Covalima, 21 Abríl 2026, Reuniaun ida ne’e ofisialmente abertura hosi Vise-Ministru Infraestrutura Julio do Carmo, preside hosi Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima Sr. Miguel armada Cardosos, Lic.Eco, Inspector do GIA-MOP Sr. Nunu Sereno, Reprezenta Prezidente komisaun funsaun públika ho partisipante total 136 pessoa mai hosi 34 linha ministerial. reuniaun refere realiza iha salaun administrasaun Munisípiu Covalima.



Inspector do GIA-MOP Sr. Nunu Sereno, hato’o ninia diskursu : Agradese wain ba Aman Maromak haraik ona saude diak mai ita hotu ne’ebe ohin loron bele hamutuk iha salaun administrasaun Munisípiu Covalima, hodi halao enkontru trimestral primeiro iha tinan 2026. Enkontru regular ida ne’e hahu kedas iha tinan 2017 hosi coordenasaun entre gabinete inspesaun auditorial, Komisaun funsaun públika, inspetor geral de estado, bazeia ba kompetensia ne’ebe define iha regimentu interna númeru 237/2021/komisaun funsaun públika. Ne’ebé kontempla iha planu komisaun inspesaun auditoria komisaun funsaun públika hodi hatan ba inisiativa no kompremisiu hakotu ona hodi realiza enkontru trimestral ho inspetora ho auditoria sira iha administrasaun publika, komforme ho reuniaun iha trimestral Segundo ne’ebé realiza iha data 25-26 juñu 2025 iha fatin ida ne’e duni salaun administrasaun munisípiu Covalima Indika Gabinete Inspesaun Auditoria iha Minísteriu das Obras Publica sai nudar organizador ba regulara trimester primeira iha tinan 2026. Objetivo hosi reuniaun ne’e ami fahe ba rua : 1. informa no atualiza kona-ba servisu inspesaun auditoria no asuntu tratadu sira seluk, nune bele reforsa no hametin papel servisu inspesaun auditoria sétor publiku liu hosi supervision no avaliasaun. 2. Objetivu espesial : espesifiku inspetorial entre inspetor auditoria sira adminsitrasaun publiku fahe ba parte hat :1. Atu partilla informasaun relasiona servisu inspesaun auditoria 2. intensifika no fortalese servisu inspesaun auditoria iha administrasaun publiku, 3. deskuti no solusiona subtansia sira ne’ebe efeita realtivo autoriza auditoria no mos knar inspesaun auditoria, 4. hatun medidas no kualker difikuldade ne’ebé Inspetor Auditoria sira infrenta. Sua Excia Sira hotu tema ba reuniaun ohin loron ninia mak “hametin no haforsa papel auditoria interna hodi promove boa governasaun iha instituisaun estadu” Tema ne’ebé ami foti importante ba inspector auditoria sira hodi bele apar, akompaña no tulun hodi kontrola servisu ida diak atu bele kolabora no iha responsablidade ba servisu tuir lei no regulamentu para apoiu prosesu dezenvolvimentu nasional iha aspeito hotu-hotu.
Reprezenta Prezidente komisaun funsaun públika hatete Atu garante ba atividade inspetor Auditoria iha liña ministeriais sira persija regulamentu, hodi nune kada trimestral tenke hasoru malu para esclarese problema saida mak infrenta iha kada isntituisaun, tanba instituisaun sira quaze la hanesan iha ninia prosedimentu ne’ebé kompleksidade tebes, hirak ne’e persiza tau hamutuk hodi sai esbosu ida, atu bele promove tuir tema “hametin no haforsa papel auditoria interna hodi promove boa governasaun iha instituisaun estadu” governasaun ida lao diak tenke iha inspesaun no auditoria ida mais forte para bele garantia ninia efisensia no efikasia ba prosedimentu lei hirak ne’ebe implementa iha ida-ida ninia Instituisaun.
Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima salienta tan; Iha ne’e hau sei sita buat tolu ida, hodi fo hanoin ba ita hotu, liu-liu hau nia munisípiu Covalima, temporariamente kargu ne’ebé iha ami nia kaba’as, ne’e todan ida mak husik hela iha ita nia kaba’as atu leba ba, entaun liu hosi ami nia lema “ sudi mutu tau mutu ba Covalima nia ilas “ ida ne’e mai hosi katuas makaer fukun sira nia lema, laos ami mak foti. Hatudu katak ida ne’e mak ita sudi mutu iha fatin ida ne’e, tau mutu ita nia hanoin diak sira hodi partilla mai ami Covalima. Neduni tema ida ne’e tau importansia ba ita hotu, primeiro liña kordenasaun servisu ne’ebeé mak diak, automatikamente ita bo’ot sira partilla informasaun liu hosi meus rua mak hanesan liña kordenasaun horizontal no liña kordenasaun vertical. Segundo liu hosi liña kordenasaun rua mak mensinoa mak mensiona liu ba, bele identifika problema, problema hirak ne’ebe ita hetan, tau iha meja buka nia solusaun, basa problema sai odan ba loron aban. Terseiru sujere ba lideransa munisípiu Covalima liu-liu ita hirak ne’ebe dadaun ne’e assume hela kargu hanesan PAM, Secretario, Diretor/a no kargu Xefia sira hotu, toma atensaun hodi rona klean, para bele intende buat hirak ne’ebé trasmite mai ita hotu, tamba ukun ne’e ita hotu ukun, nai ulun sira tur iha oin sira ne’e ukun hotu, se ukun hela ne’e mak hakat sala problema mos ba ita, ho nune rona no komprende klean inspesaun auditoria ninia prosedura , hanoin furak ruma, oin nusa prosesa tomak para ita bela hakat, se lae, dala barak mos ita matenek haluha tia sasan hirak ne’e, ita persija kadi ita nia a’an, automatikamente fasil atu implementa, ida ne’e mak maizumeus hakarak partilla hela.

