A. PROFILE POSTU ADMINISTRATIVU :
I. Identidade Administrador :
Naran :Venancio Sarmentu Lic.Ed
Edukasaun :Lisensiatura
Pozisaun :APA Tilomar
Nu Tlf :77304183/76573786 Email :SarmentuVenancio561@gmail.com
Introdusaun
Posto Administrativu Tilomar hanesan intituisaun publiku ne’ebe mak halo atendementu publiku ba komunidade sira iha posto refere (Baze Legal Lei. No.15/2025 )
Vizaun
Kria establidade,dame,no kordenasaun diak ho komunidade suku no aldeia Dezenvolve autoriedade lokal ne’ebe independente no kapasitadu Hasae moris kualide liu husi dezenvolvimentu sustentavel
Misaun
Apoio administrasaun:fasilita servisu administrativu no kordenasaun iha posto suku Aldeia Prestasaun servisu: Garante asesu servisu basiku (Edukasaun,Saude,Inrastrutura Agrikultur
III. Mapa Administrasaun Administrativu

Tilomar ho nia area luan 194,46 kmkm2 ho nia total populasaun 11.778 ba tinan 2025.Lian lokal ne’ebe ami utiliza iha posto administrativu Tilomar mak hanesan Bunak ho Tetun terik.
IV. Istoria Posto Administrasaun Administrativu(Provizorio)
Postu Tilomar iha tempu uluk beiala sira nian dehan” Tilun Hahar”. Tamba deit iha tempu uluk beiala sira nian, mosu funu entre Avo sira hosi parte Melus no mos Avo sira hosi parte flonteira Iha momentu ne,e Meo bo,ot hosi Avo sira melus nian ho naran SERAN TABEIN ( Original Dawan tuir beiala sira nia konta) hasoru funu ho meo sira hosi parte flonteira nian. Iha momentu ne,eba, me o bo,ot hosi melus sira ne,e ema ida ne,ebe ke berani no forsa tebes : sona la tama no ta,a mos la han. Ho ida ne,e maka meo sira hosi flonteira ne,e rasik lakon funu hasoru sira. Tamba ne,e mak meo sira hosi flonteira, ba bolu meo sira hosi Bobonaro mai hodi ajuda sira. Meo sira hosi Bobonaro ne,e ho naran ( Lokosilik Baulesu ). iha momentu ne,e mak meo sira hosi bobonaro komesa hasoru malu funu durante iha tinan hirak nian laran, iha ai laran tuan ne,eba, funu loron no funu kalan kontinua la’o to,o sira ida-idak la iha ona hahan no sira konsege han deit du,ut ida ho naran “TILU MOKA” ( iha lian bunak “U MAMi” ) funu kontinua la’o nafatin, hosi loron ba loron no kalan ba kalan, melus komesa menus dadaun ona , no to,o sira mate hotu.Tamba ne,e meo sira hosi bobonaro komesa koa, melus nia sira tilun no suku iha ai meik halo mahar los ,hafoin tara iha ai bot leten hodi hadahur tan, hatudu katak meo sira hosi melus lakon ona funu. Iha momentu ne,e kedas meo sira hosi bobonaro hanaran kedas rai ne,e naran :” Tilun Mahar “ mak agora ita kuinese rai ida naran: PAKAN, besik Postu Unidade Flonteira MANA,I. Iha momentu ne’eba rai ida nebe agora ita nia Seguransa F-FDTL hela ba Avo sira hanaran : FOHO BUA. Maibe bainhira invazaun Indonesia tama mai iha Timor, iha tinan 1975, no rai Timor sai fali propinsi ba dala 27 ba indoneisa nian, tinan 1976, mak lia fuan : “ Tilun Mahar “ sira Indonesia renova fali Ti-l-o-m-a-r, no sira hili fali halo Kecamatan ida ho naran “ Kecamatan Tilomar “ no iha ukun rasik an nian Governo Transisaun UNTAET sira nian hanaran : Sub-Distrito Tilomar, no agora Tama iha desentralizasaun Administrativu hanaran fali : POSTU ADMINISTRATIVU TILOMAR ( Provizorio )
V.AREA GEOGRAFIKA
PostuAdministrativu Tilomar lokalisa iha parte Oeste Municipio Covalima nebe ho nia geografikamente rai ida nebe ke bokur no riku ba ailaran tuan (Floresta), kompostu husi rai foho no fehan ka tetuk nebe haburas no nabilan ba Postu Tilomar.
TOPOGRAFIKU
Posto Administrativu Tilomar ho nia luan area total hamutuk 194,64 kmKm ho sentru administrasaun Tilomar komposto husi suku haat( Suku Beiseuc, Suku Lalawa, Suku Cassabauc, no Suku Maudemo.
Divisaun Fronteira Administrativu Tilomar :
Parte Sul :Tasi Mane
Parte Norte : Postu Administrativu Fohorem no Postu Administrativu Fatumea
Parte Leste : Postu Administrativu Maucatar no Postu Administrativu Suai Vila
Parte Oeste : Kabupaten Malaka-NTT-Indonesia
VI. Divisaun Administrativa
Postu Administrativu Tilomar
Suku : 4
Aldeia : 23
Dadus Total Populasaun:

