
Seremónia ba Loron 20 de Maiu tinan 2026, kona-ba Restaurasaun Independénsia ba dala 24, hala’o iha Postu Administrativu Tilomar. Ekipa dada bandeira (Içar) dirijidu husi estudante ESGP Paraleilu Salele, ho totál hamutuk pesoal 65. Prosesu kanta Hinu Nasionál no minutu ida silénsiu nian dirijidu husi estudante ESTV Claret Salele, ho totál ema 40.
Konvidadu sira ne’ebé marka prezensa mak: Komandante F-FDTL, Komandante Eskuadra Polísia Salele, Komandante Imigrasaun Postu Mota-Masin, Diretoór Alfándega Mota-Masin, Veteranu sira, amu-paróquia, madre SSpS, madre RMI, lia-na’in sira, profesór sira, Konsellu Suku haat (4), estudante sira husi EBF Salele, EBFC Wetaba, EBFC Kasabaun, EBC Salele, EBC Fohobua, Sekundáriu Salele, hamutuk ho komunidade sira hotu.








Hakarak hare no akompanha iha Youtube favor bele klik iha link tuir mai ne’e :
Pontu Vokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima:
Covalima, 24 Maiu 2026 – Autoridade Munisípiu Covalima, liu husi Prezidente Autoridade, Sr. Miguel Armada Cardoso hamutuk ho nia ekipa, tun direita ba terenu hodi observa no halo levantamentu dadus ba komunidade sira ne’ebé afetadu husi inundasaun, tanba kauza husi udan boot ne’ebé akontese durante semana tolu tuituir malu.

Komunidade sira ne’ebé hetan impaktu ne’e lokaliza iha Postu Administrativu Suai (Suku Beco), Postu Zumalai (Suku Tashilin), no Postu Tilomar (Aldeia Tabolo Suku Casabauc). Hafoin tiha identifikasaun ne’e, ekipa foti kedas dadus hodi relata ba governu sentrál, nune’e bele hetan apoiu imediata no foti fali medida ruma.
Ekipa iha terenu identifika katak, inundasaun ne’e akontese tanba bee-dalan (bueiru/valeta) kloot iha área Autoestrada nian. Ida-ne’e halo udan-been la suli diretu ba tasi, hodi nune’e bee sa’e fali ba fatin aas no estraga komunidade sira-nia uma no sasán.
Iha entrevista, Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima informa katak bee-dalan iha parte autoestrada nian kloot liu tanba uza de’it anilla (bueiru kabuar). Konsekwensia husi ne’e, bee labele sai hotu, no tanba rai-henek, fatuk, inklui ai-rohan sira nakonu hodi nakotu tiha, bee fila fali ba komunidade sira-nia hela-fatin.
“Tanba ida-ne’e, ami koko hanoin hela katak Autoestrada iha área Beco nian presiza ko’a hodi halo fali ponte. Nune’e bele normaliza fali bee-dalan atu suli diretu ba tasi. Se lae, kada tinan ita sei labele rezolve problema inundasaun ne’e,” dehan Prezidente.
Prezidente mós apela ba komunidade tomak iha Covalima, tantu lider komunitaría, autoridade lokál, partidu polítiku sira, igreja, no sosiedade sivíl tomak—bazeia ba sirkulár ne’ebé hasai ona—atu tau matan hodi koopera hamutuk. Presiza tebes hotu-hotu nia konsiénsia atu:













(Média PAM Covalima)
Pontu Vokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima:
Serimónia entrega kargu (Handover) husi Xefe Serbisu Lokál Komunitáriu Sesante ba Xefe Serbisu foun iha Salaun Postu Administrativu Tilomar la’o ho susesu.

