun | = $ 1200.00 |
| – | Manutensaun ba Morizaadas no | = $ 560.00 |
| Kombustivel |
11. Fasilidade/ekipamentus Eletróniku :
No | Naran Ekipamentus | Merek | Kuantidade | Obs |
| 1 | Komputer | HP | 3 | Sei diak |
| 2 | Komputer | Dell | 1 | Sei Diak |
| 3 | Prolink | 1 | Sei diak | |
| 4 | Printer | HP | 1 | Ladiak ona |
| 5 | Printer Foto Kopi | Epson | 1 | Sei diak |
12. Ekipamentu Inventáriu:
| No | Naran Ekipamentus | Merek | Kuantidade | Obs |
| 1 | Motor | Revo | 1 | Sei diak |
| 2 | Kadeira | Ai | 4 | Sei diak |
| 3 | Kadeira Masa | Masa | 60 | Sei diak |
| 4 | Meza | Boot (Ai) | 3 | Sei diak |
| 5 | Mezinha | Kiik masa | 2 | Sei diak |
| 6 | Armariu | Bot (Ai) | 1 | Sei diak |
| 7 | Armariu | kiik | 2 | Sei diak |
Relatoriu Atividade Suku Tazhili periodu 2025
Suku Tazhilin hanesan suku ida partense husi Postu Administrativu Zumalai, Munisípiu Covalima. Iha estrutura administrasaun suku, lideransa lokal kompostu husi Xefe Suku, Xefe Aldeia sira, Ofisial Suku no estrutura komunitária seluk ne’ebé servisu hamutuk atu asegura governasaun lokal lao di’ak no responde ba nesesidade komunidade nian. Durante tinan 2025, Governu Suku Tazhilin kontinua hala’o atividade governasaun, servisu administrativu no programa dezenvolvimentu ne’ebé orienta ba hadi’a moris komunidade iha aldeia sira hanesan Galitaz, Basana, Baura-ikun no Culu-Oan. Relatóriu anuál ida ne’e prepara atu dokumenta no relata atividade, programa no rezultadu servisu sira ne’ebé implementa durante tinan 2025. Dokumentu ida ne’e mos sai hanesan instrumentu transparénsia no akontabilidade ba komunidade, Governu Munisípiu no parseiru dezenvolvimentu sira.
Liu husi relatóriu ida ne’e, Governação Suku Tazhilin hakarak hatudu progresu, dezafiu no esperiensia sira ne’ebé hasoru durante implementasaun programa no atividade sira iha nivel Suku.
b. Objetivu
Objetivu husi elaborasaun relatóriu anuál ida ne’e mak atu dokumenta no relata atividade, programa no servisu sira ne’ebé Governação Suku Tazhilin implementa durante tinan 2025. Relatóriu ida ne’e mos prepara atu sai hanesan instrumentu transparénsia no akontabilidade ba komunidade, Governu Munisípiu no parseiru dezenvolvimentu sira. Objetivu espesífiku sira mak hanesan tuir mai:
- Atu relata atividade no programa sira ne’ebé Governação Suku Tazhilin realiza durante tinan 2025 iha área administrasaun, sosial, ekonomia no dezenvolvimentu komunitária.
- Atu dokumenta progresu no rezultadu servisu sira ne’ebé hetan ona durante implementasaun programa no atividade sira iha nivel suku no aldeia.
- Atu identifika dezafiu no problema sira ne’ebé Governação Suku hasoru durante prosesu implementasaun atividade sira.
- Atu aumenta transparénsia no akontabilidade Governação Suku ba komunidade no autoridade relevante sira iha nivel postu administrativu no munisípiu.
- Atu sai hanesan referénsia ba planifikasaun atividade iha tinan tuir mai, hodi kontinua promove dezenvolvimentu no bem-estar komunidade iha Suku Tazhilin.
c. Rezultadu
Durante tinan 2025, Governação Suku Tazhilin konsege realiza atividade no programa sira iha área oioin ho objetivu atu hadi’a servisu administrasaun no promove dezenvolvimentu komunitária iha aldeia sira. Rezultadu sira ne’ebé hetan durante tinan 2025 mak hanesan tuir mai:
- Servisu Administrasaun Lao Di’ak Governação Suku konsege hala’o servisu administrativu hanesan emitisaun deklarasaun, karta rekomendasaun no dokumentu sira seluk ba komunidade ho di’ak no regular.
- Fortalesimentu Koordenasaun ho Lideransa Komunitária Iha koordenasaun di’ak entre Xefe Suku, Xefe
Aldeia sira no Ofisial Suku hodi diskute no rezolve problema sira ne’ebé mosu iha komunidade.
- Partisipasaun Komunidade Aumenta Komunidade iha aldeia sira partisipasaun ativa iha reuniaun suku, konsultasaun no atividade sira ne’ebé Governação Suku organiza.
