𝐂𝐨𝐯𝐚𝐥𝐢𝐦𝐚, 𝟐𝟐 𝐉𝐚𝐧𝐞𝐢𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔, Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso akompaña hosi Diretór Ajensia Munisipál Planeamentu, Sr. Afónso Nogueira Nahak, sorumutu ho Lia na’in fóho no rai hosi Postu hitu, Autoridade Postu Administrativa hitu no Xefe Suku sira, hodi halo diskusaun no tau hanoin hamutuk kona-ba Asuntu haat relasiona ba Preparasaun ba iha Podér Lokál.
Konteúdu hosi sorumutu ne’e, Prezidente Autoridade Munisipal Covalima, Autoridade Postu 7 Lia na’in fóho no rai ho Xefe Suku sira, ko’alia kona-ba Mapa Munisípiu Covalima, Istória Evaluasaun Governasaun Lokál, Estabelesimentu Administrasaun Governu Lokál no Símbolu Munisípiu Covalima.
Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, hato’o ninia intervensaun; Loro oan, badu nain sira, hato’o mos ha’u nia respeitu. Iha diferensia ohin ha’u rona barak husi ita bo’ot sira, katuas makaer fukun sira, ha’u louva ba imi, ita hakarak sasan hirak ne’ebé iha tau ida-idak nia fatin, tanba sá mak ha’u hatete tau iha ida-ida nia fatin? Fóho tuan, inur tuan, baboton tuan, nanokar tuan, tau iha nia fatin, loro oan mosu, ukun ho bandu iha, tau iha nia fatin, estadu mosu mai atu halo metin no atu hafórsa, hodi priense sistema administrativu, emi nia mama fatin ami la to’o tur hodi koalia, ami isin la besi, ran la manas, maibé atu fó hanoin iha parte Filho Esprito Santo, iha kultura, iha igreja, buat tolu ne’ebé iha estadu mak regulariza, sé estadu la iha, ita ukun la hola, ita bandu la hola, tanba ne’e mak iha estadu. Lei hirak ne’ebé beiala sira husik hela, lei hirak ne’ebé estadu halo, beiala sira mos ema mak halo, estadu mos ema mak halo, hodi ita kumpri ba lei ne’ebé a’as liu iha ita nia leten, ita kumpri kultura mos hanesan, nia a’as liu iha ita nia leten, ita kumpri. Ita hala’o, ita hakruk hodi bele simu malu, hodi bele ita konsidera malu, hodi bele ita respeitu malu, sé lae, ita la respeitu malu, tamba ida ne’e mak lei kultura ne’e iha. Lei estadu, hodi hafórsa, hodi hametin liu tan, estadu mak sei organiza, estadu mak sei manda buat hotu-hotu, ita rona versaun barak, husi ita boot sira. Versaun ida-ida koalia kona-ba Covalima, koalia kona-ba Covalima iha nia versaun rua ka tolu ida, versaun primeiru hatudu katak Inan Aman ba Fóhorem, sira mak hanesan fatumea, Dakolo, Sisi Maudemo no lookeu. Iha versaun seluk mos mak hanesan Fóhorem Nutetu, Fatululik Tialai Taroman, Fatumea, Loro Suai no We Hali. Versaun ida mos koalia kona-ba ukun balok tolu, ne’ebé mak ita hahu ona iha fatin ida ne’e no fatin ne’ebá. Maibé ohin loron estadu koalia, estadu hala’o administrativamente hodi besik katak la’os ba koalia Covalima, maibe Covalima nudar istoria ida, kuandu ita koalia ba iha postu hitu Munisipiu Covalima. Atu hatene kle’an ita nia istoria Covalima tanba ne’e ita tur hamutuk.
Iha seluk tan mos mak hanesan Simbolu ba ita nia munisípiu mak koba, koba ida ne’ebé mak reprezenta ita nia Munisípiu, tamba ida ne’e mak presiza koba ida ne’ebé koba liurai. Hatudu katak ita nia liurai oan nain lima, hodi hatur iha ne’ebá reprezenta koba nene koba ida ne’ebé los, ohin rona ona, husi makaer fukun tolu nolu husi suku tolu nulu, mos makaer fukun fóho ho rai postu administrativu hitu. Sira mai fó sira ninia hanoin katak koba ne’ebé mak reprezenta koba liurai ne’ebé la’os ho ain, koba ida ho modelu kuadradu, koba ne’ebé mak ho ninia kenan, koba nebe mak tenkeser taka, ida ne’e mak ita Hadi’a, uluk-uluk ita hakerek koba ne’ebé ho ninia uma adat andar, maibé lolos mak maker fukun sira fó mai dadaun ne’e. ida ne mak los.
Reuniaun ida ne’e mais importante tanba ne’e Prezidente Autoridade iha hanoin di’ak hodi halibur lia na’in Fóho no Rai (Orijen) ne’ebe la’os hili husi reniaun konsellu suku sira ho objetivu atu rona lia na’in Fóho no Rai ninia hanoin hodi hakerek no hatur istoria kona-ba rai Covalima. Liu hosi sorumutu ne’e, ita rona ona sira nia hanoin hodi hakerek iha akta hanesan evidénsia, liu hosi votasaun ita hadi’a fila fali Planu Estratéjia Dezenvolvimentu ne’ebé maka iha ona, ba oin karik ita atu halo dezenvolvimentu iha rai ida ne’e bele haree bazeia ba istoria ne’ebé lia na’in sira konta mai ita”.
Iha parte istória, uluk hakerek maibé Joven intelektuais sira maka halo konseptu, la inklina katuas lia na’in fóho no rai sira, tanba ne’e iha momentu ne’e ita inklina hotu Lia na’in sira, maski iha ona istória maibé presiza rona barak tanba iha istória mai ho versaun oioin, seluk maka hadi’a Lema, antes ne’e, “𝑯𝒂𝒎𝒖𝒕𝒖𝒌 𝑯𝒂𝒏𝒐𝒊𝒏 𝑭𝒖𝒕𝒖𝒓𝒖” nune’e liu husi votasaun hodi muda fila fali ho liafuan ” Sudi Mutu Tau Mutu ba Covalima Nia Ilas“
Seluk mós ita tau iha planu atu harii Covalima 00, ne’ebé lia na’in sira, Autoridade Postu no Xefe suku sira deside harii iha Merkadu Debos (Mercadu Tuan) besik Igreja, tau Koba Liurai lima hada tuir ida-ida ninia fatin, tau mos reprezenta Postu 7 mak fitun hitu deside liu husi votasaun mos.
Iha sesaun enkontru ne’e, define mós fatin ba edifísiu Munisípiu Covalima hodi hein Kamara Munisipál ne’ebé atu mai, hotu-hotu konkorda sei harii iha Lookeu Leten, ne’ebé lokaliza iha Aldeia Lookeu Suku Debos Postu administrativu Suai.
Enkuantu enkontru ne’e realiza iha Salaun Administrasaun Munisípiu Covalima, partisipa másimu hosi Lia na’in fóho no rai sira hosi Postu hitu, Autoridade Postu Administrativu hitu, no Xefe Suku sira.
Coppyright husi portal Munisípiu Covalima
