I. Profile identidade Xefe Suku

Naran                                : Antonio da Silva

Edukasaun Literaria          : Secundaria

Pozisaun                           : Xefe Suco

Nú. Telefone /wa               : 75451941

Email                                 :-

Religiaun                           : Katolika



II. Profile Suku Ucecai


a. Introdusaun

Suco ucecai mak unidade administrasaun iha nivel municipio kovalima suco ucecai iha papel inportante mak komunidade lokal sai hanesan ligasaun entre governu no povo iha nivel vaze Estrutura suco lider husi xefe suco ba apoio husi konsello do suco no lider sira seluk iha komunidade  suco Ucecai hanesan suco iha posto administrativo  zumalai  ne’ebe iha estrutura komunidade forte kultural tradisional ,no dezimvolvimento  Agrikultura povu moris ho sustentavel no Ekonomiku liu husi Agrikultura povo moris hamutuk ho harmonia , respeito ba lisan no tradisaun sira mak realidade iha povu nia moris lor-loron.

b. Baze legal

Baze Legal Baze legal ba funcionamentu suco ucecai Refere lei no regulamentu sira ne’ebe aplika iha Repoblika         demokratika timor leste  hanesan kontitisaun repoblika timor leste,  lei n.o  9/2016 kona ba lei suco; dekretu lei no regulamentu governo sira seluk ne’ebe relasiona ho administrsaun lokal.

c. Vizaun no misaun

Vizaun

“Suku Ucecai sai nu’udar komunidade ida ne’ebé desenvolvidu, dame, saudavel, no sustentavel, ho povu ne’ebé iha kapasidade atu halo moris di’ak, iha asesu ba servisu báziku, no partisipasaun ativa iha dezenvolvimentu.”

       Misaun 

Hodi realiza vizaun ne’e, Suku Ucecai iha misaun sira hanesan tuir mai:

  • Hametin governasaun lokal
    • Promove transparénsia, responsabilidade no partisipasaun komunidade iha prosesu desizaun.
  • Dezenvolve setor ekonomia lokal
    • Hasa’e produtividade agrikultura, pekuária no negósiu ki’ik hodi aumenta rendimentu família.
  • Mellora asesu ba edukasaun no saúde
    • Garantia asesu ba eskola no servisu saúde ne’ebé di’ak ba komunidade tomak.
  • Proteje ambiente no rekursu naturál
    • Promove konservasaun bee, ai-horis no rai atu asegura sustentabilidade ba futuru.
  • Forsa unidade no dame iha komunidade
  • Hametin relasaun sosial, kultura no valor tradisionál sira.
  • Dezenvolve infraestrutura bázika
  • Hasa’e asesu ba bee-mos, estrada, eletrisidade no fasilidade públiku seluk.

d. Tarefa servisu Suco Ucecai

  • Tarefa servisu sira tenke reflekte prioridade komunidade no vizaun suku.
    • Cada tarefa tenke iha indikadór mensurável hodi monitoriza progresu.
    • Partner lokal (ONG, MAP, Munisípiu) tenke inklui hodi aumenta efektividade.
    • Periodu / Prazu tenke adapta ba kondisaun lokal no kapasidade suku.

III. Mapa Suku Ucecai


IV. Istoria SUKU

Istoria Suku Ucecai iha posto administrativo zumalai,municipio covalima ne’ebe eziste aldeia Rua (2)MAK Hanesan tuir mai Aldeia Leudula no Aldeia Reaço.suco ucecai ninia luan 19,96 km2 ne’ebe’iha populasaun menus liu husi suco seluk parte posto administrativo  zumalai  municipio covalima    647 pesoas  ba   primeira trimestral 2025 tuir klonolojia hatudu katak naran Ucecai Mai husi Avo sira nia tempu hili suco nia naran premeru mai husi Ai ida naran OSSU I Depois hodi dulas kabas tamba avo Avo sira nian tempu buat hotu-hotu susar ba sira.ho nu u’ ne e suco Ucecai ne’ e’ naran premeru mak Ossukain tuir fali mak Ucecai mai to’o ate Agora  ne’ebe transforma sai ba iha tempu  vizavo  to’o akontesementu klonial portuges no indonesia hodi funu hasoru malu atu okupasaun Rai timor Leste ho nu’u konsege nasaun indonesia okupa fali tinan  1999 .timor hodi kontinua ukun iha tinan 2000 -2002 foin timor leste  independensia. 