Vise-Ministru Infrastrutura, Júlio do Carmo hateten, promove buka identifika lakunas sira nebe maka ita infrenta, buka atu hadia/haloos, nunee atu garante ba atividade auditor no Inspetro sira persija tebes. Governasaun Lao ho diak tenke iha instepasaun no auditoria nebe forte atu bele garantia prosesidimentu ou lei sira ne’ebe ita inplemta iha ida idak nia instituisaun. Tenke halo monitorizasaun, fiskalizasaun ne’ebe efetivu atu servisu sira iha instituisaun lao ho diak, tenke servisu ho disiplina.












Covalima, 20 Abril 2026, Preside husi Excêlentisimo Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Lic.Eco no Excêlentisimo Diretór Geral Dezenvolvimento Lokal-MAE, Sr. Virgílio da Costa, hamtuk ho Ekipa realiza formasaun planeamnetu no jestaun instrumentu dezenvovimentu municipal ba iha Secretario Munisipal Nain Tolu (SECAM AF, SECAM ASOC & SECAM PIDI), Diretores servisu munisípal sanulu resin sia, Xefe Departamento no Xefe Lokal nain-60, ho mos Administrador Postu Administrativu husi Postu Hitu. Atividade refere realizasa iha salaun CNE aldeia Tabaco Loot, Suku Debos Postu Administrativo Suai Munisipíu Covalima.


Excêlentisimo Prezidente Autoridade Munisipíu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Lic.Eco hato’o ninia diskursu “ formasaun ne’e importante ba ita, formasaun ne’e laos hanorin deit ita, maibe formasaun ne’e, atu ita kadi beibeik buat balu ne’ebé ita haluha ona, buat balu ne’ebé ita hanoin hetan maibe hanoin la to’o, atu aumenta hodi fo hanoin ba malu. Neduni formasaun ne’e furak, formasaun ne’e diak ba ita, tamba ida ne’e mak agradese ba iha DGDL halo ona planu furak hodi fó formasaun ba ita hirak iha ne’e. tamba dala barak hatete ami hatene ona maibe dala barak mos ita haluha ona, tamba loron ba loron ita halao ita nia knar, dala barak ita la susesu tamba ida ne’e mak iha formasaun. Iha buat rua mak kulia iha ne’ebá “Planeamentu no Jestaun dezenvolvimentu munisipal” ita hatene katak planeamentu ne’e saida? Iha planeamentu nene atu halo saida? Ita persija define didiak sasan hirak ne’e! planemantu mak prosesu atu dezenha objetivu hodi atinji metas. Ne’e mak Prosesu ida, dala barak realiza ona planu, estratejiku, planu orsamentu, Planu Asaun Annual, planu dezenvolvimentu, ne’e mak planu lao hela. Metas ida ne’e atinji ka lae? Jestaun mak saida? Jestaun mak prosesu atividade ne’ebé mak liu hosi planu, organiza, atualiza no kontrola hodi bele atinji metas, buat hirak ne’e kuando lao automatikamente ema bolu buat ida hanaran 4M ( Man, Money, Material & Machine) ida ne’e kompletu ona. Ema iha, osan iha, material iha no makina iha, kompletu maibe dala barak ita lao ladun diak tamba ida ne’e mak persiza formasaun laos ita boot sira mesak, inklui mos PAM. Favor ida kaundu formasaun lao aproveita didiak, automatikamente orador sira prepara materia kompletu ona, atu nune bele aplika iha diresaun ida-ida hodi lori munisípiu Covalima hakat ba oin. Ita ida-ida tula ba ita nia kaba’as, responsablidade ida ne’e ba iha Secretariu ida-ida (SECAM AF, SECAM ASOC & SECAM PIDI), Deretores Servisu Munisipal hotu, Xefe departamentu no xefe lokal sira hotu. Mai para aprende, hodi komprende se banhira avaliasaun Covalima bele passa ba iha “ Muito Bom” hodi simu poder lokal iha futuru. Tenke mai ho objetivu katak Covalima tenke ba oin, tamba desizaun iha ita nia liman, hau hatete beibeik ona “autor ba pensamentu, autor ba desizaun, se ita tur sira ne’e mak tur dehan ita hirak ne’e mak lider, ita hirak ne’e mak superior, se ita foti desizaun sala, ba oin ita nia oan sira sei hatete PAM ida ne’e mak lidera rai ida ne’e hamutuk ho Secretariu, Diretores, Xefe Departamentu no Xefe lokal sira ne’e lao lalos mak sasan hirak ne’e lao Lalos nene! Neduni hau fiar katak ita boot sira bele.
Ikus liu hato’o agradese ba DGDL ho ninia ekipa tomak hodi bele partilla ka desamiña informasaun ba ami hotu iha munisipiu atu nune’e ami nia preparasaun ba buat balu mak ami haluha karik, ami fiar katak ho buakai sira ne’ebé fó mai ami sai nudar sasukat ida no odan ba loron aban.