Iha biban ne’e, Xefe Serbisu Sesante kompromete an katak sei kontinua halo koordenasaun no apoiu Xefe foun, liuliu bainhira eziste preokupasion ka dezafiu ruma kona-ba dadus demográfiku no uza-rai/topográfiku (ornografia). Nia hateten katak kargu ne’e provizóriu de’it no pertense ba komunidade, nune’e iha tempu ruma sei entrega fali ba ema seluk. Atividade ne’e mós akompaña husi funsionáriu Postu Tilomar hotu, hodi sai nu’udar ezemplu di’ak no referénsia ba servisu-fatin iha futuru.

Iha fatin hanesan, Xefe Serbisu foun konfirma katak nia prontu atu kontinua programa sira ne’ebé implementa ona husi Xefe Sesante iha tinan rua liubá. Ba oin, nia sei hamosu planu foun hodi kobre Suku 4 no Aldeia 23 liuhusi sorumutu tuir oráriu ne’ebé planeadu ona.
Administradór Postu Administrativu (APA) fó apresiasaun boot ba enkontru ne’e. Maske iha mudansa ba lideransa, maibé nu’udar intelektuál Tilomar oan, sira hatudu fuan-boot hodi hakoak no kadi laran ba malu, ho vizaun de’it ida: hamutuk hodi lori Postu Tilomar ba oin ho di’ak liután.







Pontu Vokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima:
Covalima, 25 Maiu 2026
Estudante hosi Tecniku Vocasional Kristal Suai nain 46 termina ninia Estajiu iha Autoridade Munisípiu Covalima, ne’ebé durante ne’e dedika a’an hodi Pratika siensia hirak mak aprende iha sira nia escola mai kada diresaun servisu municipal 19 ho durasaun fulan tolu aumesmo hodi mellora mos mundu trabalho hosi diresaun 19 mak eziste iha Autoridade Munisípiu Covalima.
Prezidente Autoridade Munisipiu Covalima Sr. Miguel Armada Cardoso akresenta hau nia hakauk e domin boot ba oan estajiariu sira hotu, imi mak futuru ba Covalima ida ne’e, agradese ba Nai Diretor da Escola Tecniku Vocasional Kristal Suai tamba kada tinan produs matenek sira iha area Computador. Save importante mak ita tenke disiplina, humilidade, no obedese, automatikamente lori o nia a’an kapas ona, servisu iha o nia liman. Oan sira nasaun ida ne’e persija ita ninia dedikasaun no pasensia, portantu hau espera iha futuru ita boot sira mak sai nudar autor ba pensamento no autor ba desizaun, temporariamente ami mak sai autor ba pensamento no autor ba desizaun hela, maibe bao in sei husik hela ba imi.Neduni dadaun ne’e tenke badinas estuda porque imi mak nain ba future, favor ida lori imi nia a’an didiak hodi lori rai Covalima ba oin. Prepra a’an bat amba emi mak nudar reprezentativo, imi mos nudar delegativo no aprezentativo Rai Covalima no labele ezersisiu imi nia a’an ho mentalidade komfrontativo.
Director Rekursu Humanu Sr. José Manuel Gonçalves saliente agradese tebes ba Escola Tecniko Vocasioanal Kristal-Suai no mos ba estajiariu sira tamba durante fulan hira nia laran ajuda tebe-tebes parte administrasaun iha Autoridade Munisípiu Covalima, ho ida ne’e fahe imi nia materia ne’ebé mak imi hetan iha Ensino apridizasem hodi mai aplika iha autoridade Munisípiu Covalima. Tamba ne’e mak iha autoridade ne’e ita fahe tuir diresaun servisu munisipal ida-ida no mos Gabinete Prezidente ho Secretariu sira. Neduni buat lubuk ne’ebé emi hetan iha autoridade durante estajiu sai hanesan bukae ba imi, para oinsa, imi kontinua iha universidade no bele applay vaga ruma ho koñiesimentu ne’ebe dadaun ne’e iha. Hau nia mensagem ikus ba imi “ labele baruk atu aprende, se ita baruk aprende, ne’e ita mak hanesan ne’e deit ona (marka pasu iha fatin) maibe ho idade ne’ebé mak iha sujere ba imi tenke aprende aprende.
iha oportunidae ida ne’e Diretor Escola Tekniko Vocasioanal Kristal-Suai Sr. Gualdinho dos Santos Pereira Em-primeiro lugar hau la haluha hato’o agradesewain ba Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima ho ninia Strutura tomak ne’ebé simu estudante sira halao estagio durante fulan tolu atu diak ou at, iha ita boot sira nia liman durante fulan tolu nia laran, hirak ne’e hotu sai imi nia responsablidade, ohin loron ikus hodi estudante estagiariu sira fila fali ba sira nia escola, ida ne’e sai ami Professor sira nia responsablidade, ami haksolok tebes wanhira Nai ulun sira atende sira ho diak, to loron ne’ebeé ita determina. No mos nafatin fo hanoin ba estundante sira hotu saida mak Nai Diretor Rekursu Humanu kulia katak saida mak imi aprende, tau metin iha imi nia kakutak, basa futuru Nasaun iha ita boot sira nia liman. Dalawain hau hatete iha escola, labele haluha, se ema la estuda, sei lahalo buat ida, matenek so liu hosi estuda, matenek so liu hosi livru.
atividade refere realiaza iha salaun administrasaun munisipiu Covalima.





