A. Profile Administrador Postu Administrativu :

I. IDENTIDADE

Naran                                : Ildefonso Maria Amaral

Edukasaun Literaria          : Secundaria

Pozisaun                           : Administrador Postu Administrativu Suai

Nú. Telefone /wa               : +670-75911315

Email                                 : amaralilfon@gmail.com

II. Profile Postu Administrasaun Administrativu 

a. Introdusaun

Postu Administrativu Suai mak unidade administrativa sentral no kapital ba Munisipiu Covalima,Nu’udar sentru ba dezenvolvimentu iha kosta sul, Suai laos deit sai hanesan knua ba administrasaun publika, maibe mos sai nu’udar pontu estratejiku ba ekonomia, komersiu, no projeitu nasional sira. Postu ne’e iha papel fundamental atu liga komunidade lokal ho servisu estadu nian no asegura dezenvolvimentu ne’ebe inkluzivu ba ninia populasaun.

b. Baze legal

  • DL 34/2025, 15 Outubru, alterasaun dalima husi DL 3/2016, 16 Marsu, iha artigu 60, hatur Administrasaun Postu Administrativu hanesan servisu estensaun Administrasaun Munisipál ka Autoridade Munisipál sira nian.
  • Diploma Ministerial 86/2023, 29 Dezembru

C. Vizaun no Misaun

Vizaun :

Postu Administrativu ne’ebe modernu, nakloke (transparente) no ho kualidade iha prestasaun servisu publiku, hodi dudu Dezenvovimentu sosio ekonomiku ne’ebe sustentavel ba komunidade.

Misaun :

  • Habelar servisu publiku hodi garante katak servisu administrasaun estadu nian to’o iha komunidade sira ho efisiente no fasi.
  • Kordena Dezenvolvimentu hodi planea no kordena implementasaun programa dezenvovimentu infraestrutura no sosial ne’ebe fo benefisiu direita ba populasdaun.
  • Promove partisipasaun sidadaun hodi hametin kooperasaun entre Governasaun lokal ho lideransa komunitaria atu identika no rezolve nesesidade prioritariu sira.
  • Dezenvolve potensial lokal hodi fasilita atividade ekonomika iha setor agrikultura, peskas no komersiu hodi hasae moris diak komunidade nian.

d. Tarefa servisu Administrasaun Postu Administrativu

Diploma Ministerial 86/2023, 29

III. Mapa Postu Administrasaun Postu Administrativu Suai

IV. Istoria Postu Administrasaun Administrativu 

Lia fuan Suai mai hosi lian orizin tetun terik Suu Rai/ kee rai,  nebe ema portugis sira tama mai hodi muda ba Suai nebe lokaliza iha parte Sul tasi mane iha Suai Loro, ka oras ne’e dadauk ho naran Suku Historia badak Administrasaun Postu Administrativu Suai hari iha Tempu okupasaun Indonesia  Bainhira Governo Republika Indonesia halo deklarasaun Balibo hodi invade no Intergra Timor Timur nudar Profisnsia ba 27 hosi Republika Indonesia nian mak hahu iha tinan 1977-1999, ho naran Kecamatan Suai kota, ho ninia ema primeiru nebe Lidera Nudar kepala kecamatan ka Camat ba dahuluk mak Sr. Filipe de Neri. Kecamatan Suai mak nudar centru kapital/ ibu kota ba Kabupaten daerah tingkat II Covalima. Depois de Referendum iha 30 de Agosto 1999, iha Governo Tranzisaun UNTAET muda naran hosi kecamatan  Suai ba Suai Sub Distrik/Sub Distritu Suai, ho ninia koordenador Sub Distritu mak Sr. Francisco Mendonça da Costa,  no  depois de Restaurasaun independensia RDTL iha dia 20 de Maio 2002, muda ba Administrasaun Sub Distritu Suai, no Administrador Sub Distrito primeiru mak Sr. Francisco Duarte Guterres. No kontinua iha mudansa tuir politika Governo RDTL nian, tuir ba Dekretu Lei Numeru, 3/2016 de 16 de Marco muda naran ba Administrasaun Postu Administrativu Suai

V. AREA GEOGRAFIKA

Geografikamente Postu Administrativu  Suai hela iha zona central Municipio Covalima nian nebe parte norte baliza ho Postu Maucatar ho Postu Lolotoi, Municipio Bobonaro, parte Sul baliza ho Tasi Feto, parte Leste baliza ho Postu  Zumalai, no Postu Bobonaro Municipio Bobonaro,  parte Oeste baliza  ho Postu Tilomar, ho mos parte Norte Postu  Fohorem. Ho nia superfície aréa, mais ou menus 302.60 km2. Kapital Postu Suai nian, mak hanesan mos kapital ba Municipio Covalima, lokaliza iha area Debos

TOPOGRAFIKU

Karateristika rai iha postu suai mak rai tetuk, ida ne’e halo P ostu Suai sai fatin ne’ebe diak ba Dezenvolvimentu agrikultura no infraestrutura boot sira hanesa, SSB no Airportu.

VI. DIVISAUN FRONTEIRA

Parte Sul                     : Parte Sul baliza ho Tasi Feto

Parte Norte                 : Baliza ho Postu Maucatar ho Postu Lolotoe

Parte Leste                 : Baliza ho Postu  Zumalai, no Postu Bobonaro

Parte Oeste                : Baliza  ho Postu Tilomar

VII. DIVISIÓN ADMINISTRATIVA

Divizaun Administrativa territorial Postru Administrativu Suaikompoin hosi Suku 5 Aldeia 34, ho superfisi area 302.60

VIII. Total Populasaun tuir dadus Demografia no Monografia 2025.

IX. Organograma Postu  Administrasaun Administrativu Suai

X. Deskrisaun servisu  :

a. Administrador Postu Administrativu :

  • DL 34/2025, 15 Outubru, alterasaun da nen husi DL 3/2016, 16 Marsu, iha artigu 60, hatur Administrasaun Postu Administrativu hanesan servisu estensaun Administrasaun Munisipál ka Autoridade Munisipál sira nian.
  • Diploma Ministerial 86/2023, 29 Dezembru

b. Xefe Seksaun sira iha Postu Administrativu

  • Diploma Ministerial 86/2023, 29 Dezembru

XI. Dadus Finanseiru (tuir kategoria orsamentu ne’ebé mak Postu Administrativu sira uza:

Total Orsamentu Ano Fiskal Postu Administrativu Suai 2025
NoCategoria OrsamentuTotal OrsamentuTotal ExecuçãoSaldo% Execução
1Salario Vencimentu$86.990,53$85.085,211.905,3297,80%
2Bens e Servisus Corentes$8.650,00$7.030,001.070,0085,90%
      

Anexu (Dokumentasaun)

Fotografia sira

Detallu bele hare file PDF (Anexa)

Pontu Vokal :

  1. Marcos Gusmão, Lic. Eco, M.Gest

© 2026 Autoridade Munisipal Covalima