Pontu Fokal MSS Halo Sosializasaun Programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun no Nutrisaun iha Suku Fatululic

24 September 2026


COVALIMA, 24 Setembru 2026 – Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSS) realiza atividade sosializasaun kona-ba programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun no Programa Nutrisaun nian ba komunidade sira iha Suku Fatululic, Postu Administrativu Fatululic, Munisípiu Covalima.

Sosializasaun ne’e ho objetivu atu fó kompreensaun no informasaun ne’ebé klaru ba komunidade sira, liuliu ba inan isin-rua no inan ne’ebé fo-susu, kona-ba kritériu simu apoiu, mekanizmu pagamentu, no importánsia husi nutrisaun ne’ebé di’ak ba dezenvolvimentu saúde ho krekas labarik sira nian iha suku refere.

Sessaun sosializasaun ne’e hetan partisipasaun másimu no entuziasmu husi Sekretáriu Suku Fatululic, membru Konsellu Suku, funsionáriu apoiu suku, hamutuk ho benefisiáriu programa Bolsa da Mãe sira no komunidade lokál.

Liu husi atividade ne’e, autoridade suku ho MSS espera katak informasaun ne’ebé fahe ona bele tulun benefisiáriu sira uza apoiu finansieru ne’e ho lian ne’ebé lós no foka liu ba saúde no nutrisaun familia nian, hodi nune’e bele kria jerasaun foun ne’ebé forte no saudávél.



Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima



COVALIMA, 22 Setembru 2026 – Komisaun Jestasaun Dezastre Munisipál (KJDM) Covalima entrega apoiu emerjénsia ba família ida ne’ebé afeita husi insidente ahi-han-uma iha Aldeia Lolowa, Suku Belecassak, Postu Administrativu Maucatar, Munisípiu Covalima.

Entrega apoiu ne’e hanesan atu responde nesesidade básika  husi autoridade munisipál sira ba dezafiu no susar ne’ebé vítima sira hasoru, ho objetivu atu hamenus karga no tulun responde ba nesesidade urjente família nian tanba sasán no uma lakon no estraga husi akontesimentu ahi-han-uma refere.

Liu husi apoiu ne’e, KJDM reafirma sira-nia kompromisu atu kontinua prontu no sai  pasu ida hodi halo prevensaun no responde lalais ba sirkunstánsia emerjénsia no dezastre naturál ka kualker insidente ne’ebé akontese iha territoriu Munisípiu Covalima laran.



Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima



COVALIMA, 23 Setembru 2026 – Organizasaun Naun-Governamentál (ONG) RAEBiA realiza enkontru ho komunitáriu sira iha Suku Nanu atu hodi fahe hanoin no rona problema sira ne’ebé komunidade sira hasoru, no halo mos avaliasaun ba implementasaun lei Tara Bandu ne’ebé hala’o ona husi Aldeia Halicnai to’o iha foho lolon.

Enkontru refere direje husi Vise-Prezidente Konsellu Bacia Hidrográfica, Sr. Roberto Carlos da Costa Nunes, Lic.Ed. Iha nia lia-fuan, nia enfatiza no fo importánsia ba parseria entre komunidade no organizasaun sira atu kuida ambiente no rekursu naturál sira liu husi kumpri mekanizmu tradisionál no lei ne’ebé vigora.

Atividade ne’e hetan partisipasaun másimu husi autoridade lokal no entidade relevante sira, inklui Xefe Suku Nanu, Sr. Abel Mendonça, Xefe Aldeia Halicnai, Sr. Marcelino de Araujo, no Koordenadór Floresta Postu Administrativu Fatumean, Sr. Leonito T. Burak, hamutuk ho komunidade lokál sira ne’ebé ho entuziasmu makás partisipa iha diskusaun ne’e.



Pontu Fokal Portal Munisipiu Covalima



DILI, 22 Setembru 2026 – Sua-Eselénsia Sekretáriu Estadu Veteranus César dos Santos da Silva “Merak” simu audensia hosi Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, iha sala enkontru edifísiu Caicoli Dili.