- Implementasaun Programa Dezenvolvimentu Atividade dezenvolvimentu komunitária balu konsege implementa liu husi servisu hamutuk entre Governação Suku, Governu no parseiru dezenvolvimentu sira.
- Manutensaun Estabilidade no Harmonia Sosial Governação Suku no lideransa lokal konsege media no rezolve konflitu ki’ik sira iha komunidade hodi mantém paz no estabilidade iha Suku Tazhilin.
Rezultadu sira ne’e hatudu katak servisu Governação Suku Tazhilin durante tinan 2025 lao ho di’ak maske sei iha dezafiu balu ne’ebé presiza kontinua hadi’a iha tinan tuir mai.
d. Vantajen
Durante implementasaun atividade no programa sira iha tinan 2025, Governação Suku Tazhilin hetan vantajen balu ne’ebé ajuda hadia servisu no promove dezenvolvimentu iha komunidade. Vantajen sira ne’e mak hanesan tuir mai: 1. Lideransa Suku Iha kooperasaun di’ak entre Xefe Suku, Xefe Aldeia sira, Ofisial Suku no lideransa komunitária sira, ne’ebé fasilita prosesu toma desizaun no implementasaun atividade sira.
- Partisipasaun Ativu husi Komunidade iha aldeia sira hatudu partisipasaun di’ak iha reuniaun, konsultasaun no atividade dezenvolvimentu sira ne’ebé Governação Suku organiza.
- Suporte husi Governu no Parseiru Dezenvolvimentu Governação Suku hetan suporte husi Governu no parseiru dezenvolvimentu sira atu implementa programa no atividade sira ba benefisiu komunidade.
- Komunikasaun Di’ak iha Nivel Suku Komunikasaun entre Governação Suku no komunidade lao di’ak, hodi facilita transmisaun informasaun no rezolusaun problema sira.
- Unidade no Solidariedade Komunitária Komunidade iha Suku Tazhilin hatudu espírito unidade no solidariedade iha atividade sosial no dezenvolvimentu sira.
3. Implementasaun Atividade
(kualker atividade ne’ebé establese iha planu asaun anual (PAA) Relatóriu Anuál Governação Suku Tazhilin tinan 2025 Implementasaun atividade sira iha tinan 2025 bazeia ba planifikasaun ne’ebé define ona iha Planu Asaun Anuál (PAA) Suku Tazhilin. Atividade sira ne’e realiza ho objetivu atu responde ba nesesidade komunidade no promove dezenvolvimentu iha nivel suku no aldeia sira. Durante tinan 2025, Suku Tazhilin implementa atividade oioin iha área Agrikultor, administrasaun, sosial, ekonomia no dezenvolvimentu komunitária.
a. Tempu no Fatin
| No | Atividade | Loron | Oras | Responsavel | Rezultadu |
| 1 | Reuniaun Responsável Rezultadu 2 Governação Suku | 10/02/2025 | 8;30 dader to’o remata | Xefe Suku | Diskute planu atividade tinan 2025 |
| 2 | Kampaña Limpeza Ambiental areadores suku | 7/03/2025 | 8;30 dader to’o remata | Xefe Suku ho Konsellu suku | Diskusaun kada Sexta halo Limpeza |
| 3 | Kampaña Limpeza Ambiental | 16/05/2025 | 8;30 dader to’o remata | Xefe Aldeia | Diskusaun Limpeza iha Aldeia laran |
| 4 | Sensibilizasaun Saúde Komunitária | 23/07/2025 | 8;30 dader to’o remata | Offisial Suco ho Servisu Saude | Fo informasaun konaba kuidadu Saude |
| 5 | Sensibilizasaun Agrikultura | 22/09/2025 | 8;30 dader to’o remata | Xefe Suku | Motiva komunidade aumenta produsaun |
c. Sekuénsia Eventu :
Atividade ne’ebé realiza iha Suku Tazhilin hahú ho preparasaun iha dadeer loron, ne’ebé Governação Suku ho lideransa aldeia sira organiza hodi simu partisipante sira. Depois husi ne’e, atividade loke ho liafuan introdusaun husi
Xefe Suku ka reprezentante Governação Suku atu esplika objetivu no importánsia atividade ne’ebé sei realiza. Tuir mai, fasilitador ka responsável atividade hato’o materiál ka orientasaun ba partisipante sira. Durante prosesu ne’e, partisipante sira fó oportunidade atu hato’o opiniaun, pergunta no diskute problema sira ne’ebé liga ho tema atividade. Iha klaran loron, atividade kontinua ho diskusaun grupu, troka hanoin no identifikasaun solusaun ba problema sira ne’ebé komunidade enfrenta. Prosesu ida ne’e ajuda atu aumenta komprensaun no partisipasaun komunidade iha dezenvolvimentu suku nian. Antes atividade taka, organizador sira halo rezumu badak kona-ba rezultadu diskusaun no desizaun sira ne’ebé hetan ona. Atividade remata iha lokraik ho liafuan taka husi lideransa suku no agradese ba partisipante hotu ne’ebé marka prezensa no kontribui iha atividade ne’e. Rezumu sekénsia eventu ida ne’e hatudu katak atividade iha Suku Tazhilin realiza ho forma organizada, ho partisipasaun ativa husi komunidade no lideransa lokal sira.