Excêlentisimo Diretór Geral Dezenvolvimento Lokal-MAE, Sr. Virgílio da Costa hato’o diskursu Primeti hau apresia ba munisipiu Covalima tamba aprezenta ona planu dezenvolvimentu munisipais ne’ebé mak foin dadaun iha avaliasaun kondisaun minimu, ida ne’e atu reforsa, liu husi ami nia formador sira husi diresaun planeamentu munisipais, ohin marka prezensa iha ne’e, primate para aban bain rua sira bele kontinua formasaun ida ne’e tuir ida-ida ninia unidade, iha ne’e iha formandu nain rua Doutora Vanesa no Doutora Marques ne’ebe espesial iha area ida-ida, akompaña ho xefe departamentu hodi ba iha planu estratejiku munisipais no sei lori ita boot sira ba iha finalidade formasaun ida ne’e. No oinsa mak ita boot sira bele, liu-liu estrutura munisipais sira, bele komprende didiak ninia papel ligadu ho oinsa atu halo planu ida que diak, planu ida que adekuadu ho diresaun sira seluk ne’ebé mak ejiste iha munisipiu Covalima, ita hakarak Covalima mos maio agora bele passa ba poder lokal tamba ida ne’e mak esforsu ida ne’e ita halo, tuir Sua Excia Ministru Adminsitrasaun Estatal ninia materia aprezentasaun Avaliasaun kondisaun minimu liu ba katak parte nasional sei fo asistensia tekniku liu husi formasaun, konsistensia ida ne’e maka fahe ekipa ba DJSMAL, INAP no DGDL ita halo formasaun, hau husu nafatin ita nia kolaborasaun hamutuk ho ami nia ekipa tamba materia ida ne’e util tebes bai ta boot sira nia servisu ba oin.

Ne’ebé mak agora dadaun ita sei halao hela. Fulan oin mai ita sei iha tan avaliasaun. Tamba ida ne’e rekomendasaun ba ita hirak ne’ebé iha autoridade munisipiu Covalima, bele redus numeru kontradesimentu hirak ne’e, bele atinji ona ba iha numeru ida ne’ebé diak para to Segundo faze Covalima bele hetan valor ne’ebé diak. Komitmentu Diresaun Geral Dezenvolvimentu Lokal hahu kedas inisiu, ita hahu ho planu dezenvolvimentu munisipal ne’ebé mak realiza ona, tuir mai ho planu dezenvolvimentu komunitaria e sei halo tan atividade seluk tan. Tan ne’e ami husu ba Nai Prezidente munisipiu Covalima nafatin iha liña kordenasaun, komunikasaun diak, ligasaun servisu sira lao diak, para ami prontu nafatin atu bele fó asitensia tekniku ba kualker dezafiu sira ne’ebé munisipiu Covalima hasoru, importante mak bele imforma mai ami, para ami bele trasa iha ami nia planu hodi tinan oin mai kontinua halao formasaun ba iha asisténsia tékniku.
Coppyright hosi Portal Munisipal Covalima





𝐂𝐨𝐯𝐚𝐥𝐢𝐦𝐚, 𝟏𝟕, 𝐀𝐛𝐫𝐢𝐥 𝟐𝟎𝟐𝟔 – Exelêntisimo Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr.Miguel Armada Cardoso, hamutuk ho S.E. Sekretáriu Estadu Formasaun Professional no Empregu, Sr. Rogério Araújo Mendonça no akompaña husi S.E. Vise-Ministru Infrastrutura, Júlio do Carmo no S.E. Sekretáriu Estadu Dezemvolvimentu Lokal, Sr. Mateus W. dos Santos Tallo, Komandante Komandu PNTL Munisípiu Covalima, Superintendente Polísia, Inacio Amaral, inagura edifísiu foun SEFOPE no Sentru Formasaun inklui distribui sertifikadu Lian Inglês ba formandu na’in 68, iha Aldeia Lakonak Besik, Suku Debos, Postu Administrativu Suai

Exelêntisimo Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima Sr. Miguel Armada Cardoso hato’o ninia diskursu “ agradese tebes ba SEPFOPE tamba bele konstrui ona edifisiu tolu iha munisípiu Covalima no mos konstrui sentru formasaun ingles. SEPFOPE mos mak fasilita Timor oan sira atu ba servisu iha rai liur hanesan Australia, Korea no nasaun sira seluk persiza hatene dalen ingles.
Iha oportunidade ida ne’e Autoridade Munisípiu Covalima hato’o agradese ba empreza Jino Linda Unipessoal Lda, tamba empreza ne’e konstrui obra tuir duni kontratu. Hau nia lia menon fatin formasaun besik ona komunidade, maibe joven sira tuir formasaun ladun masimu tamba ne’e autoridade postu sira persija organiza joven sira hodi tuir formasaun.

Iha Biban ida ne’e, Exelêntisimo Sekreráriu Estadu Formasaun Profesional no Empregu, Sr. Rogério Araújo Mendonça liu hosi ninia diskursu hato’o “Governo liu hosi SEPFOPE Entrega sertifikadu ba kamdidadut traballador ne’ebe mak tuir kursu lian ingles, durante fulan tolu. Inagurasaun ida ne’e preprara joven sira hodi tuir formasaun iha muniípiu Covalima. Apresia mos ba empreza Jino Linda, Lda konstrui edifisiu foun SEPFOPE tamba kumpre kompromisiu nune’e sai duni realidade hodi fó benfisiu ba joven sira. Ho konstrui edifisiu SEPFOPE foun signifika politika governu hakbesik Centru formasaun mai iha komunidade sira nune joventude sira labele ba ona iha Dili tamba gastu osan barak liu. Diak liu tuir deit iha Covalima. Husu mos ba formandu ne’ebé mak simu ona sertfikadu persija tuir mos formasaun jeral ospitalidade no seluk tan.



Formandu hirak ne’e mak Kandidatu traballadór ba Australia dadaun ne’e ho total emar nain- 68 kompostu husi mane 47 no feto 21 no sira hahu tuir formasaun lian Ingles iha dia 15 setembru 2025 to’o iha loron 15 dezembru 2025.