Durante audensia PAM Covalima, relata kona-ba prosesu rai foun nebe’e antes nee atu halo preparasaun konstrusaun jardim eróis, Munisípiu Covalima, Postu Administrativu Maucatar, Suku Belecasac.

Ho nune’e iha audensia nee PAM hato’o hosi estadu no autoridade sira hetan ona 90% hodi kontinua halo servisu, tuir planu nebe’e maka Ministériu Asuntu Kombatentes Libertasaun Nasionál, atu halo konstrusaun jardim eróis Munisípiu Covalima nian, no iha tempu badak sei anunsíu rejultadu hodi hetan legal 90% atu kontinua halo konstrusaun jardim eróis Covalima.



Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima



Covalima, 21 Setembru 2026 Sekretariu Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitaria halo Abertura no partsipa iha Enkontru kona-ba Planu Anual Rede Edukasaun Pre-Eskolár, Ensinu Báziku no Rekorente ho Diretejente Ministeriu Edukasaun (ME)iha Munisípiu Covalima.

Iha fatin hanesan Sekretáriu Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitaria hato’o obrigadu ba Direjente Ministeriu Edukasaun (ME) hotu ne’ebé marka prezensa hodi aprezenta Planu sira ne’ebe kona-ba Planu Anual Rede Edukasaun Pre-Eskolár, Ensinu Báziku no Rekorente ba Munisípiu Covalima.

Enkontru ida-ne’e la’ós de’it atu diskute kona-ba planu no atividade sira, maibé mos atu ita hamutuk haree fila-fali ita nia realidade iha área edukasaun. Ita hotu tenke husu ba ita-nia an saida mak ita bele halo liután atu labarik, joven no adultu sira iha Covalima bele hetan oportunidade atu aprende no dezenvolve sira nia kapasidade.

Edukasaun pre-eskolár mak fundamentu ba dezenvolvimentu labarik, Ensinu báziku fó baze ba koñesimentu no dezenvolvimentu ba futuru, Edukasaun rekorente, iha parte seluk, fó oportunidade ba sira ne’ebé seidauk kompleta sira nia edukasaun atu kontinua aprende, tanba ne’e parte hotu-hotu iha papel importante, liliu atu haree Postu Administrativo sira ne’ebe mak ita presiza estabelese Ensinu Pre- Eskolar atu bele hakbesik liutan Edukasaun ba labarik ki’ik sira ho idade hosi 3-5 iha Suku no postu Administrativu sira ne’ebe presiza, hirak ne’e hotu atu estabelese ita presiza dadus konkretu ne’ebe mak Edukasaun Munisipu rasik iha no mós Edukasaun Nasional iha, nune’e ita bele haree no iha kontinuidade iha 2027 mai.

Husi parte Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitária, ita haree katak edukasaun iha ligasaun besik ho moris sosial iha komunidade, bainhira komunidade iha edukasaun di’ak, ita bele hametin kapasidade família, aumenta partisipasaun komunidade no kria oportunidade di’ak liután ba jerasaun foun iha futuru.

Planu Anual ida-ne’e tenke bazeia ba realidade no nesesidade iha komunidade sira iha Munisípiu Covalima, Ita mós presiza servisu hamutuk entre autoridade munisípiu, eskola, profesór sira, família, lideransa komunitária, juventude no parseiru sira. tamba ho kooperasaun no responsabilidade hamutuk, ita bele implementa planu ne’ebé realistiku no fó benefísiu ba komunidade.

Ha’u mos konvida ita hotu iha enkontru ida-ne’e atu fahe hanoin, esperiénsia no sujestaun, la iha planu ida ne’ebé perfeitu husi inísiu, planu sei sai di’ak liután bainhira ita rona malu, aprende husi esperiénsia no ajusta tuir realidade iha terrenu hodo atinji metas ne’ebe mak Ministeriu Edukasaun (ME)iha.

Ikus liu, nu’udar sekretariu asuntu sosial no Organizasaun Komunitaria hakarak hato’o mensajen ida, futuru edukasaun iha Covalima mak responsabilidade ita hotu nian “Se ita servisu hamutuk ho kompromisu, ita bele kontribui ba futuru ne’ebé di’ak liután ba labarik, joven no komunidade tomak”.

