ZUMALAI — 15 Setembru 2026 Iha ambitu selebrasaun Loron Mundiál Susubeen Inan nian (World Breastfeeding Week), Fundasaun Alola liuhusi Programa Saúde Inan no Oan (PSIO) hamutuk ho membru Suku Hadomi Inan no Oan (SHIO) no hetan apoiu husi kompanhia SANTOS, realiza Konkursu Bebé Isin-Di’ak iha Sentru Saúde Zumalai.
Atividade ne’ebe lokaliza iha Sentru Saude Zumalai sai hanesan atividade dahuluk husi atividade saúde nian ne’ebé sei organiza iha suku tolu iha Postu Administrativu Zumalai hodi promove importánsia fó susubeen inan nian de’it (susubeen eksklusivu) no kuidadu Loron Rihun Ida Dahuluk.
Reprezentante Servisu Munisipal Apoiu ONG Postu Zumalai, Sr. Marcos Gusmao haktuir katak momentu selebrasaun ne’e rekonese papel importante husi luta inan sira nian.
“Selerasaun Loron Mundial Susubeen Inan nian, ne’e fó folin ba inan ne’ebé mak servisu makas atu responsabiliza fó susu ba ita-nia oan sira. Hadomi ita-nia oan sira hanesan ita-nia an rasik,” hato’o Reprezentante Servisu Munisipal Apoiu ONG.
Nia mós aumenta katak tema atividade ne’e lori misaun boot atu kria jerasaun saudável liuhusi susubeen inan nian.
“Iha tema ne’e hateten katak: jerasaun saudável. Jerasaun saudável ne’e mai husi ne’ebé? Mai husi investimentu susubeen. Investimentu susubeen ne’e liuhusi ita fó susu ba oan sira,” Sr. Marcos Gusmao esplika.
Koordenador Projeitu ida husi programa Saude Inan no Oan – Fundasaun Alola, Sr. Moises da Silva, haktuir kritéria lubuk ida ba konkursu bebé isin-di’ak nian. Hanesan bebé tenke partus iha fasilidade saúde nian, no labarik sira ne’e hetan de’it susun inan nian durante fulan neen dahuluk (fulan 6 primeiru), la hetan hahán ka hemu seluk. Husi selesaun ne’e, bebé hamutuk 15 mak tama kritéria no sai hanesan manán-na’in.
“Ami la bele foti inan hotu-hotu, maibé ami foti de’it inan sanulu-resin-lima husi Sentru Saúde Zumalai, atu nune’e bele sai mós modelu hodi iha tinan sira tuir mai karik atividade hanesan ne’e sei iha inan sira seluk bele prepara,” Sr. Moises da Silva esplika.
Prezensa programa ne’e hetan agradesimentu kle’an husi Xefe Sentru Saúde Covalima. Tuir nia, limitasaun pesoál saúde nian iha Zumalai atu bá kontrola iha uma-uma bele resolve liuhusi kolaborasaun ne’e.
“Ha’u hanesan Xefe Sentru Saúde, ha’u hato’o agradese tebes ba apoiu ne’ebé mak husi Fundasaun Alola hetan apoiu husi kompanhia Santos. Fasilita ona ami-nia membru SHIO sira, suporta ona ami hodi halo akonsellamentu ba inan sira, iha uma bainhira ita-boot sira partu ona fila ba uma, ami haree ami-nia rekursu, ami menus tebes atu bá kontrola ita-boot sira iha uma, maibé ho prezensa Fundasaun Alola no apoiu husi kompanhia Santos, fasilita ita-boot sira, ita-boot sira mak sai matan, tilun ba ita-nia komunidade sira, liu-liu ba ita-nia inan sira ne’ebé mak isin-rua no fó-susu,” hateten Xefe Sentru Saúde, Sra. Alianca dos Reis Gomes.
Iha parte seluk, Reprezentante Kompanhia Santos foti kestaun importánsia dezenvolvimentu Rekursu Umanu husi inisiu kedas hanesan investimentu ba tempu naruk Timor-Leste nian.
“Timor-Leste ne’e iha rekursu barak, iha rekursu sira mina nian, mina no gás, iha minerais, ita iha kafé, iha rekursu oioin. Maibé rekursu ne’ebé impotante liu mak rekursu umanu. Atu hadia rekursu umanu ne’e mak ita tenke hadia kedas husi dezenvolve ita-nia rekursu umanu. Ami sente ne’e tenke hahú husi inan ho oan, bainhira bebé sira iha inan kabun laran,” esplika reprezentante Santos, Sra Silvya Abel.
Nia mós hato’o ksolok no orgullu bele envolve iha programa saúde komunidade nian ne’e. “Ami mós sente orgullu ba servisu hamutuk ho Fundasaun Alola no autoridade lokál sira, sentru saúde, husi programa saúde inan no oan. Dala ida tan parabéns ba ita hotu, no mai ita kontinua apoiu ba inan ho oan sira atu bele kria jerasaun ne’ebé saudável,” nia aumenta.
Hanesan meiu apresiasaun nian, ekipa Fundasaun Alola no Santos entrega prezente espesiál ida ba manán-na’in na’in-15 ne’e. Parte Servisu Munisipal Apoiu ONG mós husu ba manán-na’in sira atu fahe informasaun di’ak sira ne’e ba komunidade seluk.
“Ita-boot sira na’in sanulu-resin-lima ne’e, sai influénsia ba suku sira ne’e, postu sira ne’e, bele fahe fali informasaun katak ami hetan prezente ida ne’e tanba ami preenxe kritéria. Kritéria ne’e mak sa’ida? Ita-boot sira tenke halo tuir ida ne’e para labarik hetan saúde di’ak,” husu Reprezentante Servisu Munisipal Apoiu ONG, Sr. Marcos Gusmao.
Atividade selebrasaun Loron Mundial Susubeen Inan nian ne’e sei kontinua aban iha Suku Fatuleto (Aldeia Nalaop) ho atividade konkursu bebé isin-di’ak no demonstrasaun ai-han lokál, no sei kontinua bá Suku Zulo no Lour to’o sesta-feira (18/9).
@sorotan Palácio das Cinzas Diresaun Nasional da Nutrisaun Santos in Timor-Leste Unidade de Missão para o Combate ao Stunting FONGTIL Centro Comunidade Covalima Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso















Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima
COVALIMA, 14 Setembru 2026 – Presidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Lic.Eco, hala’o visita no inspesaun direta ba projetu konstrusaun Postu Saúde foun iha Postu Administrativu Fatumea.
Inspesaun ne’e ho objetivu atu mehi no hare husi besik/direita progressu fisik konstrusaun nian, nune’e bele garante kualidade edifísiu hodi foti aas liután servisu kuidadu saúde nian ba komunidade sira iha área fronteira.
Iha atividade inspesaun ne’e, Presidente Autoridade Munisípiu hetan akompañamentu husi konjuntu dirijente no autoridade lokál sira:
Rai ketak husi inspesaun konstrusaun, Presidente Autoridade Munisípiu ho delegasaun kontinua partisipa no akompaña atividade implementasaun programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun / SANUTRIO ne’ebé hala’o iha Postu Saúde Fatumea, hodi fó apoiu ba inan no kosok-oan sira iha Fatumea.









Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima
COVALIMA, 14 Setembru 2026 – Sekretariadu Estadu Florestas (SEF) hamutuk ho nia Gabinete hala’o atividade Konsultasaun Públika ne’ebé ho objetivu boot atu proteje no konserva rekursu naturál sira iha área fronteira, ne’ebé foti fatin iha Munisípiu Covalima.
Inisiativa ne’e sai hanesan mehi no meius estratéjiku ida hodi hametin jestaun sustentável ba meiu ambiente no proteje biodiversidade, liuliu iha zone fronteiriça ne’ebé sensível no presiza atensaun ho koidadu makas.
Iha atividade refere hetan partisipa másimu hosi :
Iha konsultasaun ne’e, parte hotu-hotu fahe hanoin no rona opiniaun husi komunidade sira, hodi hamutuk ho autoridade sira kria matadalan no asaun ne’ebé metin hodi halo prevensaun ba estragu floresta no proteje rikusoin naturál sira ba jerasaun iha futuru.