Formasaun Suco  Ucecai  hahu kedas iha tempu klonial portuges  ne’ebe’ hola parte no kontrola hosi Admnistrasaun municipio Bobonaru no posto admnistrativo  Bobonaru,ne’ebe’ infelismente mai iha indonesia fahe malu nafatin suco  Ucecai to’o ate Agora situasaun istoria luta ne’ebe’ difisil,iha ne’eb’e tinan  1975  Wain  hira hahu Formasaun Organizasaun partido politiko  mak joventude  suco Ucecai no hili tama ba FRETILIN  ne’ebe’ hakarak luta ba ukun Rasik- an no lakoi ema seluk  ukun ema ho nune’e iha 1978 Tentara Repoblik  Indonesia  ( TNI ) halao  serku no  aperta  kedas halo populasaun hela  iha  ida-idak iha nia suco  Rasik  I  labele movimentu ba mai no ema balun konsege hetan torturasaun no hetan  kastigu.

Hosi situasaun apertadu hirak ne’e maka,populasaun  ne’ebe  hela metin iha Zumalai Bila,hili hodi haketak  Ann hosi ucecai  povu balu tama posto Ainaru suco Cassa no balu tama Bobonaru hahesan suco Hauba I no mos balu iha indonesia sidauk fila iha nia moris fatin to’o Ate Agora ho nu’une mak populasaun suco Ucecai menus tamba ho situasaun nasaun ho nasaun halo akontese iha tempu liu ba.

Suco Ucecai  klonial portuges  nia tempu na Realidade iha Aldeia  lima (5) to’o fin aldeia  tolu (3) mak lakon tamba komunidade halai namkari lemori ho nu’une aldeia rua (2) abansa nafatin to’o Timor hetan no liberdade ate agora

a. Kultural suku

  • Preserva lian, narasaun história, no tradisaun lokal.
  • Promove unida komunidade sira, respeitu entre Bunak ho Kemak.
  • Sustenta identidád suku no fomenta partisipasaun iha festa no ritual.

b. Lista uma lisan nia naran iha suku laran

Nú.Uma LisanSukuPersentajen
1Mau gatalUcecai3.57%
2Bui gatalUcecai3.57%
3Mali GatalUcecai3.57%
4Dasi GatalUcecai3.57%
5Olo GatalUcecai3.57%
6Lebu RemaUcecai3.57%
7Talo UbunUcecai3.57%
8Mot BulUcecai3.57%
9Leo HilinUcecai3.57%
10Ai SabalUcecai3.57%
11Ai AsaUcecai3.57%
12Tai UbuUcecai3.57%

V. AREA GEOGRAFIKA

  1. Lokalizasaun Geografika

Geografikamente, Suku ucecai lokaliza iha área foho iha Postu Administrativu Zumalai, Munisípiu Municipio.

Suku ne’e hanesan parte ida husi área rural ne’ebé iha paisajen naturál no kondisaun rai ne’ebé maioria foho no ai laran tuan.

Fatin ne’e iha poténsia naturál ne’ebé diak ba agrikultura tradisionál no atividade subsisténsia komunidade.

Suku Ucecai sai fatin moris ba komunidade ne’ebé maioria depende ba setor agrikultura hanesan to’os no natar, batar, faan sasan no atividade tradisionál seluk. Tanba lokaliza iha área foho, komunidade mós depende tebes ba rekursu naturál hanesan bee-matan, mota ki’ik no floresta ne’ebé iha iha suku ne’e.

2. Topografia no Kondisaun Rai

Topografia iha Suku Ucecai maioria mak rai foho no área aas. Kondisaun ne’e influensia tebes moris komunidade, liu-liu iha setor agrikultura.

Rai foho sira ne’e iha poténsia atu uza ba plantasaun batar, modo, ai-funan no kultura agrikola seluk. Maibé, iha tempu udan boot, área balun bele hetan risku erozaun rai se la iha jestaun ambiente ne’ebé diak.

Tanba ne’e, komunidade lokal sempre halo esforsu atu proteje ai-horis no floresta atu prevene erozaun rai no mantén fertilidade rai.OGRAFIKU


VI. DIVISAUN FRONTEIRA

Parte Sul                           : Bobonaro

Parte Norte                       : Lour ho Raimea

Parte Leste                       : Suku Mape ho Lepo

Parte Oeste                      : Lau Usu Kasa Ainaro


VII. DIVISIÓN SUKU

Aldeia hira                         : 2

  1. Leudula
  2. Reaco

VIII. Total Populasaun tuir dadus 2025

NuAldeiaManeFetoTotal
1.Leudula158127285
2.Reaço145217362
 Total303344647

IX.  Organograma SUKU


X. Tarefa & Responsabilidade Estruturadu Deskrisaun servisu (Job Description) ba  :

Xefe Suku :

1. Xefe Suku – Funasaun Principal

  • Representa komunidade iha nivel suku ba Postu Administrativu no Munisípiu.
  • Lidera prosesu gobernasaun lokal, inklui deliberasaun, konsultaun no aprovasaun plano.
  • Superviza Ofisial Suku sira no monitoriza implementasaun programa ho projeitu lokal.
  • Mantén relasaun ho organizasaun lokal, ONG sira, MAP no komunitade internacional.
  • Promove partisipasaun komunidade iha decisão no monitoriza proyektu suku.