Ho espíritu servisu hamutuk, ita iha esperansa katak enkontru ida-ne’e bele produz rezultadu no rekomendasaun sira ne’ebé útil ba implementasaun Planu Anual Rede Edukasaun Pre-Eskolár, Ensinu Báziku no Rekorente iha Munisípiu Covalima.



Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima



Covalima, 18 Setembru 2026— Sekretáriu Estadu Dezenvolvimentu Lokál (SEDL), Mateus dos Santos W. Tallo, akompaña husi Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Miguel Armada Cardoso, hamutuk ho estrutura Autoridade Munisípiu, hala’o vizita servisu ba komunidade iha Postu Administrativu Fatululik, Munisípiu Covalima.

Vizita traballu refere iha objetivu atu hakbesik Governu ba povu no rona diretamente nesesidade, hanoin no preokupasaun komunidade sira.

“Ha’u mai la’ós atu hanorin, maibé atu rona. Ne’e duni, ha’u husu ba ita hotu atu partisipa ativu. Keta tauk atu ko’alia sai saida mak di’ak no saida mak la di’ak. Governu mai atu servi, la’ós atu manda,” dehan Mateus dos Santos W. Tallo iha nia diskursu.

Mateus mós agradese ba Autoridade Munisípiu Covalima no ekipa ne’ebé organiza vizita servisu ne’e.

“Ha’u agradese barak ba PAM Covalima ho nia ekipa ne’ebé organiza vizita ne’e ho di’ak,” dehan.

Nia hateten katak kontente tanba bele partisipa diretamente ho komunidade Fatululik no lori mensajen IX Governu Konstitusionál kona-ba “Lori Governu Hakbesik ba Povu.”

“Ita-nia Prezidente Autoridade ho estrutura tomak halo atividade rua kada trimestre hodi halo vizita servisu ba postu administrativu hitu no suku 30. Ne’e asaun ka atitude ida ne’ebé loos, tanba dezenvolvimentu lokál labele lao de’it iha Suai. Tenki mai mós iha Fatululik, Tilomar, Fohorem, Zumalai no Maucatar atu rona diretamente povu nia laran-todan,” dehan Mateus.

Iha oportunidade ne’ebá, SEDL rona aprezentasaun husi Autoridade Munisípiu no diretór servisu munisipál sira kona-ba objetivu vizita, progresu servisu, Planu Asaun Anual (PAA) 2027 no Planu Investimentu Infraestrutura.
“Ha’u haree Covalima iha ona vizaun klaru kona-ba infraestrutura bázika,” dehan Mateus.

Nia mós apresia atividade Autoridade Munisípiu Covalima kona-ba diseminasaun informasaun husi Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE) kona-ba Lei Eleisaun Munisipál no Podér Lokál.
Nia konsidera informasaun kona-ba eleisaun no podér lokál importante, tanba prosesu ne’e envolve partisipasaun povu iha jestaun no dezenvolvimentu munisípiu.

Prezidente PAM: Vizita Atu Rona Komunidade
Iha sorin seluk, Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Miguel Armada Cardoso, dehan vizita servisu ne’e importante atu hakbesik Governu ba komunidade.

Atividade ne’e ho tema “Hakbesik Aan ba Komunidade hodi Rona Entidade Hotu Atu Tau iha Planu Dezenvolvimentu Munisipál.”
“Ha’u mai atu rona ita-boot sira nia laran-todan durante tinan naruk. Maske molok ne’e ha’u mai ona hodi kumpri promesa balun, agora ha’u mai atu haree fali servisu sira ne’e lao ka lae,” dehan Miguel.

Nia hateten katak, liuhusi vizita servisu ne’e, autoridade sira la’ós mai ko’alia de’it, maibé fó prioridade ba rona komunidade nia hanoin no nesesidade.

Autoridade Munisípiu Covalima mós apela ba intelektuál, veteranu no komunidade sira atu partisipa ativu iha atividade sira hanesan ne’e, ne’ebé sai parte husi prosesu planeamentu no dezenvolvimentu munisipál.