Konstrusaun refere Finansia husi Governu Timor-Leste liu-husi Orsamentu Estadu tinan 2025, ba Edifisiu SEFOPE Konstrui husi Kompania JINOLINDA Unipessoal Lda, no Sentru formasaun konstrui husi Kompania FETOLIMA Unipessoal Lda.
Copyright portal munisipal Covalima
Média PAM Covalima




Covalima 14-04-2026, Minísteru Transporte No Komunikasaun Entrega Starlink Ba Autoridade Munisipiu Covalima hodi fasilita servisu administrasaun iha Munisipiu Covalima. Preside reprezenta Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima, Secretario Adminsitrasaun no Finansan Sr. Alberto de Araujo, Diretor Nasional Infraestrutura (MTK) Sr. Ambrósio Manuel Barreto Amaral, Administrador Postu Adminsitrativo hosi postu hitu (7) Diretores Servisu municipal sira no Xefe Suco sira hotu.



Iha okaziaun ida ne’e reprezenta autoridade Munisipiu Covalima Sr. Alberto Moniz de Araujo, hato’o ninia diskursu “ Agradese ba Ministériu Transporte no komunikasaun tamba rede internet importante atu fasilita komunidade sira no instalasaun internet dadaun ne’e mais importante sai hanesan preparasaun atu simu poder lokál. Administrativamente Munisipiu Covalima iha Postu 7, Suku 30 no aldeia 148.
Objetivu Entrega rede internet Starlink ba Autoridade Covalima atu halo instalasaun ba iha suku 30 hodi garantia servisu administrasaun liu hosi Sistema online liu-liu iha Sistema integrado jestaun suku no aldeia (SIIGSA) nune’e sirA bele Atualiza dadus ho lalais iha Munisipiu Covalima.
Diretor Nasional Infraestrutura (MTK) Sr. Ambrósio Manuel Barreto Amaral hato’o mos ninia diskursu “Suku hira ne’e tenke kobre ho fibraoptika ho ida ne’e hakarak kompleta politika Governu da-sia liu-liu ba sistema integrado jestaun suku no aldeia (SIIGSA) importante sai sasukat ba dadus konkretu hosi nivel Aldeia ba to’o iha nivel nasional bele asesu “total populasaun” via internet, maka presiza infraestrutura. Alende ida ne’e apela mos ba Autoridade Munisipiu Covalima bainhira utiliza persiza kuidadu, oportunidade ba xefe Suku 30 bele ona utiliza hodi fo kapasitasaun ba joven sira iha ninia suku laran maibe uza internet ba sasan hirak ne’ebe positivo. Neduni dadaun ne’e ekipa sira hahu instala ona starlink ba iha suku Ualu iha Postu administrativu Zumalai, hafoin kontinua instala iha postu administrativu sira seluk ne’ebé iha munisipiu Covalima. Rede fibraotika ita sei dada direita fiu hosi munisipiu ba iha postu administrativu sira maibe sei prosesu neneik importante mak suku 30 iha munisipiu Covalima no ita mos garantia katak molok termina fulan abril to iha dia 30 ekipa sei instala ona koneksaun ba rede internet ho totalmente.



Covalima, 08 Abríl 2026 – Exelência Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr.Miguel Armada Cardoso, fo sasin ba renúnsia kargu husi Xefe Suku Tashilin, Sr. Jacob Alves TAROMAN, ne’ebé deklara katak, nia labele ona kontinua ninia mandatu nu’udar líder komununitáriu iha suku Tashilin, ho rajaun prinsipál tanba okupadu ho servisu seluk durante ninia mandatu.
Desizaun ne’e foti bazeia ba kumprimentu ba Lei Númeru 9/2016, loron 8 fulan-Jullu (Lei de Sukus), ne’ebé regula kona-ba knaar no substituisaun iha estrutura kbiit nian iha suku.
Tuir artigu sira iha lei ne’e, bainhira xefe suku ida renúnsia an ka labele hala’o tan ninia funsaun, kargu ne’e, sei asumi provizoriamente husi Xefe Aldeia ne’ebé idade boot liu iha suku refere, to’o fali eleisaun foun ka foti desizaun foun husi Konsellu Suku.
Xefe Suku ne’e esplika katak, ninia desizaun ne’e foti ho konsiénsia tomak hodi labele prejudika atendimentu ba povu no dezenvolvimentu iha Suku Tashilin, liu-liu Sr. Jacob Alves TAROMAN, iha fulan Agostu tinan 2025, eleitu ona membru konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál Munisípiu Covalima.
Nune’e liu hosi desizaun Konsellu Suku nian, Xefe Aldeia Kuluoan, Afonso S. Martins (Idade Boot) ofisialmente nomeadu hodi asume kargu nu’udar Xefe Suku Tashilin, Xefe Aldeia nomeada fali, Sra.Adelina B. Monis ne’ebé antes ne’e assume kargu hanesan Delegada aldeia Kuluoan.
Iha Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr.Miguel Armada Cardoso ninia intervensaun, agradese ba dedikasaun ne’ebé Xefe Suku sesante fó ona ba povu no Estadu. Iha parte seluk, PAM mós fó hanoin ba atual Xefe Suku, Sr. Afonso S. Martins atu kontinua serbisu ho integridade no kumpri mandatu lei nian hodi serví povu Suku Tashilin, hodi garante katak administrasaun suku nian kontinua la’o ho di’ak. Liu-liu Pas no Estabilidade iha Suku ne’e rasik, no PAM oritenta oinsá kada Sesta tenke halo Limpeza jeral.
Partisipa iha sorumutu nee maka, Sekretariu Munisipal Asuntu Sosial no Organizasaun Sira, Komandante PNTL Postu Zumalai, Asesor PARTISIPA, Asesor Koordenador Munisipiu Covalima, Asesor Legal, Autoridade Postu Administrativo Zumalai, no partisipante sira seluk, enkuantu atividade nee organiza hosi, Servisu Munisipal Organizasaun Naun Governental no Organizasaun Komunitaria.
Média PAM Covalima