d. Rezultadu no Alvansaun/Progresu:
a. . Saida mak konsege foti husi atividade ne’e?
Husi implementasaun atividade ne’ebé realiza iha Suku Tazhilin, iha rezultadu no benefísiu balu ne’ebé komunidade no Governação Suku konsege foti. Rezultadu sira mak hanesan tuir mai:
- Aumenta Komprensaun Komunidade hetan informasaun foun no aumenta komprensaun kona-ba tema ka programa ne’ebé diskute iha atividade ne’e.
- Fortalesimentu Koordenasaun Lideransa Suku Lideransa suku hanesan Xefe Suku, Xefe Aldeia no Ofisial Suku bele servisu hamutuk ho di’ak liu tan iha prosesu dezenvolvimentu suku.
- Aumenta Partisipasaun Komunidade Mane no feto sira iha komunidade sai ativa liu tan atu envolve iha atividade sosial no dezenvolvimentu iha suku.
- Identifikasaun Problema no Solusaun Durante diskusaun, komunidade bele identifika problema sira ne’ebé iha no diskute solusaun atu rezolve problema sira ne’e.
- Fortalesimentu Solidariedade Komunitária Atividade ne’e ajuda komunidade atu hametin unidade, kooperasaun no solidariedade entre aldeia sira iha Suku Tazhilin.
Rezultadu sira ne’e hatudu katak atividade ne’ebé realiza iha Suku Tazhilin fó kontribuisaun positiva ba dezenvolvimentu no bem-estar komunidade.
b. Objetivu sira ne’ebé temi iha leten ne’e, konsege kumpri /alkansa hotu ka lae?
| No | Objetivu | Estatutu | Observasaun |
| 1 | Relata servisu administrativu no dokumenta atividade sira | Kumpri | Dokumentu sira husi diak, servisu administrativu emite deklarasaun no rekomendasaun ba komunidade |
| 2 | Fortalesimentu lideransa suku no koordenasaun aldeia | Kumpri | Reuniaun lideransa regular aumenta kooperasaun entre Xefe Suku, Xefe Aldeia no Ofisial Suku |
| 3 | Aumenta partisipasaun komunidade iha programa no atividade sira | Kumpri | Partisipasaun mane no feto aumenta, maibé aldeia balu presiza motivasaun tan |
| 4 | Implementa programa dezenvolvimentu komunitária | Kumpri | Programa implementa iha aldeia sira, maibé dezafiu logistika no rekursu balu iha aldeia balu |
| 5 | Promove harmonia sosial no resolusaun konflitu | Kumpri | Konflitu ki’ik resolvese no estabilidade sosial manténs iha komunidade |
E. Dezafiu no Solusaun
Iha atividade hotu-hotu, dala barak iha problema ne’ebé mak sempre infrenta. Ho ida ne’e, favor temi Dezafiu no solusaun hodi sai lisaun ba futuru.
- Bee menus (Kapasidade restrita rekursu) Iha atividade balu, falta bee ka material balu hodi fasilita atividade ne’e. Ne’e afeta implementasaun programa dezenvolvimentu no servisu komunidade.
- Partisipante tarde Mane no feto sira presiza atu partisipasaun iha loron no oras ne’ebé determina, maibé parte sira llega tarde, ne’ebé afeta tempu implementasaun no diskusaun iha atividade.
- Ekipamentu balun fali Material iha atividade balu ka fasilitador fali la’ós adekuadu, hanesan meja, kursu, flier ka materiál edukativu ne’ebé presiza. Ne’e limita efektividade edukasaun no sensibilizasaun.
Lisaun Proponi (Futuru):
- Planifika material no ekipamentu antes loron, hodi evita bee menus.
- Motiva komunidade hodi partisipasaun presiza iha loron no oras ne’ebé determina.
- Mobiliza material husi Munisípiu no parseiru dezenvolvimentu sira hodi kompletamentu implementasaun atividade.
Ne’e hatudu katak dezafiu sira balu la’ós evitu husi esperiensia iha tinan 2025, maibé bele servisu hodi planifika solusaun ba tinan tuir mai iha Suku Tazhilin. Se ita hakarak, hau bele halo mos tabela kompletu dezafiu no solusaun iha kada atividade hodi relatóriu PAA 2025 Suku Tazhilin.