Iha loron Sexta feira, 22 Maiu 2026 “Excelência Secretário Administrasaun Finansas, nudar reprezentante PAM Covalima, hamutuk ho Administradór Postu Administrativu (APA) Zumalai, Komandante Polísia Zumalai, Xefe Suku Mape, no Xefe Suku Lepo, partisipa ona iha konsultasaun/sorumutu kona-ba Lisensa Peskiza Minerais nian ne’ebé organiza hosi Autoridade Nasionál Minerais (ANM) iha Bobonaro.
hosi SECAM AF representa PAM delivery Speech remarkable intervention koalia mos Kona ba Bloku Mina no Gas inklui Mineral, hanesan Bloku MRT Gas iha Lepo and Bloku Fatuk Manganesia iha Beiseuk Postu Tilomar no bloku MRT Aiassa gas no mineral iha Holmese, restante Gas no Mineral hosi Parte Leste Toma Responsabilidade hosi ANM ( Autroidade Nasional Mineru) no Kompania Estatal MRT ( Murak Rai Timor) Responsabilidade Kona ba Peskiza ka Estudu Viabilidade no Deskobre Fatuk Arara Nsst
Iha biban ne’e, ekipa hato’o mós rekomendasaun no pontu importante sira ba futuru dezenvolvimentu Munisípiu Covalima nian.”




Pontu Vokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima:
COVALIMA, 20 MAIU 2026 – Iha espíritu pátria ne’ebé nabilan no nakonu ho dignidade, Autoridade Munisípiu Covalima realiza serimónia solene Isar Bandeira Nasionál hodi komemora Aniversáriu ba dala-24 Restaurasaun Independénsia Repúblika Demokrátika Timor-Leste (RDTL). Atuasaun ne’ebé marka mós tinan 24 hosi loron istóriku (20 Maiu 2002 – 20 Maiu 2026) ne’e, la’o ho susesu no dezenvolve ho domin boot, iha Kampu Futeból Ladi, Suai.
Serimónia ne’e lidera direita hosi Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, ne’ebé foti knaar nu’udar Inspetór Serimónia. Iha ninia diskursu, Prezidente Autoridade lansa mensajen sentrál hosi tema tinan ne’e nian, hodi dehan:

“Hamutuk Ita Sei Konstrui Pátria Ida Ne’ebé Justu Liu, Inkluzivu no Reziliente.”
Liafuan ne’e sai nu’udar apelu boot ida ba sidadaun hotu iha Munisípiu Covalima atu hamutuk foti responsabilidade hodi dudu dezenvolvimentu no mós hamriik metin hasoru dezafiu hotu iha futuru.
Partisipasaun Másimu no Solenidade
Selebrasaun ne’ebé nakonu ho emosaun no respeitu ba eroat sira ne’e, hetan partisipasaun másimu hosi estrutura estadu nian hanesan sosiedade sivil iha munisípiu laran. Iha palku onra no liña oprime nian 𝐡𝐞𝐭𝐚𝐧 𝐩𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐦𝐚́𝐬𝐢𝐦𝐮 𝐡𝐨𝐬𝐢:
Iha Diskursu Nacional ne’ebé aprezenta husi Presidente Autoridade Liquiçá koalia kona ba :
• Timor-Leste Ohin Loron
• Progresu iha Dezenvolvimentu Umanu
• Edukasaun, Juventude no Kultura
• Progresu iha Saúde
• Pobreza, Inkluzaun no Empoderamentu
• Infraestrutura, ekonomia no soberania funsionál
• Setór Privadu no Dinamizasaun Ekonómika
• Rekursu Naturál, Enerjia no Baze Produtiva
• Reforma Interna sira, Justisa no Transformasaun Ekonómika
• Relasaun Internasionál sira
• Kooperasaun ho Territóriu Norte no NTT
• Kooperasaun Ekonómika no Projetu Estruturante sira
• Multilateralizmu no Orden Internasionál
• Integrasaun Tomak iha ASEAN
Serimónia ne’e ramata ho ksolok boot, hatudu katak povu Covalima kontinua hamutuk, Unidu no Prontu atu serbisu hodi nune’e bele alkansa mehi hosi pátria ida ne’ebé haksolok no moris di’ak.





































Pontu Vokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima:
Covalima, 19 Maiu 2026 – Ekipa husi Universidade Nusa Cendana (UNDANA) Kupang, hala’o sorumutu ho Prezidende Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, ne’ebé akompana mós husi Sekretáriu Munisipál Administrasaun Finansas, Sr. Alberto Moniz de Araújo. Sorumutu ne’e ho objetivu atu hato’o planu peskiza nian ne’ebé sei realiza iha Postu Administrativu Tilomar no Fatumea.


Iha sorumutu ne’e, ekipa husi Universidade Undana Kupang esplika katak peskiza ne’e sei foka liubá kondisaun biofíziku, sosioekonomia, no kultura komunidade nian iha área fronteira, liuliu iha basia idrográfika ka Daerah Aliran Sungai (DAS). Peskiza ne’e mós sei foti amostra kona-ba bee-rai no seguransa ai-han (food security). Atividade ne’ebé sei envolve mak hanesan observasaun direta iha terrenu, entrevista ho komunidade lokál, no rekolha amostra husi aspetu ambientál no sosiál sira.

Prezidende Autoridade Munisípiu Covalima, Sr. Miguel Armada Cardoso, simu di’ak tebes inisiativa ne’e no hateten katak Autoridade Munisipál prontu atu fó apoiu tomak durante atividade peskiza ne’e la’o, hodi garante pas no estabilidade. Nia hein katak rezultadu husi peskiza ne’e bele sai baze ida hodi hadi’a kondisaun ekonomia, sosiál, no prezervasaun kultura komunidade nian iha Tilomar no Fatumea, laran mós bele hametin liután relasaun di’ak entre Timor-Leste no Indonézia.


















Pontu Vokal Portal Munisipal Munisipiu Covalima:
C𝐨𝐯𝐚𝐥𝐢𝐦𝐚, 13 Maiu 𝟐𝟎𝟐𝟔, Autoridade Munisípiu Covalima,liu husi Secretariu Munisípal Administrasaun Finansas, Sr. Alberto Moniz de Araujo, realiza enkontru Konsellu Koordenasaun Munisipál (KKM), iha salaun Administrasaun Covalima.