Covalima, 22 Marsu 2026, Autoridade Munisipiu Covalima liu hosi Prezidente Autoridade Munisipiu Covalim, Sr.Miguel Armada Cardoso, akompana hosi Sekretariu Munisipal Administrasaun no Finansas, Sr.Alberto Moniz de Araujo, sorumutu ho PARTISIPA hodi hametin Koordenasaun no Reforsa Servisu Autoridade Munisipiu Covalima nian liu-liu efektiva PARTISIPA nia apoiu mai Servisu Autoridade Munisipiu iha seitor Dezenvolvimentu Infraestrutura liu hosi Servisu Munisipal Ajensia Planeamentu, Servisu Munisipal Obras Publika, Planu Nasional Dezenvolvimentu Suku (PNDS), Planu Investimentu Munisipal (PIM), Servisu Munisipal Agua, Saneamentu no Ambiente (SMASA).
Coppyright hosi Portal Munisipal Covalima & (Media PAM Covalima)





Covalima, 22 Marsu 2026, Autoridade Munisípiu Covalima, liu hosi Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr.Miguel Armada Cardoso akompaña hosi Servisu Munisipál Obras Publika, Autoridade Postu Administrativu Tilomar, Autoridade Postu Administrativu Fatumea, Lider Komunitária, observa direita ekipa IGEADE, I.P normaliza estrada diresaun Postu Tilomar ba Fatumea ne’ebé hetan estragus kauza udan ho intensidade boot ne’ebé akontese iha loron haat liu ba.
Ho estragus ne’e, afeta ba movimentasaun transporte públiku no privada, nune’e liu hosi intervensaun Prezidente Autoridade Covalima foti desizaun orienta kedas ekipa IGEADE, I.P
loke dala alternativu, maski dalan alternativu ne’e foti besik estrada prinsipál, asegura katak atividade movimentasaun komunidade kontinua la’o hodi hala’o sira nia atividade Ekonomia no Sosiál.
Enkunatu, Prezidente Autoridade hamutuk ho ekipa observa hotu kondisaun estrada sira ne’ebé risku hela ba estragu durante tempu udan, inklui mós falta sistema drenajen ne’ebé di’ak, hafoin PAM orienta imediata IGEADE, I.P atu normaliza hotu area risku hirak me’e, hahu hosi Postu Tilomar to’o Fatumea.
Coppyright hosi Portal Munisipal Covalima
Media PAM






𝐂𝐨𝐯𝐚𝐥𝐢𝐦𝐚, 𝟏𝟏 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔, Munisipiu Covalima hetan Vizita Ofisiál Sua Exelénsia Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hodi hare’e direitamente funsinamentu Servisu Munisipal 19 hodi halo Avaliasaun kondisaun minimu hanesan preparasaun ba iha Poder Lokal. Iha okaziaun murak ida ne’e Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima halo Aprezentasaun konaba Dezempeñu Servisu Autoridade Munisipal Covalima mak hanesan :



Autoridade Munisipál Covalima liu hosi Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso aprezenta Dezenpeñu Servisu Autoridade Munisípiu Covalima nian, hodi hakat ba Poder Lokal, “𝑭𝒊𝒍𝒂 𝒃𝒂 𝑴𝒖𝒏𝒊𝒔𝒊́𝒑𝒊𝒖 “𝑶𝑲” 𝑴𝒊𝒈𝒓𝒂𝒔𝒂𝒖𝒏 𝒃𝒂 𝑫𝒊𝒍𝒊 “ 𝑵𝒐/𝒍𝒂𝒃𝒆𝒍𝒆”, iha ambitu Vizita Ofisial Sua Exelénsia Primeiru-Ministru, 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦𝐚̃𝐨 iha Covalima hodi Haree Besik Servisu Munisipál Hosi Rezultadu Avaliasaun Kondisaun Mínima.

Iha okaziaun murak ida ne’e Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima halo Aprezentasaun konaba Dezempeñu Servisu Autoridade Munisipal Covalima mak hanesan :
Vizaun :
“ ABUT IDA, HUN IDA NO FUKUN IDA, BA MORIS DI’AK POVU COVALIMA”
Misaun :
2. Profile no Demografia Munisipiu Covalima
Lema “ SUDI MUTU, TAU MUTUBA COVALIMA NIA ILAS ”
Tuir istória “Covalima” etimolojikamente mai hosi liafuan tetun Terik “Koba Lima” Maibe Autoridade Portuguêssira emi naran ne’e “ Covalima “ to’o ohin loron, Koba no Lima: Koba signifika dadebuk ka fatin hodi lok (fó malus no bua bam alu ) ba bainaka ruma ne’ebé mai vizita nia uma, enkuantu Lima reprezenta ba Liurai nain 5 iha tempu beiala. Covalima kompostu hosi Postu Administrativu hitu, Suku 30, Aldeia hamutuk 148, ho nia supervizaun 126.60km2, dialativu hamutuk 3; Tetun Terik, Bunak no Kemak. Ho total populasaun tuir Dadus SIGSA tinan 2026 fulan Fevreiru, hamutuk 89.202, Feto ; 43 mil no Mane ; 45 mil.
Parte Leste : Munisipiu Ainaro
Parte Norte : Munisipiu Bobonaro no Nasaun Indonesia
Parte Sul : Maritima Australia
Parte Oeste : Indonesia (Kabupaten Malaka & Belu)
3. Planu no Dezenvolvimentu Munisipal ( PDM )
Sub-Pilar :6
Númeru Estratejia : 30
Sub-Pilar : 6
Númeru Estratejia : 17
Sub Pilar : 6
Númeru Estratejia : 25
Sub-Pilar : 5
Númeru Estratejia : 13
4. Estrutura Funcionamentu Autoridade Munisipiu Covalima