5. Solusaun:
Solusaun mak estratéjia ka akasaun ne’ebé implementa iha momentu ne’ebá hodi rezolve problema sira ne’ebé hasoru iha implementasaun atividade iha Suku Lour iha tinan 2025. Ezemplu solusaun tuir dezafiu mak hanesan tuir mai:
Bee menus / Material balun fali
- Mobiliza material husi aldeia seluk, Munisípiu ka parseiru dezenvolvimentu hodi kompleta materiál ne’ebé falta.
- Improvisa husi materiál foun ne’ebé iha hodi halo aktiviteti kontinua.
- Partisipante tarde
- Lideransa lokal hodi motiva komunidade atu partisipasaun presiza iha loron no oras ne’ebé determina.
- Hala’o koordinasaun ho Xefe Aldeia hodi informa komunidade antes loron iha momentu atividade.
Ekipamentu balun failla
- Alternative implementa, hanesan uza meja, kursu ka materiál edukativu foun husi aldeia balu.
- Planifika antes loron hodi prepara ekipamentu ho kompletu.
Observasaun / Lisaun ba Futuru:
- Solusaun momentu ne’e ajuda evita interupsaun iha atividade no garante efektividade programa.
- Futuru, planifikasaun antecipada, mobilizasaun material husi parseiru no koordinasaun ho lideransa lokal presiza kontinua.
- Hodi futuru, dezafiu balu ne’e sei sai liu fasil hodi promove servisu efetivu iha Suku Tazhilin.
Se ita hakarak, hau bele halo tabela kompletu solusaun husi kada dezafiu iha PAA 2025 Suku Tazhilin hodi relatóriu oficial sai mais klaru no detalhado.
6. Konkluzaun
Husi analize implementasaun atividade sira iha Suku Tazhilin durante tinan 2025, bele hatudu katak atividade sira sei sai ho susesu balu ne’e:
1. Servisu Administrativu ho Transparénsia
Dokumentu sira no servisu administrativu emite hodi atende nesesidade komunidade. Transparénsia no akontabilidade iha nivel suku manténs di’ak.
2. Fortalesimentu Lideransa no Koordenasaun
Reuniaun regular ho Xefe Suku, Xefe Aldeia no Ofisial Suku ajuda koordenasaun no toma desizaun efektivu hodi solusaun problema sira iha komunidade.
3. Partisipasaun Komunidade
Mane no feto sira parte ativa iha reuniaun, diskusaun no atividade sira ne’ebé Governação Suku organiza. Ne’e aumenta komprensaun no kooperasaun komunidade.
4. Implementasaun Programa Dezenvolvimentu
Programa balu konsege implementa iha aldeia sira, maski iha dezafiu balu ne’ebé hasoru, hodi promove bem-estar sosial no ekonomi komunidade.
5. Dezafiu no Solusaun Aprendi
Problema balu hanesan bee menus, partisipante tarde no ekipamentu balun fali, konsege rezolve iha momentu ne’ebá. Lisaun husi ne’e sei serve hodi planifika iha tinan tuir mai hodi aumenta efektividade programa. Rezumu Jerál:
Atividade sira ne’e husi PAA 2025 iha Suku Tazhilin hatudu susesu iha implementasaun programa, fortalesimentu lideransa, partisipasaun komunidade no akontabilidade. Husi esperiensia ne’e, Suku Tazhilin sai liu prepara hodi enfrenta dezafiu balu no halo programasaun dezenvolvimentu iha tinan tuir mai ho mas efektivu.
Tuir mai bele hare mos foto atividade sira perodu 2025 nian :

C. Relatoriu finanseiru atu suporta kualker atividade
Relatóriu finanseiru ne’e prepara hodi dokumenta husi Governação Suku Tazhilin kona-ba utilizasaun fundu ne’ebé suporta implementasaun atividade sira iha tinan 2025. Relatóriu ida ne’e fó klaridade, transparénsia no akontabilidade ba komunidade, Xefe Suku, Munisípiu no parseiru dezenvolvimentu sira.
| No | Atividade | Fundu Disponivel | Fundu Utiliza | Diferensa | Observasaun |
| 1 | Sensibilizasaun Saúde Komunitária | 300 | 290 | 10 | Fundu balu husi ONG saúde |
| 2 | Reuniaun Koordenasaun Lideransa | 150 | 150 | 0 | Fundu husi suku aloka ba logistika |
| 3 | Sensibilizasaun | 250 | 250 | 0 | Fundu balu husi ONG CVTL |
Pontu Vokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima:
Marcos Gusmão, Lic.Eco, M.Gest