Iha intervensaun ba enkontru ida ne’e, Excelentissimo Secretariu Munisípal Administrasaun Finansas, Sr. Alberto Moniz de Araujo hatete sei aprezenta hosi BTL,IP kona-ba progresu servisu hosi tinan 2024 to’o 2026 no Director Agência Planeamentu kona-ba PAA ne’ebe kada diresaun servisu munisípal 20 submete ona, director ida-ida toma responsablidade no iha buat balu ne’ebé mak falta bele finaliza kedas hodi Asesor Aposta no avorda. Sorumutu ida ne’e ita bolu mini kro, antes ba iha konsellu koordenasaun territorial, depois sei ba iha Sorumutu Nasional ninia no ikus liu hanaran SEIROL.


Aprezentasaun hosi BTL, E.P kona-ba progresu servisu hosi tinan 2024 to’o 2026
BTL, E.P mai ho ninia Lema “ Bee moos bai ta nia moris, tamba ho bee turuk ida bele salva ema nia vida”
Total kliente bee mos iha Suai vila 1379, iha Fohorem hamutuk 203, iha Zumalai hamutuk 659, iha Fatulik hamutuk 237, iha Fatumea hamutuk 359, iha Tilomar hamutuk 1870 no iha Maucatar hamutuk 734.
Ekipa BTL, E.P Munisípiu Covalima, Unidade apoio kliente hamutuk 7 mak hanesan :
Dadaun ne’e ita iha Forsa de trabalho hamutuk 21 Pessoas, plano no progresu mak implementa ona decreto lei, kria plano mensal ba operasional no manutensaun, iha dadus cliente, dadus metro kontador ba kliente suai vila no Fohorem, kanalizasaun ligasaun uma kain, produsaun no fornesementu, implementa programa reseitas, manutensaun iha area urbana no rural, monitorizasaun no dadus projetu bee mos.
Iha oportunidade ida ne’e Diretor BTL,EP Covalima mos relata dezafiu sira mak dadaun ne’e menus material( kanu ho asesories),Komunidade balun uja bomba electric lori dada be,e husi kanu inan distribuisaun,Falta kareta tanki bemos lori ajuda halo meloramento ba kanu distribuisaun,Konsensia husi Komunidade atu asegura sistema seidauk iha,Komunidade seidauk iha konsencia atu kopera no kuidadu fasilidade no Komunidade seidauk kopera no konsencia atu selu reseitas bemos.
Aumesmu tempo hato’o mos rekomendasaun BTL,IP Persija iha kareta tanki bemos no husu apoiu hosi Autoridade lokal ho Seguranca atu asegura sistema bemos husi Municpio ba To,o Aldeia.


Diretor Agência Munisipal Planeamentu halore Planu Asaun Annual 2027 ba DIretor Servisu Munisipal 20 hodi bele Responsabliza no argumenta ho sira ninia Programa hirak ne’ebé Aborda ona Planu Asaun Annual ba tinan 2027.
PLANU ASAUN ANNUAL NO ORSAMENTU 2027
KATEGORIZASAUN ORSAMENTU TINAN 2027