Pontu Fokal Portal Munispal Munisipiu Covalima



COVALIMA, 18 Setembru 2026 — World Vision Timor-Leste (WVTL) Area Programa Covalima, hamutuk ho Doador husi Governu Reinu Unidu nian, Foreign, Commonwealth & Development Office (FCDO), halo enkontru no diskusaun estratéjiku ho Presidente Autoridade Munisípiu (PAM) Covalima no parseiru sira iha Munisípiu Covalima. Enkontru ne’e ho objetivu atu hametin liután liña koordenasaun no kolaborasaun servisu nian ba implementasaun programa Building Resilience Adaptive Solution & Sustainable Water and Food Security (BRASS).

WVTL hanesan Organizasaun Nao-Governamentál (ONG) Internasionál ne’ebé servisu iha seitor dezenvolvimentu no sai parseiru ba Governu Timor-Leste husi tinan 2002. WVTL matan-dok ba nia vizaun: “Labarik Saudável no Foin-Sa’e Empoderadu ba Komunidade Forte”, liuhusi pilár dezenvolvimentu sira iha seitor Saúde, Edukasaun, Agrikultura, no Jéneru Inkluzivu.

Iha Munisípiu Covalima, WVTL implementa programa lima (5) ne’ebé hetan apoiu husi doador oioin, no kobre Postu Administrativu mehit (6) husi Suku 19. Husi programa sira ne’e, Programa BRASS foka liu ba seguransa bee no aihan ne’ebé mehit ho adaptasaun ba mudansa klimátika.

Programa BRASS faze primeiru implementa tiha ona iha Postu Administrativu Tilomar no Maucatar (Suku Casabauk, Beiseuk, no Matai) hahú husi tinan 2024 to’o Juñu 2026. Entretantu, tama iha Agostu 2026, programa ne’e kontinua ba faze foun (BRASS III) ne’ebé sei haluan nia mehit servisu nian to’o área alvu foun iha Postu Administrativu Suai Villa, espesifikamente iha Suku Debos.

Iha diskusaun ne’e, reprezentante husi FCDO no Ekipa WVTL hasoru diretu ho PAM Covalima, SECAM-ASOC, no mehit parseiru dezenvolvimentu sira iha munisípiu, inklui:

  • Diretór SMASA Munisípiu Covalima
  • Diretór Seitor Agrikultura Munisípiu Covalima
  • Komandante Autoridade Protesaun Sivíl
  • Koordenadór SECOOP

Enkontru ne’e fahe ba mehit koordenasaun tekniku hodi garante katak implementasaun programa ne’e la’o ho efetivu no aliña ho mehit dezenvolvimentu lokal Governu Timor-Leste nian.

Iha momento nee mos Exclencia PAM Covalima Apresia ho Governo Englatera ho World Vision Timor-Leste bele tulun ona komunidade iha Suco Tolu hanesan hatoo ona iha leten.






Pontu Fokal Portal Munisipal Munsipiu Covalima



Covalima, 15/09/2026. Tékniku ADN, I.P destakadu iha Munisípiu Covalima, hamutuk ho ekipa Laboratóriu ADN, I.P no ekipa MOP destakadu iha Munisípiu Covalima, hala’o akompañamentu ba kompaña iha prosesu trail asfaltu AC-BC ba projetu Konstrusaun Foun Ponte Sanfuk, iha Suai, Munisípiu Covalima.

Atividade ne’e realiza hodi asegura katak prosesu aplikasaun Asphalt Concrete – Binder Course (AC-BC) kumpre ho espesifikasaun téknika no padraun kualidade ne’ebé estabelese ba implementasaun projetu.

Projetu Konstrusaun Foun Ponte Sanfuk ne’e implementa husi Kompaña Dany Star Unipessoal, Lda parseria ho Djeje Oal Unipessoal, Lda ho montante kontratu hamutuk US$ 1,119,530.98.

Akompañamentu tékniku no teste iha tereñu ne’e importante atu verifika kualidade materiál, prosesu aplikasaun asfaltu no konformidade servisu ho projetu no espesifikasaun téknika aprovada.



Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima



ZUMALAI — 15 Setembru 2026 Iha ambitu selebrasaun Loron Mundiál Susubeen Inan nian (World Breastfeeding Week), Fundasaun Alola liuhusi Programa Saúde Inan no Oan (PSIO) hamutuk ho membru Suku Hadomi Inan no Oan (SHIO) no hetan apoiu husi kompanhia SANTOS, realiza Konkursu Bebé Isin-Di’ak iha Sentru Saúde Zumalai.

Atividade ne’ebe lokaliza iha Sentru Saude Zumalai sai hanesan atividade dahuluk husi atividade saúde nian ne’ebé sei organiza iha suku tolu iha Postu Administrativu Zumalai hodi promove importánsia fó susubeen inan nian de’it (susubeen eksklusivu) no kuidadu Loron Rihun Ida Dahuluk.

Reprezentante Servisu Munisipal Apoiu ONG Postu Zumalai, Sr. Marcos Gusmao haktuir katak momentu selebrasaun ne’e rekonese papel importante husi luta inan sira nian.

“Selerasaun Loron Mundial Susubeen Inan nian, ne’e fó folin ba inan ne’ebé mak servisu makas atu responsabiliza fó susu ba ita-nia oan sira. Hadomi ita-nia oan sira hanesan ita-nia an rasik,” hato’o Reprezentante Servisu Munisipal Apoiu ONG.

Nia mós aumenta katak tema atividade ne’e lori misaun boot atu kria jerasaun saudável liuhusi susubeen inan nian.

“Iha tema ne’e hateten katak: jerasaun saudável. Jerasaun saudável ne’e mai husi ne’ebé? Mai husi investimentu susubeen. Investimentu susubeen ne’e liuhusi ita fó susu ba oan sira,” Sr. Marcos Gusmao esplika.

Koordenador Projeitu ida husi programa Saude Inan no Oan – Fundasaun Alola, Sr. Moises da Silva, haktuir kritéria lubuk ida ba konkursu bebé isin-di’ak nian. Hanesan bebé tenke partus iha fasilidade saúde nian, no labarik sira ne’e hetan de’it susun inan nian durante fulan neen dahuluk (fulan 6 primeiru), la hetan hahán ka hemu seluk. Husi selesaun ne’e, bebé hamutuk 15 mak tama kritéria no sai hanesan manán-na’in.

“Ami la bele foti inan hotu-hotu, maibé ami foti de’it inan sanulu-resin-lima husi Sentru Saúde Zumalai, atu nune’e bele sai mós modelu hodi iha tinan sira tuir mai karik atividade hanesan ne’e sei iha inan sira seluk bele prepara,” Sr. Moises da Silva esplika.

Prezensa programa ne’e hetan agradesimentu kle’an husi Xefe Sentru Saúde Covalima. Tuir nia, limitasaun pesoál saúde nian iha Zumalai atu bá kontrola iha uma-uma bele resolve liuhusi kolaborasaun ne’e.

“Ha’u hanesan Xefe Sentru Saúde, ha’u hato’o agradese tebes ba apoiu ne’ebé mak husi Fundasaun Alola hetan apoiu husi kompanhia Santos. Fasilita ona ami-nia membru SHIO sira, suporta ona ami hodi halo akonsellamentu ba inan sira, iha uma bainhira ita-boot sira partu ona fila ba uma, ami haree ami-nia rekursu, ami menus tebes atu bá kontrola ita-boot sira iha uma, maibé ho prezensa Fundasaun Alola no apoiu husi kompanhia Santos, fasilita ita-boot sira, ita-boot sira mak sai matan, tilun ba ita-nia komunidade sira, liu-liu ba ita-nia inan sira ne’ebé mak isin-rua no fó-susu,” hateten Xefe Sentru Saúde, Sra. Alianca dos Reis Gomes.

Iha parte seluk, Reprezentante Kompanhia Santos foti kestaun importánsia dezenvolvimentu Rekursu Umanu husi inisiu kedas hanesan investimentu ba tempu naruk Timor-Leste nian.

