COVALIMA, 27 Agostu 2026 – CARE Timor-Leste hamutuk ho nia parseiru konsórsiu sira hala’o ho susesu atividade Konsultasaun Suku iha suku alvu hitu (6) iha Munisípiu Covalima, hodi hametin reziliénsia klimátika no seguransa bee moos iha nível komunitáriu.

Atividade ne’ebé la’o husi dia 25 to’o 27 Agostu 2026 ne’e envolve suku Matai, Holpilat, no Belacasak (Postu Administrativu Maucatar), hamutuk ho suku Raimea, Taz-hilin, no Lour (Postu Administrativu Zumalai).

Konsultasaun ne’e parseiru sira hala’o hodi habelar programa TLAus4Resilience, ne’ebé finansia husi Governu Austrália no implementa husi World Vision Timor-Leste (WVTL), CARE Timor-Leste, hamutuk ho Organizasaun Sosiedade Sivíl (CSOs) nasionál sira hanesan CVTL, MOFE, PNBESI-TL, no PERMETIL. Atividade ne’e mós hetan apoiu masivu husi Autoridade Munisipál Covalima, inklui Servisu Munisipál SMASA, Agrikultura no Peskas, Proteasaun Sivíl, PNDS, Representante Ministériu Turizmu no Ambiente, no APC.

Promove Partisipasaun Inkluziva no Foti Prioridade Lokál

Konsultasaun ne’e sai hanesan matan-dalan boot ida hodi fó espasu ba komunidade—inklui lideransa lokál, feto, juventude, katuas-ferik, veteranu, no Ema ho Defisiénsia (PWD)—atu fahe sira-nia hanoin, analiza vulnerabilidade, no identifika prioridade reál iha sira-nia leet.

Iha konsultasaun ne’e, partisipante sira hamutuk 300 (ne’ebé kompostu husi mane 172 no feto 128) foti prioridade no rekomendasaun xave balu ba programa nian, hanesan:

  1. Asesu Bee Moos: Halo manutensaun ba sistema bee moos, mákina bomba bee, no reabilitasaun kanalizasaun.
  2. Agrikultura Inkluzivu: Fó apoiu ba Prátika Agrikultura Inteligente ba Klima (Climate Smart Agriculture) no konservasaun bee liuhusi Solusaun Bazeia ba Natureza (NBS).
  3. Ekonomia Komunitária: Estabelese no reforsa Grupu Rai no Impresta Osan (RAIS).
  4. Kapasitasaun: Fó formasaun orientadu ba Jéneru no Salva-guarda ba grupu targetu sira.

Transparénsia no Foku ba Aldeia Vulnerável

Membru komunidade no lider lokál sira foti kompromisu firme atu servisu hamutuk ho CARE no parseiru sira. Iha sesaun ne’e mós esplika ho klaru katak implementasaun programa sei konsentra liu ba aldeia sira ne’ebé vulnerável liu hodi asegura katak apoiu ne’ebé to’o bele responde ba nesesidade urjente no ho evidénsia ne’ebé forte.

Pasu Tuirmai (Next Steps)

Hahu husi Kvartál da-4 (Q4) ba oin, ekipa TLAus4Resilience sei konsolida rezultadu konsultasaun sira ne’e hodi:

  • Digitaliza no valida mapa suku nian hamutuk ho G-SIC.
  • Finaliza Perfil Suku (Suco Profile).
  • Hala’o Avaluasaun Vulnerabilidade no Kapasidade Komunitária (CVCA) no Baseline Assessment ho PERMATIL no CVTL antes tama ba implementasaun terenu.

Liuhusi konsultasaun inkluzivu ne’e, programa TLAus4Resilience komprometidu atu harii futuru ne’ebé forte, reziliente, no seguru ba bee mós iha Munisípiu Covalima.







atu here relatoriu klaru bele here file ne’ebe mak anksa


Pontu Fokal Portal Munsipal Munisipiu Covalima


© 2026 Autoridade Municipal de Covalima