Pontu Fokal Portal Munisipiu Covalima
COVALIMA, 14 Setembru 2026 – Autoridade Munisípiu Covalima liu husi Komisaun Jestaun Dezastre Munisipál (KJDM) entrego no fó apoiu emerjénsia ba família ida ne’ebé sai vítima ba insidente ahi han uma iha Aldeia Mape Kanua, Suku Mape, Postu Administrativu Zumalai.
Insidente lamentável ne’e akontese iha loron Sesta (11/09/2026), ne’ebé hakanek no estraga totál vítima sira-nia uma no sasan uma laran nian.
Hodi responde ba situasaun ne’e ho ksolok no ho lalais, ekipa Komisaun Jestaun Dezastre Munisipál Covalima desloka ba fatin insidente hodi entrega direta apoiu emerjénsia ne’ebé kompostu husi aihan no sasán nesesidade básika sira, hodi bele tulun família ne’ebé afeitada hasoru iha tempu susar ne’e.
Autoridade Munisípiu Covalima ho sensibilidade boot nafatin fó ksolok no kompromisu hodi prontu responde no fó apoiu ba komunidade sira ne’ebé kuandu hetan dezastre naturál iha munisípiu Covalima nia laran.




Pontu Fokal Portal Munisipiu Covalima
COVALIMA, 14 Setembru 2026 – Presidente Autoridade Município Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Lic.Eco, partisipa no foti parte direta iha atividade koileta li’is (bawang) ne’ebé ho susesu hala’o iha Aldeia Belulic Craic, Suku Belulic Leten, Postu Administrativu Fatumea.
Atividade ne’e sai hanesan baze ba kumpromisu Governu Munisipal nian hodi apoiu no motiva setór agrikultura iha nasionál no munisípiu, liuliu atu hasa’e produsaun ai-han lokál no hametin ekonomia komunidade nian.
Iha biban ne’e, Presidente Autoridade Munisípiu hetan akompañamentu husi konjuntu dirijente no autoridade sira:
Presensa dirijente sira nian no ksolok ne’ebé hatudu husi komunidade lokál hatudu sinergia ne’ebé forsa no metin entre autoridade munisipal, agrikultura, seguransa, no povu sira hodi hamutuk dezenvolve setór agrikultura iha fronteira.







Pontu Fokal Portal Munisipiu Covalima
Covalima, 12 Setembru 2026 – Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, hamutuk ho Sekretáriu Estadu Dezemvolvimentu Lokál, Sr. Mateus dos Santos Tallo, ofisialmente loke kompetisaun Motor Cross (Enduro & Soke Ai-Laran) iha Suai Kamenasa.
Pontu importante husi atividade ne’e mak hanesan:








Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima
FATUMEA, 07 Setembru 2026 — Autoridade Postu Administrativu Fatumea halao serimonia issar bandeira nasional ba semana dahuluk fulan Setembru tinan 2026, ne’ebe la’o ho susesu no dignu iha resintu Postu Administrativu Fatumea, Munisipiu Covalima.
Serimonia solene ne’e lidera husi Exmo. Administrador Postu Administrativu Fatumea, Sr. Cesar Madeira Amaral, Lic.Sp, no responsabilidade ba realizasaun serimonia issar bandeira ne’e konfiansa tomak ba funsionariu sira husi Suku Belulik Leten.
Kondisaun no serimonia ne’e hetan partisipasaun masimu husi entidades oi-oin iha nivel postu, inklui:
Actividade issar bandeira semanál ne’e sai hanesan matadalan atu hametin liutan espíritu patriotizmu, servisu hamutuk, no hakat ba oin iha jestaun no servisu publiku ba komunidade iha Postu Administrativu Fatumea.









Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima
Covalima, 05 Setembru 2026 – Autoridade Munisípiu Covalima hamutuk ho komunidade, sobrevivente, família vítima sira, no estudantes hala’o marsa hamutuk husi edifísiu Administrasaun Munisípiu nian to’o Monumentu Setembru Negru Suai. Atividade ne’e hala’o hodi relembra no mehi reflesaun ba trajédia Masakre 6 de Setembru ba dala-27 (6 Setembru 1999 – 6 Setembru 2026).
“Memória sei moris nafatin, sakrifísiu sira sei la haluha, no istória sei nafatin ko’alia,” marsa ne’e sai nu’udar símbolu solidariedade nian hodi labele haluha istória naruk ba ukun rasik-an, liuliu ba vítima sira ne’ebé lakon vida iha Masakre Igreja Ave Maria Suai.Objetivu Prinsipál ba komemorasaun ida ne’e atu Dignifika no fó omenajen aas ba erói no martir sira ne’ebé husik hela sira-nia vida iha trajédia “Setembru Negru”
























Pontu Fokal Portal Munisipiu Covalima
Covalima 01 Setembru 2026 — Komunidade iha Aldeia Caucoli (Suku Maudemo) no Aldeia Cawa Uman (Suku Casabauc) haksolok no sente kontente tanba susar bee moos ne’ebé sira hasoru ba tinan barak nia laran hahú resolve ho instalasaun bomba bee moos foun iha sira-nia aldeia rasik.
Exmo. Administrador Postu Administrativu Tilomar, Sr. Venancio Sarmento, halo observasaun direta ba servisu tékniku ne’ebé husi kompañia Fawani iha terrenu. Projetu perfurasaun no montajen bomba bee moos ne’e mehi ne’ebé sai reál liu husi Programa Nasional Dezenvolvimentu Suku (PNDS).


Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima
Covalima, 29 Agostu 2026 — Hodi selebra no hanoin hikas Loron Konsulta Populár 30 de Agostu 1999 no Masakre 6 de Setembru Negro 1999, Autoridade Munisípiu Covalima realiza atividade kompetisaun sertame koñesimentu História Timor-Leste nian entre eskola sekundária sira iha Munisípiu Covalima.
Atividade ne’e ampara no preside diretamente husi Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Lic.Eco. Iha nia diskursu, nia subliña katak sertame ne’e nu’udar biban ida ne’ebé valiozu atu koko kapasidade, abilidade, no koñesimentu estudante sira nian konaba história nasionál.
“Atividade ne’e sai hanesan meius ida atu hanoin hikas ita-nia história libertasaun nian, tanba estudante sira mak futuru no pilár ba nasaun ida ne’e,” hateten Prezidente Autoridade Covalima.
Iha kompetisaun ne’e, partisipa husi grupu lima (5) ne’ebé mak reprezenta sira-nia eskola idak-idak mak hanesan :
Partisipante Sira husi Eskola:
Estrutura Júri no Organizasaun
Komisaun Organizadora husi sertame ne’e dirije husi Sr. Caetano dos Santos Ribeiro (Secretário Municipal de Planeamento, Investimento e Desenvolvimento Integrado Covalima). Estrutura júri no sekretariadu ne’ebé garante parsealidade no transparénsia mak:
Rezultadu Kompetisaun
Iha kompetisaun sertame ne’e sai kampeaun husi 10 – 40 mak hanesan tuir mai ne’e:
iha atividade ida ne’e hetan partisipasaun masimu husi, Reprezentanten Komandante PNTL Covalima, Diretora Edukasaun Munisipiu Covalima, Diretora Servisu Munisipal Apoiu ONG no OC, Diretor Obras Publica no Transporte, Xefe Departementu sira, Diretor /a sira husi eskola sekundaria 5 ne’e no professores sira seluk, Funsionariu publiku balun inklui mos reprezentante estudante sira husi eskola 5 ne’e.
Atividade ne’e termina ho susesu boot no fó impaktu pozitivu ba estudante sira atu kontinua deep-in no valoriza história no identidade nasionál Timor-Leste nian.
















Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima
© 2026 Covalima Municipal Authority