5. Gabinete Apoiu Tekniku PAM

6. Planeamentu & Orsamentu Munisipal no Taxa Ezekusaun 2022-2026
| Tinan | Alokasaun Orsamentu | Total Programa | Total Sub Programa | Total Atividade | % Ezekusaun |
| 2023 | 5,718.515 | 11 | 30 | 64 | 87,4% |
| 2024 | 7,256.652 | 13 | 31 | 74 | 84,7% |
| 2025 | 8,293.634 | 15 | 31 | 74 | 92,2% |
| 2026 | 9,517.979 | 16 | 40 | 90 | 22,8% |
| TOTAL | 30,387.779 |
7. Aprovisionamentu
| Tinan | Kontratu Kategoria | Montante $ | ||
| Capital Menor | Bens Servico Corentes | Capital Dezenvolvimentu | ||
| 2023 | _ | Kontratu 9 | La iha Projeitu | $ 292,674.79 |
| 2024 | Kontratu 4 | Kontratu 14 | Kontratu 8 | $ 1,727,049.64 |
| 2025 | Kontratu 4 | Kontratu 17 | Kontratu 3 | $ 1,167.671.81 |
| 2026 | On Going | On Going | On Going | $ 3, 187,396.39 |
8. Setór Edukasaun :




9. Setór Saude
Forsa traballu total 340, ho kategoria:
Fasilidade saude ho total 35 mak hanesan :
1. Total labarik ne’ebe iha LISIO hamutuk 10.520 pessoa atinji atinji ona ba iha 72%.
2. Hosi total labarik ne’ebe iha LISIO, labarik ne’ebe mai tetu kada fulan hamutuk 6.849 pessoas atinji ona 65 %, hosi total labarik ne’ebe mai tetu :
10. Setór Agrikultura



11. Planu Investimentu Munisipal

Total Projeitu 24
12. Prosesu Pra-Kualifikasaun 2024 to’o 2026
| Tinan | Numeru Compañia | Nu Selesionadu |
| 2024 | 40 Empresas | 29 Empresas |
| 2025 | 49 Empresas | 19 Empresas |
| 2026 | 38 Empresas | 33 Empresas |
Pra-Kualifikasaun
| Diskrisaun | Total Kompañia | Kategoria A | Kategoria B |
| Submisaun dokumentu kompañia | 38 Empresas | ||
| Kompañia ne’ebe elijibel | 33 Empresas | 20 | 13 |
| Kompañia ne’ebe la elijibel | 5 Empresas | – | – |
13. Programa PDNS
| Tinan | Numeru Projeitu | Orsamentu | Gastus | Progresu Fiziku % |
| 2023 | 39 | $ 1,287.423,12 | $ 1,234.689,03 | 100 % |
| 2024 | 39 | $ 1,418.863,00 | $ 1,095.436,13 | 93.00% |
| 2025 | 31 | $ 923.885,64 | $ 853.460,16 | 95.75% |
| 2026 | 44 | $ 1,442.403,35 | $ – | 0 |
| TOTAL | 153 | $ 5,072.575,11 | $ 3,183.585,37 |
Total 2023-2026 Sektoral
Total 153
14. Funsionamentu Orgaun Munisipal

15. Rekursu Humanu Covalima

16. RH- Forsa Traballu

17. Dezenvolvimentu Rekursu Humanu

18. Fukun no Mehi ba futuru Covalima
Paktu Unidade ba dezenvolvimentu iha Munisipiu Covalima Otel Arbiru, 02 Março 2026
Tan Sa persija hamosu paktu unidade ?
Wainhira Munisipiu Covalima hakat ba poder lokal, tuir planu IX Governu no tuir lejislasaun ne’ebe vigora, persija Evita partidarizasaun administrasaun municipal no estrutura governativa sira ne’ebe sei hamosu iha ambitu Poder Lokal iha Munisipiu Covalima hdi nune labele perturba implementasaun programa no projeitu dezenvolvimentu Munisipal.