VII. Organograma Postu Administrativu Tilomar

VIII. Diskrisaun Servisu
a. Administrador Postu Administrativu :
- Dirigente maksimu Administrasaun Postu nian iha nivel Postu Administrativu
- Halo linha kordenasaun ho diresaun destakadu no diresaun territorial sira konaba Planu aktividade no planu Programa nebe iha
- Halo linha kordenasaun entre Postu Administrativu ho Municipio
- Halo linha kordenasaun entre Postu Administrativu ho Suku sira
- Iha poder atu foti desizaun konaba planu aktividade ka planu programa
b. Xefe Seksaun Administrasaun:
- Hakerek karta tama no karta sai iha Administrasaun Postu Administrativu.
- Prepara agenda bainhira iha enkontru ruman nebe iha ba nivel Postu nian
- Sai hanesan protokolu iha enkontru nebe establese hosi Suku ka diresaun destakadu no mos diresaun Teritorial.
- Prontu atu jere orientasaun hosi Administrador PA Tilomar
- Xefe Seksaun Finansas
- Halo pedido orsamento baseia ba narativo orsamento
- Halo relatorio orsamento cada atividade ne’ebe halao iha posto
c. Xefe Seksaun Planeamnetu Dezemvolvimenu Lokal
- Halo planu aktividade ka programa ba Dezemvolvimentu Lokal Postu nian
- Halo planu proposta periodidade nebe mai husi Suku, no indika ba iha Servisu Municipal Integradu Municipio atu halo taes inisial.
- Halo relatoriu proposta periodidade ba iha PIDI
d. Xefe Seksaun Dezemvolvimnetu Komunitaria :
- Halao tuir matadalan servisu dezenvolvimentu lokal komunitario:
- Hato’o relatorio dadus monografia no Demografia husi Q1 to Q4 kada tinan
- Halao servisu fiskalizasaun ba projetu sira ne’ebe existi iha posto suku no aldeiaHalao servisu tuir orientasaun ne’ebe fo husi administrador posto administrativu ne’ebe iha.
XI. Dadus Finanseiru(Tuir kategoria orsamentu ne’ebe mak Posto Administrativu sira uza
| Total Orsamentu | Total Ezekusaun | Persentazen | |
| a. Salario Vensimentu | $ 43,060.00 | $29,544.72 | $10.705.00 |
| b. Bens e servicos corentes | 10,705,00 | $6,835.00 | |
| c. Encontro nivel comunitario ho aspa | 2200,00 | $1.700 | |
| d. Eletricidade | 300,00 | $300,00 | |
| e. Material escritorio | 1000,00 | 00,00 | |
| f. Comunnicacoes | 1.805,00 | 00,00 | |
| g. Ajudas de custo | 1200,00 | 00,00 | |
| h. Limpeza e seguransa | 200,00 | 200,00 | |
| i. Manutensaun ho convostivel | 4,300 | 4,300 | |
| j. | |||
VII. Equipamentus servisu eletroniku
| No | Naran | Total | Obs |
| 1 | Komputador | 7 | Ida (1) At |
| 2 | Printer | 6 | diak |
| 3 | Printer Scanner | 2 | |
| 4 | Server | 0 | |
| 5 | Leptop | 4 | Diak |
XIII. Equipamentus Inventario
| No | Naran | Total | Obs |
| 1 | Meza Servisu | 12 | Diak hotu |
| 2 | Kadeira Roda | 6 | Kadeira nia roda manu hotu ona |
| 3 | Kadeira metan kiik | 4 | Rua At |
| 4 | Armario ai | 5 | 2 Diak ( 3 folder bot tama la diak) |
| Armario besi | 2 | Diak | |
| 5 | Kareta | 1 | Persiza tau manutensaun nebe bot tamba durasaun tinan 10 liu ona |
| 6 | Motor | 2 | Diak ( persiza halo Manutensaun ) |
Foto Atividade Sira :