SERVIÇO MUNICIPAL DE APOIO AO PROGRAMA NACIONAL DE DESENVOLVIMENTO DOS SUCOS
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub Programa 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 2,069,950.00
APOIO ADMINISTRACAO PARA POSTO ADMINISTRATIVO MAUCATAR
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 186,307.00
APOIO ADMINISTRACAO PARA POSTO ADMINISTRATIVO SUAI
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub Programa 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 184,859.00
APOIO ADMINISTRACAO PARA POSTO ADMINISTRATIVO ZUMALAI
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub-Programa 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 232,358.00
APOIO ADMINISTRACAO PARA POSTO ADMINISTRATIVO FATULULIK
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub-Programa 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 174,583.00
APOIO ADMINISTRACAO PARA POSTO ADMINISTRATIVO FATUMEA
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 203,103.00
APOIO ADMINISTRACAO PARA POSTO ADMINISTRATIVO FOHOREM
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 183,022.00
APOIO ADMINISTRACAO PARA POSTO ADMINISTRATIVO TILOMAR
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 186,104.00
XXXXX SERVIÇOS MUNICIPAL DE TRANSPORTES E COMUNICAÇÃO
I. New Programa :Transportes e Comunicação
II. Programa A08 : Tecnologia de Informação e Comunicação, Sub Programa : 2, Atividade 5, Total Orsamentu $. 91,828,00
SERVIÇOS MUNICIPAL DE OBRAS PÚBLICAS
Programa : : Estradas e Pontes. (NB husu atu muda fali subprograma troka ho subprograma Obras Publika), Sub Programa : 2, Atividade 6, Total Orsamentu $. 506,137.00
SERVIÇO MUNICIPAL DE PLANEAMENTO INTEGRADO E DESENVOLVIMENTO
Programa : Descentralização Administrativa e Poder local, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 10,386,231.45.00
SERVIÇOS MUNICIPAL DE REGISTOS, NOTARIADO E CADASTRAIS
Programa : Acesso à Justiça, Sub Programa : 3, Atividade 6, Total Orsamentu $. 133,942.00
SERVIÇO MUNICIPAL DE PROTEÇÃO CIVIL E GESTÃO DE DESASTRES NATURAIS
Programa : Segurança Nacional, Sub Programa : 3, Atividade 6, Total Orsamentu $. 223,218.00
GABINETE DO PRESIDENTE DA AUTORIDADE MUNICIPAL
Programa : Funcionamento e Desenvolvimento Institucional, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 353,881.00
AGÊNCIA MUNICIPAL DE FISCALIZAÇÃO
Programa : Funcionamento e Desenvolvimento Institucional, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 59,473.00
SERVIÇO MUNICIPAL DE FINANÇAS
Programa : Funcionamento e Desenvolvimento Institucional, Sub Programa : 1, Atividade 3, Total Orsamentu $. 178,290.00
SERVIÇO MUNICIPAL DE APOIO ÀS ORGANIZAÇÕES NÃO GOVERNAMENTAIS E ÀS ORGANIZAÇÕES COMUNITÁRIAS
Programa : Funcionamento e Desenvolvimento Institucional, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 998,542.00
AGÊNCIA MUNICIPAL DE PLANEAMENTO
Programa : Funcionamento e Desenvolvimento Institucional, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 75,084.00
SERVIÇO MUNICIPAL DE ADMINISTRAÇÃO E RECURSOS HUMANOS
Programa : Funcionamento e Desenvolvimento Institucional, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 461,947.00
SERVIÇO MUNICIPAL DE APROVISIONAMENTO
Programa : Funcionamento e Desenvolvimento Institucional, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 65,945.00
SERVIÇO MUNICIPAL DE PATRIMÓNIO E LOGISTICA
Programa : Funcionamento e Desenvolvimento Institucional, Sub Programa : 1, Atividade 1, Total Orsamentu $. 1,087,795.00
SERVIÇOS MUNICIPAL DE EDUCAÇÃO
Programa : Educação Pré-escolar,Ensino Básico, Educação e Formação e Ensino Recorrente, Sub Programa : 11, Atividade 12, Total Orsamentu $. 2,287,521.00
SERVIÇOS MUNICIPAL DE SAÚDE
Programa : Cuidado de Saúde Primários, e Saúde, Sub Programa : 10, Atividade 15, Total Orsamentu $. 407,119.00
SERVIÇOS MUNICIPAL DE ÁGUA, SANEAMENTO BÁSICO E AMBIENTE
Programa : Água , Saneamento e Ambiente, Sub Programa : 5, Atividade 8, Total Orsamentu $. 219,169.00
SERVIÇOS MUNICIPAIS DE AÇÃO SOCIAL
Programa : Inclusão Social, Sub Programa : 4, Atividade 10, Total Orsamentu $. 226,240.00
SERVIÇOS MUNICIPAL DE GESTÃO MERCADOS E TURISMO
Programa : Turismo e Investimento e Diversificação Económica , Sub Programa : 3, Atividade 8, Total Orsamentu $ 225,543.00
SERVIÇOS MUNICIPAL DE SEGURANÇA ALIMENTAR
Programa : Agricultura, Sub Programa : 3, Atividade 5/1 SM.A, Total Orsamentu $ 83,125.00
SERVIÇOS MUNICIPAL DE AGRICULTURA
Programa : Agricultura, Horticultura, Café e de Plantas Industriais e Anuais,Programa : Pecuária, Veterinária e Tecnologia,
Programa : Gestão Sustentáveldos Recursos Florestais
Sub Programa : 8, Atividade 12/3 SMSA , Total Orsamentu $ 987,397.00
Enkontru Konsellu Koordenasaun Munisipál ne’e, hetan partisipasaun maximu husi, Diretor Servisu Munisipál 20, Doretor Servisu Delegasaun Teritorial, kargu xefia sira, Autoridade Postu Administrativu 7 no reprezenta Xefe Suku sira