Liga ba Planu Dezenvolvimentu Munisipál, Prezidente haktenik, se fo biban ba ami Covalima simu Poder Lokal, Covalima iha ona planu furak liu-liu ba Pilar haat; hanesan, Dezenvolvimentu Sosiál, Dezenvolvimentu Infraestrutura Bazika, Dezenvolvimentu Ekonomia, Dezenvolvimentu Institusionál.
Prezidente mos aprezenta Planeamentu no Orsaenentu munisipál no Taxa Ezekusaun 2022-2026. Liga liu ba Setór Edukasaun, Setór Saúde, Setór Agrikultura, Planu Investimentu Munisipál (PIM), Planu Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS).
Enkuantu Funsionamentu Orgaun Munisipál iha Covalima la’o di’ak, liu-liu ta’es hosi aldeia mai iha Reuniaun Konsellu, mai fali Asembleia Postu Administrativu, hosi ne’e ta’es liu mai Reuniaun Konsellu Koordenasaun Munisipál, iha ne’ebé kada fulan ami sempre realiza hodi halo matrix no feramentu hodi hakotu iha Reuniaun Konsellu Munisipál no foti desizaun.
Aprezentasaun ikus hosi Prezidente Autoridade, aprezenta rezultadu hosi Sorumutu ne’ebé hala’o hosi matenek oan sira Covalima nian, Responde ba Sua Exelensia Primeiru Ministru nia hanoin katak, matenek oan sira tenke tur hamutuk hodi fila hikas ba iha ida-idak nia Munisípiu, ho ida ne’e mak, iha loron 2 fulan Marsu tinan 2026, matenek Covalima oan sira konsege halibur malu, koko tur hamutuk hodi fo hanoin ho mehi ida, hosi rezultadu ne’e hatudu katak, fukun no mehi ba futureu Covalima mak, hamosu “ 𝑷𝒂𝒌𝒕𝒖 𝑼𝒏𝒊𝒅𝒂𝒅𝒆 𝒃𝒂 𝑫𝒆𝒛𝒆𝒏𝒗𝒐𝒍𝒗𝒊𝒎𝒆𝒏𝒕𝒖 𝒊𝒉𝒂 𝑴𝒖𝒏𝒊𝒔𝒊́𝒑𝒊𝒖𝒏 𝑪𝒐𝒗𝒂𝒍𝒊𝒎𝒂” – “ 𝑺𝒖𝒅𝒊 𝑴𝒖𝒕𝒖 𝑻𝒂𝒖 𝑴𝒖𝒕𝒖 𝒃𝒂 𝑪𝒐𝒗𝒂𝒍𝒊𝒎𝒂 𝒏𝒊𝒂 𝑰𝒍𝒂𝒔.


Sua Exelénsia Ministru Administrasaun Estatal, Tomás do Rosário Cabral iha nia intervensaun foka ba rekomendasaun bazeia ba rezultadu avaliasaun kondisaun minima. Tuir rezultadu avaliasaun, Munisípiu Covalima tenki kria order no disipliña rigor hodi evita abuzu poder no tane as etika profisional, tenke iha liña koordenasaun ne’ebé forte, labele uza poder politika hodi influensia atividade servisu.
Sekretariu Munisipál ho Diretor Servisu Munisipál sira atu konsentra iha Servisu no tenki informa ba Prezidente Autoridade Munisipál kona-ba viagem sira. Tuir rekomendasaun Munisípiu Covalima tenki evita intervensaun Polítika iha governasaun Munisipál. Sua Exelénsia Ministru husu atu intensifika Servisu Ofisiál IT Postu Administrativu sira hodi rekolla dadus husi Aldeia, Suku no submete mensalmente ba Postu Administrativu. Iha area jestaun finanseira no aprovizionamentu presiza kria sistema kontrolu finanseiru ba fundu Maneiu.


Iha oportunidade hanesan, Primeiru-Ministru husu apoiu husi intelektual Covalima oan sira hanesan Dr. Rui Maria de Araujo, Faustino Cardoso no Adriano Nascimento, atu apoia Autoridade Munisípiu Covalima iha dezenvolvimentu no preparasaun kondisaun hodi hakat ba Poder Lokál.
Xefe Governu husu atu evita hahalok familiarismu, Sukuismu no Partidarismu iha governasaun Munisipál tamba aktu sira ne’e sei impede prosesu dezenvolvimentu iha Covalima.
“Planeamentu tenki mai husi Aldeia, Suku, Postu Administrativu to Munisípiu”. Nia hatutan, Povu nia osan tenki heree ho di’ak, sai dirijente tenki ba hamutuk ho povu atu buka solusaun ne’ebé di’ak ba buat hotu ne’ebé nia objetivu atu lori povu ba moris di’ak.






Partisipa iha atividade ne’e, membrus Parlamentu Nasionál, Ministra Edukasaun, Ministra Saúde, Ministru Agrikultura, Florestas, Peskas no Pekuaria, Vise-Ministru Obras Publikas, Sekretáriu Estadu Dezenvolvimentu Lokál, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Dirijentes MAE, Administradór Postu Administrativu 7, Xefe Suku hosi Suku 30, Eis-Titulares, Emprezáriu lokál, feto potensiál no veteranus munisípiu Covalima Reprezentante Konfisaun Religiosa, PNTL, F-FDTL, reprezentantes ONG, Sosiedade sivil no Dewan Solidaritas Mahasiwa Pemuda-Pelajar Timur-Timor.











Coppyright hosi Portal Munisipal Covalima

Prezidente Autoridade Munisipíu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Akompaña hosi Superintendente Assistente Polisia, Sr. Delfin da Silva, Sekretariu Planeamentu Investimentu Dezenvolvimentu Integradu Sr. Caetano do Santos Ribeiro, prezide Serimónia Isár Bandeira Nasionál iha Semana dahuluk fulan Março tinan 2026.