FORMASAUN JESTAUN ESKRITÓRIU BA FUNSIONÁRIUS ADMINISTRASAUN APOIU SUKU IHA POSTU ADMINISTRATIVU TILOMAR MUNISIPIU COVALIMA.
Kuarta feira 06/05/2026, Formasaun jestaun eskritoriu ba funsionárius administrasaun apoiu suku iha Postu Administrativu Tilomar, Munisipiu Covalima durante loron lima hahu husi loron segunda dia 4 to’o sesta feira dia 8 fulan Maiu 2026. Abertura formasaun ne’e husi Administrador Postu Tilomar no akompaña husi Diretór DNFQPAP Luis Amaral no mos formador INAP.
Objetivu husi formasaun ne’e atu hasa’e kuñesementu, abilidade no hadia komportamentu funsionárius sira nia hodi hadi’ak liu tan atendementu ba komunidade sira iha suku hat mak ne’ebe mak partense ba Postu Tilomar. Materia formasaun ne’ebe hato’o husi INAP hamutuk materia hitu, mak hanesan : Hakerek Dokumentus, Sistema Administrasaun Públika, Komunikasaun no koordenasaun, Jetaun tempu no jestaub ba an-rasik, Jestaun enkontru, Atendementu Públika no Jetaun arkivu.
Kada suku iha reprezentante funsionárius nain 4 ho total partisipante hamutuk ema nain 16. kompostu husi feto 10 no mane 6. formasaun ne’e hala’o iha Salaun Postu Tilomar, Covalima. Fromasaun ida ne’e ho loron no tipu ne’ebe hanesan hala’o mos iha Postu Adminstrativu Balibo, Munisipiu Bobonaro.










Seremónia Komemorasaun Loron Restaurasaun Independénsia ba dala 24 iha Postu Administrativu Tilomar peiodu 2026
Seremónia ba Loron 20 de Maiu tinan 2026, kona-ba Restaurasaun Independénsia ba dala 24, hala’o iha Postu Administrativu Tilomar. Ekipa dada bandeira (Içar) dirijidu husi estudante ESGP Paraleilu Salele, ho totál hamutuk pesoal 65. Prosesu kanta Hinu Nasionál no minutu ida silénsiu nian dirijidu husi estudante ESTV Claret Salele, ho totál ema 40.
Konvidadu sira ne’ebé marka prezensa mak: Komandante F-FDTL, Komandante Eskuadra Polísia Salele, Komandante Imigrasaun Postu Mota-Masin, Diretoór Alfándega Mota-Masin, Veteranu sira, amu-paróquia, madre SSpS, madre RMI, lia-na’in sira, profesór sira, Konsellu Suku haat (4), estudante sira husi EBF Salele, EBFC Wetaba, EBFC Kasabaun, EBC Salele, EBC Fohobua, Sekundáriu Salele, hamutuk ho komunidade sira hotu.









hakarak asesu iha youTube bele klik iha link tuir mai ne’e :
Pontu Vokal :
Marcos Gusmao, Lic. Eco, M. Gest