Autoridade Munisípiu Covalima liu husi Servisu Munisipal Aprovisionamentu hakarak inform aba publiku katak Autoridade Munisípiu Covalima loke hela no konvida kompaña sira ne’ebé iha interese no ejelibel atu bele mai compete iha konkursu públiku ida ne’e :
Atu asesu informasaun detaillu bele dawnload file pdf
Covalima, 12 Maiu 2026, Conservation International (CI) servisu hamutuk ho Ministeriu Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta, PAM Covalima , SECAM AF, SECAM ASOC, Diretor Servisu Munisipal Agrikultura, Diretor Servisu Munisipal Agua e Saneamentu, Diretor Servisu Munisipal Seguransa Alimentar, Administrador Postu Tilomar no Fatumea, Xefe Suku Belulic Leten, Xefe Suku Nanu, Xefe Suku Beiseuc no Diretor Centru Juventude Covalima,Terça Feira ne’e estabelese Konsellu Jestaun bacias hidrograficas Mota Masin iha Munisípiu Covalima.
Republika Demokratika Timor Leste no Republika Indonesia fahe bacias hidrograficas transfronteira entre Timor Leste no Republika Indonesia hamutuk sanulu iha Sistema drenajen rua ne’ebe hale’u fronteira entre nasaun rua ne’e. Sistema drenajen Talau-Loes no Mota Masin, ho total hektares 465,601, mak ida ne’ebé boot liu hosi Sistema drenajen tranfronteira rua ne’e; hektares 285,719 (61%) lokaliza iha Timor-Leste no hektares 178,883 (39%) lokaliza iha Indonesia nian, ho área mota-ulun sira ne’ebé orijen iha nasaun ida no faktor ba sistema tasi hirak ne’e iha nasaun seluk. Nune’e, bacias hidrograficas Talau-Loes no Mota Masin oferese pontu partida estratéjiku sira ba implentasaun kompromisu bilateral sira liga ba jestaun bacias hidrigraficas.
Iha Timor Leste Projetu Management of Indonesian And Timor Leste Transboundary Wastersheds (MITLTW) foka ba munisípiu Covalima no Bobonaro, iha ne’ebé bacias hidrograficas Loes no Mota Masin vital ba subsisténsia lokál, agrikultura no asesu bee-moos. Area hirak ne’e ekolojikamente signifikativu tebes hodi suporta ekosistema oioin no komunidade rural hirak ne’ebé dependente maka’as ba rekursu natural. Objetivu hosi projeitu mak atu hametin jestaun bacias hidrograficas no kolaborasaun transfronteira hodi hadi’a seguransa bee, ai-han no vidamoris iha rejiaun ne’e.