Prezidente Autoridade Munisipíu Covalima, hato’o diskursu ” Relasiona ho Vizita Ofisial hosi Sua Exelénsia Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão mai iha munisipíu Covalima, husu ba iha Sekretariu Adminsitrasaun Finansas, Sekretariu Munisipal Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitaria, Sekretariu Planeamentu Investimentu Dezenvolvimentu Integradu, Deretores Servisu Munisipal 19, Xefe Departamentu tomak, Diretores Delegasaun Teritorial sira hotu atu hakbesik a’an ba malu hodi bele halao preparasaun no kolabora ida diak liu.
Husu mos ba Komandu PNTL Munisipiu Covalima Simu Primeiro Ministru iha Fronteira Suai ho AIinaro, ba Funsionariu lori motor ho kareta simu iha Auto Estrada Zumalai, APA Zumalai ho ninia Komunidade tomak hein iha Zumalai, depois motor ho kareta akompanã Sua Exelésia Primeiru-Ministru to iha Auto Estrada Leogore ita Simu ho “Pasukan Kuda” lori mai iha fatin balu hodi jantar no deskansa.
Dia 11 servisu todan ida, ita hetan Avaliasaun Kondisaun maximu ho ida ne’e sujere ba Diretor no Secretariu sira atu iha preparasaun ida maximu tamba sa, ida ne’e izame ikus ida ba munisipíu Covalima, se ita liu agradese, se ita la liu, ita nafatin hanesan ne’e. Tamba ne’e parte hotu-hotu tantu militar no sivil atu fo liman ba malu hodi kolabora. Prezidente Autoridade Munisipíu salienta tan Auto Estrada tenke mos, tamba ne’e apela ba APA Suai, Xefe Suco Beco ho ninia Komunidade Suco Beco iha loron sexta feira semana ne’e, dia 06 fulan março 2026 tenke tun ba iha Auto Estrada hodi hamos. Nune’e Prezidente Autoridade Munisipíu Covalima iha tempu badak sei halibur Covalima Oan ( Inteletuais ) Joven foin sa’e sira iha Dili hodi halao Enkontru ka troka hanoin ba malu hodi konspira atu Covalima bele hakat ba Dezentralizasaun Administrasaun no Poeder Lokal.
Iha Serimónia refere, prezide Prezidente Autoridade Munisipíu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso mak nudar Inspetur Serimónia, Komandante Parada Komandu Hosi Inspetóra Assistente Sra. Helena dos Santos, enkuantu Korpu Isar Bandeira no Korru responsabiliza hosi Komandu PNTL Munisipíu Covalima, Diresaun Servisu Rejistu no Notariadu inklui Diresaun Servisu Terras no Propriedade Munisipíu Covalima.
Pontu Vokal :
Recardo Emilson Maria Moniz, L.Ec









Sekretáriu Administrasaún Finansas, Alberto Moniz de Araújo, akompaña hosi Segundu Komandante PNTL Munisípu Covalima Superintendente Assistente Polícia, Delfin da Silva, prezide serimónia Isár Bandeira Nasionál iha semana dahuluk fulan Fevereiru tinan 2026.

Sekretáriu Administrasaún Finansas, Alberto Moniz de Araújo hato’o ninia diskursu ” ba funsionariu sira tenke presta ita bo’ot sira nia Disiplina, Lealidade, Obedese no mos iha vestuariu. Iha lei Funsaun Publiku koalia mo-mos ona, funsionariu nia papel atu oinsa bele loron bo’ot ida primeira semana hanesan ne’e, tenke hatais roupa ne’ebé di’ak no liu-liu labele uza oklu metan, sé bainhira hasa’e hela bandeira oklu metan hasai tia lai, atu nune’e presta ita ninia omenazen ba simbolu Nasional ida ne’e, sé lae ita naran arbitu de’it.
Segundu hakarak atu informa ba ita bo’ot sira katak iha Covalima liu-liu iha postu Suai moras Malaria Dengue sa’e maka’as to’o ona 28 kazu, tamba ne’e mak husu ba parte hotu-hotu toma responsabilidade, ida-idak tenke hamos ninia edifisiu oin para bele mos nafatin atu nune’e evita moras Malaria Dengue.
Ida seluk tan mak hakarak atu informa ba ita bo’ot sira iha fulan ida ne’e Sua Excelencia Primeiro Ministru sei vizita Munisípiu Covalima, ninia data seidauk hatene maibe iha fulan fevereiru laran, tamba ne’e mak husu ba hotu-hotu atu servisu hamutuk fó liman ba malu hodi nune’e prezensa Sua Excelensia ida ne’e bele lori rezulatdu ne’ebé mak di’ak, ligadu ho Avaliasaun Kondisaun Minimu sira ne’e, ita Covalima kategoria BOM la’os MUITO BOM tamba ne’e, diresaun hotu-hotu servisu hamutuk fó liman ba malu.
Ida seluk tan mak husi Diresaun Munisipal Tranporte no Komunikasaun Covalima iha teste ba Karta Kondusaun, tamba ne’e mak ba hirak ne’ebe lori motor ho kareta seidauk iha karta kondusaun, bele hasai atestadu mediku, priense formatu hodi tuir teste, kada diresaun bele halo rekomendasaun ba sira nia funsionariu sira, hodi bele tuir teste ba karta kondusaun.
Ikus liu atu fó hatene ba Komunidade, Kargu Xefia no Funsiunariu sira hotu, ita nia Klima iha RDTL espesial Munisípiu Covalima ne’e extreme liu, tamba ne’e mak husu ba hotu-hotu la’os alerta mais fó hanoin de’it ba ita bo’ot sira atu kuidadu a’an, liu-liu ba aihun bo’ot sira ne’e, karik imi halo viagem ka para imi nia motor ruma kuidadu, dalaruma iha udan no anin bo’ot mai bele halo ai tohar hodi bele estraga imi nia motorizada sira.
Ha’u senti ida ne’e mak hato’o iha biban ida ne’e, ba hotu-hotu ninia atensaun no kolaborasaun hato’o obrigadu barak.
Serimónia isar bandeira ne’e hala’o iha, resintu Autoridade Munisípiu Covalima, ne’ebé partisipa hosi Comando Munisípiu Covalima, Diretores/as Servisu Munisipais, Diretores/as Delegasaun Teritoriál, Xefe Departemntu, Eis Diretor Servisu Munisipal sira, Eis Xefe Departamentu sira, APA Sesante inklui Funsionariu hotu-hotu.
Coppyright hosi Portal Munisipal Covalima “iLquero”
Pontu Vokal :Recardo Emilson Maria MOniz, L.Ec




© 2026 Covalima Municipal Authority