2. Secretário Suku – Funasaun Principal

  • Koordina administrasaun suku no dokumentasaun ofisiál.
  • Suporta Xefe Suku no Ofisial Suku nain 4 iha proseso burokrátiku.
  • Mantén registu reunião, kertas, relatóriu no comunicasaun oficial.
  • Asiste ba plano operasional ho planu anuál suku.

3.Administrasaun – Funasaun Principal

  • Organiza rekordu, arquivo, e prosesu administrativo suku.
  • Asiste ho planeamentu geral suku, koordinasaun ho aldeia sira no setor finansas.
  • Monitoriza implementasaun programa ho projeitu lokal.

4. Finansas – Funasaun Principal

  • Gestiona fundos suku, entrada no sai finansas.
  • Asiste ba Xefe Suku ho Ofisial Suku nain 4 iha planeamentu finansas anuál.
  • Prepara relatóriu finanseiru ho transparénsia ba komunidade no MAP/ONG.
  • Kontrola gastos programa, projekto no servisus báziku.

5. Sosial – Funasaun Principal

  • Koordina aktividade sosial, edukativu no kultura iha suku.
  • Suporta programu saude, edukasaun, agricultura no genero.
  • Fasilita partisipasaun komunidade iha prosesu decisão.
  • Hasa’e registru ba aktivitas sosial ho partisipante, inklui festa, ritual no kultural event.

SetorTarefa / FunasaunObservasaun
SecretárioRegistra reunião, dokumentu ofisiálMantén arquivo atualizado
AdministrasaunKoordina programa lokalAsiste Xefe Suku no planejamento
FinansasGestiona fundos sukuPrepara relatóriu finanseiru anuál

b. konselu suku sira hotu

  1. Funasaun Konselu Suku
  • Konselu Suku mak organu asesór no deliberativu iha suku.
  • Hasa’e rekomendasaun ba Xefe Suku no Ofisial Suku nain 4 iha governasaun lokal.
  • Monitoriza implementasaun programa no projeitu suku.
  • Asiste ba prosesu decisao komunidade, inklui aprovasaun plano no regulamentu lokal.
  • Garantia transparénsia, responsabilidadi no partisipasaun komunidade.

2. Kompozisaun Konselu Suku

  • Xefe Suku (Presidente Konselu)
  • Ofisial Suku Nain 4 (Sekretáriu)
  • Lider Aldeia sira (Leudula, Reacu, Raimea, Fatuletu, Zulo)
  • Representante sektor sosial, edukasaun, agrikultura no kultura
  • Membro komunidade sira ne’ebé seleksaun husi votu lokal

XI. Dadus Sira

a. Monografia

b. Demografia


Mortalidade Laiha

d. Natalista


e. Vulneravel


f. Defisensia


g. Dadus bazeia ba idade



h. Idoso

NoNaran KompletoSexoAldeiaSuku
1Abel GomesMLeudulaUcaecai
2Abel da cruzMReacoUcaecai
3Abelino de AraujoMReacoUcaecai
4Abel de AraujoMReacoUcaecai
5Anjelina da CostaFReaçoUcaecai
6Costantina XimenesFReacoUcaecai
7Angelina de Jesus BiancoFLeudulaUcaecai
8Adriana FernandesFLeudulaUcaecai
9Adriana da SilvaFReacoUcaecai
10Celestino caldasMLeudulaUcaecai
11Fernanda MesquitaFLeudulaUcaecai
12Domingos LopesMLeudulaUcaecai
13Santina dos ReisFLeudulaUcaecai
14Domingas M. BiancoFReacoUcaecai
15Olandina CaldasFLeudulaUcaecai
16Prisca de AraujoFLeudulaUcaecai
17Martis LopesMLeudulaUcaecai
18Izabel LopesFLeudulaUcaecai
19Paulino CaldasMLeudulaUcaecai
20Izabel de AraujoFLeudulaUcaecai
21Casilda de AraujoFLeudulaUcaecai
22Izabel dos ReisFReacoUcaecai
23Martina M. BiancoFLeudulaUcaecai
24Josefino de AraujoMLeudulaUcaecai
25Jacinta dos ReisFReacoUcaecai
26Rofina dos ReisFLeudulaUcaecai
27Julita MagnoFReacoUcaecai
28Fransisca da SilvaFReacoUcaecai
29Maria dos ReisFLeudulaUcaecai
30Jose LopesMReacoUcaecai
31Nazaria GomesFReacoUcaecai
32Justina de SenaFReacoUcaecai
33Joana de FatimaFLeudulaUcaecai
34Maria MaiaFReacoUcaecai
35Jose da Costa FrancolinMReacoUcaecai
36Jacinta da CostaFReacoUcaecai
37Mariano BiancoMReacoUcaecai
38Albertinados ReisFReacoUcaecai
39Rosana BiancoFReacoUcaecai
40Domingos da SilvaMReacoUcaecai
 41Manuel MartinsMReacoUcaecai
42Francisco SoaresMReacoUcaecai
44Feliciana dos ReisFReacoUcaecai
45Fernanda dos ReisFReacoUcaecai
46Alianca FernandesFReacoUcaecai
47Evangalina dos ReisFReacoUcaecai
48Fernanda RodguesFReacoUcaecai
49Claudina dos ReisFReacoUcecai
50 Domingos de AraujoMReacoUcecai
51Erminda da SilvaFReacoUcecai
52Lidia dos ReisFReacoUcecai
53Sebastião NoronhaMReacoUcecai
54Maria Goncalves de JesusFReacoUcecai
55Joanina LopesFReacoUcecai