Tamba ne’e, Reprezenta Country Director Conservation International Timor Leste ho pozisaun hanesan Team Leed Project TIWA Conservation International Timor Leste Sr. Natalino Babo Martins hatete projetu ida ne’e ita bolu naran TIWA no ita estabele iha nasaun rua Indonesia no RDTL mak hanesan Munisípiu Covalima ho Munisípiu Bobonaro, projetu ida ne’e ho nia durasaun tinan lima,hahu hosi 2025 to’o 2030 no mos hetan apoio finaseira hosi Global Enviroment Facility (GEF), neduni komesa hosi 2025 ate a data hahu iha faze koordenasaun, alvo mak komunidade no lider komunitaria sira, projetu ida ne’e iha pontu tolu importante atu estabelese, 1. Transfronteira diagnose Analisis, 2. Estabelese working group, 3. Estabelese konsellu jestaun hidrografika. Ne’e duni husu ba entidades no parseiru dezenvolvimentu sira hotu iha munisípiu Covalima nafatin iha kolaborasaun ida que maximu hodi bele finaliza projetu ida ne’e.

Reprezenta DG Floresta haktuir tan katak ohin ita halao sorumutu importante ida hodi oinsa atu halo jestaun bacias hidrografika, projetu ida ne’e implementa hosi ONG Concervation international no sai parseria importante ida iha Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta (MAPPF). Jestaun hidrografika nene servisu ida mais importante tebes hodi tau matan ba ekosistema bee-moos no garante seguransa bee, ai-han no subsisténsia komunidade iha bacias.

Diskursu hosi Prezidente Autoriddade Munisípiu Covalima; Agradese wain tamba Conservation International no Diresaun Geral Floreste iha hanoin diak atu halo jestaun ba iha mota masin, ita la kulia konaba fronteira maibe ita kulia konba mota masin ho hirak ne’e hotu, iha pais rua mak servisu hamutuk (RI & RDTL) ho objetivu atu hadia no jestaun ba ita nia rai liu-liu konserva mota no ambiente iha mota masin. Tamba sa mak hamosu jestaun hirak ne’e? Atu proteze ekosistem no biodiversidade hirak mak iha mota laran, utiliza bee no ai-horis sira no atu halo kontrola ida diak. Ho hirak ne’e lider komunitaria, autoridade lokal, Administrador postu, no mos tekniku sira hanesan SM-Agrikultura, SMASA, Diresaun Ambiental e Floresta no CITL automatikamente iha responsablidade atu halao jestaun. Signifika iha kontrolu no mos iha prevensaun ba ekosistem no biodicersidade sira mak ejiste iha Mota Masin.
Projetu jestaun bacias hidrograficas Indonesia no Timor leste (MITLTW) ho ninia objetivu atu garante jestaun kolaborativa ba ekosistema bee-mos no proteje segurnaca ai-han, bee no subsisténsia iha Mota Masin no Talau-Loes ne’ebé hale’u entre fronteira Indonesia no Timor-Leste.
Atividade estabelesimentu konsellu jestaun bacias hidrograficas ida ne’e partisipa hosi Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima Sr. Miguel Armada Cardoso, Secretariu Administrasaun no Finansas, Secretariu Asuntu Sosiais, Team Leed Project TIWA Conservation International Timor Leste Sr. Natalino Babo Martins, Reprezenta DG Floresta Sr. …, Diretor Servisu Munisipal Agrikultura, Diretor Servisu Munisipal Agua e Saneamentu, Diretor Servisu Munisipal Seguransa Alimentar, Administrador Postu Tilomar no Fatumea, Xefe Suku Belulic Leten, Xefe Suku Nanu, Xefe Suku Beiseuc no Diretor Centru Juventude Covalima. Atividade refere realiza iha Salaun Administrasaun Munisipiu Covalima.
Copyright portal municipal Covalima



© 2026 Covalima Municipal Authority