“Timor-Leste ne’e iha rekursu barak, iha rekursu sira mina nian, mina no gás, iha minerais, ita iha kafé, iha rekursu oioin. Maibé rekursu ne’ebé impotante liu mak rekursu umanu. Atu hadia rekursu umanu ne’e mak ita tenke hadia kedas husi dezenvolve ita-nia rekursu umanu. Ami sente ne’e tenke hahú husi inan ho oan, bainhira bebé sira iha inan kabun laran,” esplika reprezentante Santos, Sra Silvya Abel.

Nia mós hato’o ksolok no orgullu bele envolve iha programa saúde komunidade nian ne’e. “Ami mós sente orgullu ba servisu hamutuk ho Fundasaun Alola no autoridade lokál sira, sentru saúde, husi programa saúde inan no oan. Dala ida tan parabéns ba ita hotu, no mai ita kontinua apoiu ba inan ho oan sira atu bele kria jerasaun ne’ebé saudável,” nia aumenta.

Hanesan meiu apresiasaun nian, ekipa Fundasaun Alola no Santos entrega prezente espesiál ida ba manán-na’in na’in-15 ne’e. Parte Servisu Munisipal Apoiu ONG mós husu ba manán-na’in sira atu fahe informasaun di’ak sira ne’e ba komunidade seluk.

“Ita-boot sira na’in sanulu-resin-lima ne’e, sai influénsia ba suku sira ne’e, postu sira ne’e, bele fahe fali informasaun katak ami hetan prezente ida ne’e tanba ami preenxe kritéria. Kritéria ne’e mak sa’ida? Ita-boot sira tenke halo tuir ida ne’e para labarik hetan saúde di’ak,” husu Reprezentante Servisu Munisipal Apoiu ONG, Sr. Marcos Gusmao.

Atividade selebrasaun Loron Mundial Susubeen Inan nian ne’e sei kontinua aban iha Suku Fatuleto (Aldeia Nalaop) ho atividade konkursu bebé isin-di’ak no demonstrasaun ai-han lokál, no sei kontinua bá Suku Zulo no Lour to’o sesta-feira (18/9).

@sorotan Palácio das Cinzas Diresaun Nasional da Nutrisaun Santos in Timor-Leste Unidade de Missão para o Combate ao Stunting FONGTIL Centro Comunidade Covalima Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso






Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima



COVALIMA, 14 Setembru 2026 – Presidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, Lic.Eco, hala’o visita no inspesaun direta ba projetu konstrusaun Postu Saúde foun iha Postu Administrativu Fatumea.

Inspesaun ne’e ho objetivu atu mehi no hare husi besik/direita progressu fisik konstrusaun nian, nune’e bele garante kualidade edifísiu hodi foti aas liután servisu kuidadu saúde nian ba komunidade sira iha área fronteira.

Iha atividade inspesaun ne’e, Presidente Autoridade Munisípiu hetan akompañamentu husi konjuntu dirijente no autoridade lokál sira:

  • Sr. Carlito Barros dos Reis, Diretór PDIM Munisípiu Covalima
  • Sr. Domingos Sequeira, Diretór Servisu Saúde Munisípiu Covalima
  • Sr. Filomino Saldaña, Xefe Departamentu Extensionista Munisípiu Covalima hamutuk ho Funsionáriu Extensionista sira
  • Sr. Secar Madeira Amaral, Lic.Sp, Administradór Postu Administrativu Fatumea
  • Sra. Vitorina de Jesus Cardoso, B.Part, Xefe Postu Saúde Fatumea
  • Xefe Suku Belulic Leten no autoridade lokál sira
  • Sra. Marinha Gomes, Na’in ba Kompañia Taroman Unip. Lda (vencedór ba projetu konstrusaun)

Rai ketak husi inspesaun konstrusaun, Presidente Autoridade Munisípiu ho delegasaun kontinua partisipa no akompaña  atividade implementasaun programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun / SANUTRIO ne’ebé hala’o iha Postu Saúde Fatumea, hodi fó apoiu ba inan no kosok-oan sira iha Fatumea.




Pontu Fokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima


© 2026 Covalima Municipal Authority