i. Martires da Patria

NoNAran KompletoSexoAldeiaSuku
1Cancio CaldasMLeudulaUcecai
2Vicente AlvesMLeudulaUcecai
3Julita da CostaFLeudulaUcecai
4Olandina dos ReisFLeudulaUcecai
5Antonio da SilvaMReacoUcecai

j. Veteranos

NoNAran KompletoSexoAldeiaSuku
1Paulo PereiraMLeudulaUcecai
2João de AraujoMReacoUcecai

k. Bolsa da Mae

No.Naran KompletuSexoAldeiaSuku  
1Adolfina Freitas SousaFLeudulaUcecai
2Alcina BiancoFLeudulaUcecai
3Amelia Bianco da CostaFLeudulaUcecai
4Bernadete BiancoFLeudulaUcecai
5Carlota CaldasFLeudulaUcecai
6Cristina de AraujoFReaçoUcecai
7Dominita Moniz CaldasFLeudulaUcecai
8Domingas da SilvaFReaçoUcecai
9Elisita Ferreira MartinsFReaçoUcecai
10Fransisca RamosFReaçoUcecai
11Imaculada dos ReisFReaçoUcecai
12Julieta da CostaFLeudulaUcecai
13Joanina dos ReisFReaçoUcecai
14Joanina Bianco dos ReisFReaçoUcecai
15Marta dos ReisFReaçoUcecai
16Natalia dos Reis FatimaFLeudulaUcecai
17Olinda de JesusFLeudulaUcecai
18Rosita da SilvaFLaudulaUcecai
19Julio Maia CaldasMReaçoUcecai
20Odete dos ReisFReaçoUcecai
21Julieta de Araujo SoaresFReaçoUcecai
22Teresinha de JesusFReaçoUcecai

XII. Orsamentu nebe mka executa iha tinan 2025

Transfrensia Públika

  • Insentivu = $ 17. 620
  • Senhas Prezensa = $ 220
  • Fundus Apoiu Administrasaun  = $ 1.200
  • Manutensaun ba Morizaadas = $ 563
  • Kombustivel = $ 1.763

Total = 21.366


XIII.  Lista Fasilidade/ekipamentus :

Nú.Naran-InventarioData Sosa/SimuKondisaunKuantidadeFontes Se Mak fóMarkaSe mak uzaObs
DiakA’at
 Komputadór11/04/2022101MAEDELLAdm. Suco 
 Printer11/04/2022101MAEHpAdm. Suco 
 Proling11/04/2022101MAE   
 Televisaun (Tv)20/05/2014011MAE Eskri. Suco 
 Reseiver20/05/2014011MAE Eskri. Suco 
 Parabola20/05/2014011MAE Eskri. Suco 
 Komputer22/11/2024303Mae Off. Suco 4 
 Printer Epson L321022/11/2024101Mae Off. Suco 4 

2.  Ekipamentu Inventáriu:

Nú.Naran-InventarioData Sosa/SimuKondisaunKuantidadeFontes Se Mak fóMarkaSe mak uzaObs
DiakA’at
 Motor11/04/2022101MAEVerjaXefe Suco 
 Meja11/04/2022213MAE/PNDS Patrimonio Suco 
 Kadeira Napoli11/04/202210010PNDS Patrimonio Suco 
 Kadeira Masa11/04/2022251030  Patrimonio Suco 
 Meja Ki’ik11/04/2022002PNDSNapoliEskri. Suco 
 Armariu vidro11/04/2022202PNDS Eskri. Suco 
 Armario Besi11/04/2022000MAE Eskri. Suco 
 Armario Gabus20/05/2014001Sosa Operasional Eskri. Suco 

Pontu Vokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima:

  1. Marcos Gusmão, Lic.Eco, M.Gest

© 2026 Covalima Municipal Authority